Uzasadnienie
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia W. K. – utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] ([...]) odmawiające wszczęcia postępowania o zwrot części nieruchomości w [...] na działce nr [...] w związku z ustaleniem, że W.K. nie ma przymiotu strony.
Organ wskazał, że [...] W.K. złożył wniosek o wszczęcie postępowania "(...) w sprawie zaboru części działki o nr ew. [...] na rzecz Skarbu Państwa – P. SA (....)". Do wniosku załączył pismo z dnia [...] ([...] Starosty [...] prostujące błędy w numeracji działek w piśmie nr [...] z dnia [...], gdzie wskazano: "(...) Przy dochodzeniu stanu władania w trakcie kompleksowej regulacji własności gospodarstw rolnych pod pozycją protokołu dochodzenia nr [...] wykazano dwie działki: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. (...) Działka nr [...] dawniej nr [...] nie była objęta scaleniem, natomiast w [...] uległa kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów m. [...], otrzymała nr [...] i ustalono nową powierzchnię, która wynosi [...] ha (...)".
Pismem z dnia [...] wezwano W. K. do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie uprawnień do opisanej nieruchomości i sprecyzowanie, na czyją rzecz miałby nastąpić zwrot "bezprawnie zagrabionego gruntu". W odpowiedzi wnioskodawca przekazał kopię postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] oraz Akt Własności Ziemi nr [...] z dnia [...], w którym stwierdzono, że F. K. i jego żona Z.K. stali się z mocy prawa współwłaścicielami nieruchomości nr [...] i [...] o pow. [...] ha w [...] wraz z zabudowaniami.
Organ wyjaśnił, że działka nr [...], której zwrotu domaga się W.K., obecnie posiada nr [...], a dokumenty dostarczone przez wnioskodawcę nie potwierdzają, że działka nr [...] została utworzona na działce nr [...]. Wskazał, że w Starostwie Powiatowym w [...] nie ma dokumentów, które uzasadniałyby wniosek. Zaś z dokumentów wnioskodawcy wynika, że dz. nr [...] o pow. [...] ha, po modernizacji ewidencji gruntów m. [...] w [...] otrzymała nr [...] oraz, że ustalono na nowo jej powierzchnię, która wynosi [...] ha. W wypisie z rejestru gruntów zawarto informację, że właścicielem działki nr ew. [...] o pow. [...] ha jest W.K., który nabył to prawo w drodze spadku po rodzicach i po bracie J.K. Rodzice F. i Z. K. byli właścicielami m.in. działki nr ew. [...] (obecnie [...]) w jej dzisiejszym kształcie, na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia [...].
Skargę na powyższe postanowienie wniósł W.K., zarzucając organom naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania:
- – art. 21 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP,
- – art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 76 § 1, art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 9 k.p.a.,
- – art. 244 § 1 i art. 365 k.p.c.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości oraz zwrot kosztów postępowania.
Wskazał, ze kluczowy jest zapis aktu notarialnego rep. [...] z dnia [...], w którym nie ma i nie mogło być mowy, że grunt graniczy od strony północno-zachodniej z działką Skarbu Państwa lub P. S.A. Podniósł, że akt ów jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim poświadczone. W przypadku niemożności obalenia treści tego dokumentu, organ nie może kwestionować tego dowodu, jak i przerzucać ciężaru dowodu na stronę. Akt notarialny nie może być zmieniany, ani zastępowany ewidencją geodezyjną. Organy nie uwzględniły tego dowodu, uznając, że jest niewiarygodny. Ewidencja gruntów i budynków stanowi wyłącznie rejestr nieruchomości, ma charakter informacyjny i nie rozstrzyga o prawie własności gruntów. Wskazał na różnice w podawanych powierzchniach działki.
