Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została złożona w dniu 22 czerwca 2015r. przez Powiat [...] skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014r. (sygn. akt I SA/Wa 3056/13). Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę Powiatu [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2013r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej żądając uchylenia tego wyroku oraz o rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego Powiat [...]wskazał jako podstawę do wznowienia tego postępowania art. 272 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).
Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 272 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
W dniu 12 maja 2015r. w sprawie P 46/13 zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uznające, że art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. (Dz.U. z 2015r. poz. 702). Wyrok ten wszedł w życie 21 maja 2015r.
W związku z faktem, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej została wydana na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. mimo znacznego upływu czasu od wydania decyzji ustalającej na rzecz Powiatu własności nieruchomości czyli przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, żądanie wznowienia postępowania jest zdaniem organu uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania Sąd w pierwszej kolejności badał, czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostały wymienione w art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z póżn. zm.), zwanej dalej ppsa. Są to przyczyny nieważności, wymienione w art. 271 ppsa oraz właściwe przyczyny restutycyjne wskazane w przepisie art. 273 ppsa. Podstawą wznowienia może być również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której zostało wydane orzeczenie – art. 272 ppsa. Na tę włśnie podstawę wznowienia wskazuje skarga.
Zdaniem skarżącego orzeczeniem takim jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. sygn. akt P46/13 opublikowany w Dz. U. z 2015 r. poz. 702.
Poza wskazaniem podstawy wznowienia istotne jest również zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi. W przypadku oparcia skargi na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, termin do jej wniesienia wynosi jeden miesiąc od dnia wejścia orzeczenia w życie (art, 272 § 2 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie skarga o wznowienie postępowania spełnia wyżej wymienione wymogi formalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 czerwca 2014r. sygn. akt I SA/Wa 3056/13 uznał, że Minister Skarbu Państwa prawidłowo na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001r., nr [...] na mocy której Powiat [...] nabył własność nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako dz. Nr [...] w związku z tym, że decyzją z dnia [...] września 2008r. Wojewoda [...] orzekł o niepodpadaniu podmiotowej nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na naruszenie przepisu art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez nieuwzględnienie przez Ministra Skarbu Państwa negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] lutego 2001r., odnoszącej się do znacznego – zdaniem strony – upływu czasu jaki wystąpił od daty wydania tej decyzji Sąd zwraca uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015r., sygn. akt P 46/13 nie uchylił przepisu art. 156 §2 kpa. Wyrok ten ma charakter zakresowy, ponieważ kontrola konstytucyjności przepis art.156 §2 kpa dotyczyła tzw. pominięcia ustawodawczego w zakresie braku w przepisie art. 156 §2 kpa ograniczenia czasowego, uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wady rażącego naruszenia prawa (art. 156 §1 pkt 2 in fine kpa), po znacznym upływie czasu od dnia jej wydania, gdy decyzja była podstawą nabycia przez podmiot prywatny prawa lub ekspektatywy.
W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 156 §2 kpa rzutuje na sposób dokonywania wykładni przepisu art. 156 §1 pkt 2 in fine w zw. z art. 156 §2 kpa na tle konkretnej sprawy.
W ramach wykładni tych przepisów istotne znaczenie ma wynik ważenia zasad konstytucyjnych. Zasady praworządności wynikającej z art. 7 Konstytucji RP (zasady legalizmu) oraz zasad bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa), wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny uznał, że w przypadku, gdy dojdzie do kolizji tych zasad na tle stosowania art. 156 kpa danie prymatu zasadzie praworządności w konkretnej sprawie uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo nie jest możliwe w każdym przypadku.
Jednocześnie w uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wskazał, że wyrok ten nie powoduje zmian w stanie normatywnym, nie skutkuje derogacją jakiegokolwiek przepisu, jego fragmentu bądź umowy prawnej czy też jej części. Tego typu wyrok tj. wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym nie może być podstawą wznowienia postępowania sądowego w oparciu o art. 272 §1 ppsa. Kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja ma charakter deklaratoryjny – potwierdza nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego mienia z mocy samego prawa. Decyzja tego rodzaju nie przyznaje określonej osobie konkretnego prawa lub ekspektatywy.
Po drugie, podmiotem nabywającym prawo ex lege z dniem 1 stycznia 1999r. jest podmiot publicznoprawny (powiat), a nie obywatel. Jednostka samorządu terytorialnego z natury rzeczy realizuje swe zadania publiczne w oparciu o powiatowy zasób nieruchomości, a więc ma pewne pole manewru w zapewnieniu realizacji zadań w razie utraty prawa własności do konkretnego mienia. Inaczej rzecz się ma z obywatelem, który poprzez stwierdzenie nieważności decyzji może utracić swoje prawo własności do mienia, często będącego jego jedynym miejscem zamieszkania i przez to zachowanie stabilności jego sytuacji prawnej w okolicznościach konkretnej sprawy może zasługiwać na szczególną ochronę z powołaniem się na zasady konstytucyjne wywodzone z przepisu art. 2
Konstytucji RP. Stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji w żądanym zakresie nie pogarsza sytuacji prawnej obywatela, jako że nabywcą spornego mienia z mocy prawa był podmiot publicznoprawny. Po trzecie, w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja stwierdzenia nieważności decyzji w warunkach niedookreśloności prawa i ocenności przesłanek warunkujących nabycie prawa przez Powiat K..
W niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001r. na mocy której Powiat [...] nabył własność opisanej wyżej nieruchomości wynika z tego, że prawomocną decyzją z dnia [...] września 2008r. Wojewoda orzekł o niepodpadaniu nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...] pod działanie dekretu o reformie rolnej, a skutki tej decyzji są ex tunc. Oznacza to, że Skarb Państwa nie był właścicielem tej nieruchomości w dacie 1 stycznia 1999r. Przepis art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz 872 ze zm.) umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości będącej w dacie komunalizacji mieniem państwowym. Wynika to jednoznacznie z przepisu art. 60 ust. 1 tej ustawy. Wydanie decyzji komunalizacyjnej w sytuacji braku wystąpienia tej przesłanki (taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) świadczy o działaniu organu w warunkach rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w przepisie art. 156 §1 pkt 2 kpa.
Nielegalność takiej decyzji komunalizacyjnej ma charakter oczywisty, a ocena tego zagadnienia nie opiera się na wykładni przepisów prawa mających w sprawie istotne znaczenie. Po czwarte, okres czasu jaki upłynął pomiędzy wydaniem kwestionowanej decyzji, a ostatecznym stwierdzeniem jej nieważności to około 12 lat, a nie kilkadziesiąt lat. Istotne jest to, że wskazany wyżej kilkunastoletni okres w znacznej części wynikał z czasu trwania sprawy o stwierdzenia niepodpadania sprawy nieruchomości pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Wniosek w tej sprawie został złożony przez A. P. w 2001r., natomiast decyzja została wydana w 2008r.
W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności świadczą o tym, że w niniejszej sprawie pierwszoplanowe znaczenie ma zasada legalizmu wynikająca z art. 7 Konstytucji RP i dlatego skarga o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.