Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją nr KOA/4338/Sw/21 z 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] września 2021r. nr [...] odmawiającą przyznania O. S. świadczenia wychowawczego na dzieci - z powodu niespełnienia warunków ustawy.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
O. S. (dalej jako skarżąca), obywatelka [...], wystąpiła w dniu [...] czerwca 2021 r. do Burmistrza Gminy [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci na okres zasiłkowy 2021/2022.
Do akt sprawy załączyła kopię decyzji Wojewody [...] z [...] września 2018 r. o udzieleniu jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] września 201 r., kopię karty pobytu ważną do dnia [...] września 2021 r. pozbawioną adnotacji - "dostęp do rynku pracy", kopię oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi - z której wynika, że powierzono jej wykonywanie pracy od [...] czerwca 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. oraz kopię umowy o pracę z [...] czerwca 2021 r. zawartą z [...] na czas nieokreślony.
Po rozpoznaniu tego wniosku Burmistrz Gminy [...] decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] odmówił przyznania O. S. świadczenia wychowawczego na: 1) A. S., w kwocie 500 zł, na okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] marca 2022 r.;
- 2) K. S., w kwocie 500 zł, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.;
- 3) A. S., w kwocie 500 zł, na okres od 1 czerwca 2021r. do 31 maja 2022 r.;
- 4) L. S., w kwocie 500 zł, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.;
- 5) A. S., w kwocie 500 zł, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.;
- 6) V. S., w kwocie 500 zł, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.
W uzasadnieniu powołał treść art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej jako "ustawa") - stwierdzając, że przedłożona karta pobytu oraz decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy nie wypełniają przepisów tej ustawy - brak jest adnotacji o dostępie do rynku pracy - co uniemożliwia przyznanie jej świadczenia wychowawczego.
O. S. wniosła odwołania od tej decyzji - wskazując, że w okresie objętym wnioskiem mogła legalnie świadczyć pracę na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi na okres od [...] czerwca 2021 r. do [...] grudnia 2021r. wystawionego przez [...] oraz umowy o pracę zawartą z [...] od [...] czerwca 2021 r. na czas nieokreślony.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją nr KOA/4338/Sw/21 z 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] września 2021r. nr [...].
W uzasadnieniu podniosło, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Pomoc państwa w wychowywaniu dzieci jest realizowana poprzez przyznawanie świadczenia wychowawczego (art. 1 ust. 1ustawy). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje cudzoziemcom m.in. posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy (art. 1 ust. 1 pkt 2 lit ustawy).
Z dosłownego (literalnego) brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia wychowawczego
Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze zm.) wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Stwierdzić należy, że w interpretacji art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy w kontekście art. 87 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1100, ze zm.) zachodzi pewna sprzeczność, w związku z czym niewystarczające staje się w tym przypadku zastosowanie jedynie wykładni językowej. Samo bowiem literalne zinterpretowanie wskazanego przepisu ustawy powodować będzie dyskryminację i zróżnicowanie traktowania tych cudzoziemców, którzy mimo gwarantowanego im w art. 87 ust. 1 ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiadają w karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" i z uwagi na to wykluczeni są z kręgu beneficjentów programu Rodzina 500+ na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1392/16).
Następnie Kolegium zauważyło, że karta pobytu przyznana została O. S. na podstawie art. 187 ust. 8 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że zezwolenia na pobyt czasowy można udzielić także ze względu na tzw. "inne okoliczności". W uzasadnieniu decyzji z [...] września 2018 r. Wojewoda [...] udzielił O. S. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej ze względu na pobyt z rodziną do [...] września 2021 r.
Podkreśliło również, że brak uprawnienia do pracy, a co za tym idzie do otrzymywania świadczenia wychowawczego, nie wynika z braku adnotacji na karcie pobytu. Karta pobytu, wydana z urzędu przez właściwego wojewodę, który udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy.
