Uzasadnienie
D. B. (dalej jako skarżąca) wniosła w dniu [...] listopada 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w postępowaniu z jej wniosku o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. 2014 r. poz. 518) odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku został organowi doręczony w dniu 23 maja 2014 r.
Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyżej opisanego wyroku, wnosząc jednocześnie o wyznaczenie kolejnego 30-dniowego terminu do załatwienia sprawy przez organ oraz nałożenie grzywny w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa).
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wobec upływu określonego w wyroku terminu, w dniu [...] listopada 2014 r. wezwała Prezydenta [...] do wykonania przedmiotowego wyroku. Pomimo tego organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, informując, że skarżąca została poinformowana pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. o aktualnym stanie sprawy i przyczynach niedotrzymania terminu jej zakończenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270. ze zm. – dalej jako ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzgledniającym skargę na bezczynność i zobowiązującym do załatwienia sprawy w określonym terminie. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie.
Jak już wskazano, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 641/13 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku D. B. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżąca wezwała organ w dniu 27 listopada 2014 r. do wykonania powyższego wyroku WSA w Warszawie. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia rozpoznania sprawy nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania.
Prezydent [...], mimo uprzedniego wezwania, nie załatwił sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, wobec czego Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w niniejszej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w tolerowane.
W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi wprost do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Uwzględniając skargę i wymierzając grzywnę Sąd miał na uwadze okoliczność, iż sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami są sprawami szczególnie skomplikowanymi a grzywna, jakkolwiek spełnia charakter prewencyjny i mobilizujący organ do działania – na tym etapie postępowania ma jedynie charakter symboliczny. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Jako adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ppsa Sąd uznał grzywnę w kwocie 500 (pięćset) złotych.
Należy jeszcze raz podkreślić, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Z tych przyczyn, na podstawie art. 154 § 1 w związku z art. 154 § 6 ppsa Sąd orzekł, jak w wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.