Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 243/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]) ozn. hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W dniu 8 września 2014 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 11 lipca 2014 r. wpłynęły do organu.
Wobec braku wydania decyzji, na wniosek Wnioskodawczyni, wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 483/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku Sądu z dnia 11 lipca 2014 r.
Z uwagi na dalsze zaniechanie Prezydenta, wyrokiem z dnia 28 lipca 2016r. sygn. akt I SA/Wa 667/16 tutejszy sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3 000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w zakresie przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej, a ponadto zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. Skarżąca kolejny raz wezwała Prezydenta [...] w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., do wykonania wyroku Sądu z dnia 11 lipca 2014 r., a następnie, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku.
W skardze Skarżąca domagała się wymierzenia organowi grzywny w wysokości 6 000 zł, stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W myśl art. 154 § 2 p.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W aktach sprawy znajduje się pismo Skarżącej z dnia 5 grudnia 2016 r., którym wezwała Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 11 lipca 2014 r.
Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 11 lipca 2014r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 8 września 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem niemal 3 lata temu, w dniu 9 listopada 2014 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem.
Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi [...] wymierzono grzywny zarówno wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 483/15., jak i wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 667/16.
Pomimo powyższych wyroków wymierzających grzywny w wysokości odpowiednio 1 000 zł oraz 3 000 zł., Prezydent nadal nie załatwił wniosku Skarżącej. Do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta.
Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 11 lipca 2014r. sprawy nie załatwił to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest w pełni uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej, zwłaszcza po dwukrotnym ukaraniu przez Sąd grzywną. Taka sytuacja prowadzi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Zważywszy zatem na zasadność skargi, jak też skalę przekroczenia terminu w wykonaniu wyroku (3 lata), Sąd w składzie orzekającym ocenił, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 5 000 (pięciu tysięcy) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wymiar grzywny uwzględnia jednocześnie fakt wcześniejszego ukarania organu, wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. oraz wyrokiem z dnia 28 lipca 2016 r.
Zdaniem Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 243/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa.
Zlekceważenie trzech orzeczeń sądowych, z których ostatnie uwzględniło także wniosek skarżącej o stwierdzenie, że zaniechanie organu miało charakter rażącego naruszenia prawa, uzasadnia pogląd, że organ w sposób celowy unika wydania decyzji w sprawie. Takie zaś zaniechanie uzasadnia sięgnięcie po rozwiązanie dyscyplinujące Prezydenta w większym wymiarze finansowym i przyznanie Wnioskodawczyni sumy pieniężnej w wysokości 1 000 zł. Przyjąć bowiem należy, że w sprawie niniejszej zaistniały szczególne okoliczności wskazujące na rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu wniosku, co uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia z tego powodu we wskazanej kwocie. Podkreślić trzeba, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi [...] termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął 9 listopada 2014 r. Tymczasem, organ przez trzy lata od daty wydania tego orzeczenia oraz pomimo wydania dwóch wyroków wymierzających grzywnę, nie tylko nadal nie rozpoznał wniosku, ale także nie podjął praktycznie żadnych czynności procesowych, w tym zaniechał dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w celu pozyskania operatu szacunkowego niezbędnego do zakończenia sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., przyznając od organu na rzecz Skarżącej sumę pieniężną. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.