Uzasadnienie
Rada m.st. Warszawy uchwałą nr [...] z 9 lutego 2023 r. - działając na podstawie 246 § 2 w zw. 229 pkt 3 k.p.a. – uznała za bezzasadną skargę Zrzeszenia Osób Dotkniętych Skutkami Dekretu W. "[...]" (dalej jako skarżący) na niezałatwienie wniosku w terminie przez Prezydenta m.st. Warszawy.
Pismem z 17 marca 2023 r., uzupełnionym pismem z 26 kwietnia 2023 r., skarżący wystąpił do Rady m.st. Warszawy z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie skarżący, zastępowany przez adwokata, pismem z 20 kwietnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – skargę na powołaną wyżej uchwałę Rady m.st. Warszawy nr [...] z 9 lutego 2023 r., zarzucając zaskarżonej uchwale naruszenie art. 222, art. 241, art. 244 § 1 k.p.a. w zw. z art. 237 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że pismo z 4 sierpnia 2022 r. nie spełniało kryteriów wniosku, o którym mowa w art. 241 k.p.a. oraz, że organu nie wiązał termin udzielenia odpowiedzi na wniosek określony w art. 244 § 1 w zw. z art. 237 § 1 k.p.a., co skutkowało wadliwym rozstrzygnięciem w postaci podjęcia przez Rady m.st. Warszawy uchwały z 9 lutego 2023 r., nr [...], którą uznano za bezzasadną skargę skarżącego na niezałatwienie wniosku w terminie przez Prezydenta m.st.
Warszawy, podczas gdy pismo z 4 sierpnia 2022 r. spełniało wszelkie wymagania dla wniosku, zgodnie z art. 241 k.p.a., a związku z tym, w przedmiotowej sprawie, zastosowanie znajdowały przepisy art. 244 § 1 k.p.a. zw. z art. 237 § 1 k.p.a. zobowiązujące do rozpatrzenia wniosku nie później niż w ciągu miesiąca.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały, ewentualnie wniósł o stwierdzenie wydania ww. uchwały z naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.)
Zgodnie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Podkreślić należy, że w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, się że w sprawach dotyczących postępowania skargowego (Dział VIII k.p.a.) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. II OSK 1961/11 oraz postanowienia NSA z: 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 180/23; 20 stycznia 2021 r., sygn. III OSK 3694/21; 1 marca 2010 r. sygn. II OSK 478/09; 25 lutego 2009 r. sygn. II OSK 241/09).
W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a., które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym, niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego.
Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych i to zarówno w sytuacji, gdy ze skargą do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą w trybie działu VIII k.p.a. występuje osoba inicjująca postępowanie skargowe uregulowane w tymże dziale k.p.a., jak i w sytuacji, gdy ze skargą do sądu administracyjnego występuje pracownik urzędu gminy, którego uchwała podjęta w w/w trybie dotyczy. Uchwała podjęta przez radę gminy (miasta) w trybie postępowania skargowego regulowanego przepisami k.p.a. nie może być w żadnym wypadku kwalifikowana jako akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 u.s.g. Skarga wniesiona w trybie Działu VIII k.p.a., uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które kończy się nie decyzją administracyjną w sposób władczy kształtującą sytuację prawną adresata, lecz czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy (por. postanowienie NSA z 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że złożona przez skarżącego skarga nie dotyczy żadnej z form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Złożona do Sądu skarga dotyczy bowiem uchwały Rady m.st. Warszawy stanowiącej odpowiedź organu na skargę skarżącego z 9 listopada 2022 r. na działanie Prezydenta m.st. Warszawy. Uchwała organu stanowi zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy i jako czynność materialno-techniczna nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.