Skarżący zarzucił organom, że powołują się na akt własności ziemi z [...] bez wiedzy, co rodzice skarżącego nim otrzymali. Wyjaśnił, że wydanie tego aktu było zbędne, a nawet szkodliwe. W ocenie skarżącego wystąpiła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż decyzją ostateczną poprzedzającą wydanie ww. aktu był akt notarialny umowy sprzedaży z [...]. Oczywistym jest, że kilkusetmetrowa zmiana powierzchni działki wywołuje zmianę jej granic i położenia. Nadto, zmiany południowo-wschodniej granicy działki nr [...] nie przeprowadzono w terenie. Skarżący stwierdził, że na działce nr [...] nie było i nie ma obiektów i urządzeń pozwalających na jej zaliczenie do terenów kolejowych. Dodał, że utworzenie działki nr [...] na działce nr [...] odbyło się bez podstawy faktycznej i prawnej, nadto poświadczono nieprawdę we wniosku o utworzenie księgi wieczystej nieruchomości nr [...].
Organowi I instancji zarzucił, że przekazał jedynie części akt sprawy.
Dodał, że organ odwoławczy wydał postanowienie przed sprecyzowaniem żądania zawartego w zażaleniu, do którego był wezwany, jak i niemal dosłownie powtórzył treść postanowienia organu I instancji, pomijając pismo skarżącego z dnia [...] i załączone do niego dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał przedstawione stanowisko i wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że wniosek skarżącego "o zmianę podmiotu rozpatrującego zażalenie" wpłynął po wydaniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217), dalej ppsa.
Poddanym kontroli Sądu postanowieniem Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] odmawiające, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania o zwrot W. K. części nieruchomości, położonej na działce nr [...] w [...].
Mając na uwadze podstawę prawną badanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy ocenić prawidłowość jego zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Z przytoczonego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w nim dwie niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jedną jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn stanowiących przeszkodę do wszczęcie postępowania, z wyłączeniem przyczyn wymienionych w przepisach rozdziału 1 działu II k.p.a., w tych bowiem przypadkach organ pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu lub zwraca podanie wnioskodawcy z odpowiednim pouczeniem.
Wprawdzie przyczyny, o których mowa w przytoczonym przepisie nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej należy przez nie rozumieć sytuacje, w których postępowanie administracyjne nie może się toczyć np jeśli w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo już w niej zapadło rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa nie ma podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Stosując powyższą regulację organy winny mieć na uwadze, że skoro w tym trybie organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga istoty sprawy, to nie może również formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Odmowa wszczęcia postępowania – jak już wyżej wskazano – jest bowiem rozstrzygnięciem formalnym, a nie merytorycznym.
W świetle przedstawionej argumentacji, zasadnie organy odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego, aczkolwiek stanowisko to wymagało odmiennego uzasadnienia. Stanowi to wprawdzie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., jednak nie miało ono wpływu na wynik sprawy.
Z żądania wniesionego dnia [...] wynika, że W. K. domagał się wszczęcia i prowadzenia w trybie administracyjnym postępowania w sprawie – jak podał – zaboru części działki o nr ew. [...] na rzecz Skarbu Państwa – P. SA.
Jak ustaliły organy działka nr [...] (uprzednio dz. Nr [...]), z której – jak utrzymuje skarżący – bezprawnie wydzielono działkę nr [...] (obecnie nr [...]), pozostaje w takich granicach, w jakich przyznano ją rodzicom skarżącego aktem własności ziemi z dnia [...]. W Starostwie Powiatowym w [...] nie odnaleziono także dokumentów, które potwierdzałyby stanowisko skarżącego.
Z dokumentów dołączonych do skargi wynika również, że na wniosek skarżącego toczyło się postępowanie w sprawie sprostowania zapisów w ewidencji gruntów m.in. działki [...], zakończone decyzją z dnia [...] umarzającą postępowanie.
Skoro organ nie znalazł potwierdzenia, że działka obecnie oznaczona nr [...] powstała na mocy konkretnego aktu administracyjnego z części działki nr [...], to oznacza to, że w przepisach prawa nie ma podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania skarżącego w trybie administracyjnym, a ewentualnego jej zwrotu skarżący winien domagać się przed sądem powszechnym.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.