Karta pobytu nie przyznaje prawa do wykonywania pracy na terytorium Polski. W celu podjęcia zatrudnienia należy dodatkowo uzyskać zezwolenie na pracę, chyba że nie jest ono wymagane. Zarówno z treści art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach, jak z uzasadnienia decyzji o zezwoleniu na pobyt, wynika jednoznacznie, że O. S. od [...] września 2021 r. posiada prawo pobytu na terytorium RP, ale nie posiada prawa wykonywania pracy, zatem nie przysługiwało jej świadczenie wychowawcze. Natomiast przedstawione przy odwołaniu dokumenty nie mają znaczenia dla jej rozpatrzenia.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie O. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] - wnosząc o przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci od dnia [...] listopada 2021 r.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji była już w posiadaniu nowej Karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Dodała, że nie jest jej winą, iż Wojewoda [...] tak długo rozpatrywał sprawę i Kartę wydał dopiero [...] listopada 2021 r. Następnie stwierdziła, że nawet uznając argumentację SKO - że za miesiące, gdy nie miała tej adnotacji (czyli od czerwca do października) świadczenia te jej nie przysługują - to przysługują jej od listopada. Podkreśliła też, iż nie mogła złożyć nowego wniosku, bo toczyło się postępowanie odwoławcze i ufała, że SKO pozytywnie rozpatrzy jej sprawę. Otrzymana zaś odmowa budzi jej żal i poczucie niesprawiedliwości, bo chce jak najlepiej dla swoich dzieci, które stara się wychować na dobrych ludzi.
Stwierdziła też, że są rodziną wielodzietną z [...] i potrzebują wsparcia ze strony Państwa Polskiego. Ponadto w międzyczasie zmieniły się przepisy i nie może teraz złożyć wniosku do ZUS, aby wypłacono jej świadczenia od listopada, a Ośrodek Pomocy już nowych wniosków nie przyjmuje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Stwierdziło też, że zarówno z treści art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach, jak z uzasadnienia decyzji o zezwoleniu na pobyt, wynika jednoznacznie, że O. S. od [...] września 2021 r. posiada prawo pobytu na terytorium RP, ale nie posiada prawa wykonywania pracy, zatem nie przysługiwało jej świadczenie wychowawcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 31 stycznia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] września 2021r. odmawiającą przyznania O. S. świadczenia wychowawczego na dzieci - z powodu niespełnienia warunków ustawy określonych w art. 1 ust. 2 ustawy tj. brak adnotacji o dostępie do rynku pracy.
Materialnoprawną podstawą decyzji organu były przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Rozpatrując powyższe zagadnienie w pierwszej kolejności należy powołać art. 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy - prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m.in. cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej - ust.3 ustawy.
Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
W niniejszej sprawie w dacie wydania decyzji przez organ I instancji - 20 września 2021 r. - skarżąca posiadała decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r. o udzieleniu jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP do dnia [...] września 2021 r. oraz kartę pobytu ważną do [...] września 2021 r. bez adnotacji - dostęp do rynku pracy.
Uszło jednak uwadze organowi II instancji, że Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2021 r. udzielił skarżącej kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] lipca 2024 r.- w celu wykonywania pracy na rzecz [...] na podstawie umowy o pracę w wymiarze całego etatu. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek skarżącej o udzieleniu jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w celu wykonywania pracy wypełnia dyspozycję art. 114 ust.1 ustawy o cudzoziemcach.
Co prawda nowa karta pobytu skarżącej również nie zawiera adnotacji o dostępie do rynku pracy - jednak w tej sytuacji nie ma to znaczenia. Również Kolegium uznało, że karta pobytu nie przyznaje prawa do wykonywania pracy na terytorium Polski.
Natomiast z ww. decyzji Wojewody ewidentnie wynika, że skarżąca uzyskała zezwolenie na pracę którą - jak wynika z umowy o pracę zawartej [...] czerwca 2021 r. - już wykonuje. Wobec powyższego spełnia warunki do przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci.
W tych okolicznościach Sąd uznał skargę za zasadną - bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 2 ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2014r. o cudzoziemcach - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej - organ uwzględni stanowisko Sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.