Uzasadnienie
Pismem z 20 kwietnia 2022 r. złożonym za pośrednictwem organu w dniu 26 kwietnia 2022 r., J. K. i M. B. (dalej również: skarżący), reprezentowani przez adwokata, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 619/16, uwzględniającego skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...], ozn. hip. [...], wnosząc o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny z tytułu niewykonania wskazanego wyżej wyroku oraz przyznanie na rzecz skarżących sum pieniężnych w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Jednocześnie skarżący zwrócili się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżących od organu, według norm przepisanych.
Uzasadniając złożoną skargę oraz wnioski w niej zawarte skarżący podkreślili, że wyrokiem z 28 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 619/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie z 1 czerwca 2015 r. za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta zostały zwrócone organowi w dniu 14 grudnia 2016 r. Termin do rozpoznania sprawy upłynął w dniu 14 kwietnia 2017 r., jednakże organ nie podjął stosownych czynności w celu zakończenia niniejszej sprawy.
Dalej skarżący wywodzili, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 830/17 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł. Z powodu dalszej bezczynności organu, w wyniku rozpoznania kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 279/18 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.500 zł.
Z uwagi na to, że organ nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skarżący w dniu 25 stycznia 2022 r. ponownie wezwali organ do wykonania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2016 r. Pismo to pozostało bez odpowiedzi.
Pełnomocnik skarżących podkreślił, że wniosek o odszkodowanie w niniejszej sprawie został złożony w dniu 1 czerwca 2015 r., zatem prawie siedem lat temu, natomiast od daty zwrotu akt po wydaniu wyroku stwierdzającego bezczynność organu minęło ponad pięć lat, a decyzja nie została wydana, pomimo zastosowania środków dyscyplinujących. W związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu sprawy skarżący ponoszą wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje to negatywnie na ich zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną.
Ponadto, jak zaznaczył pełnomocnik skarżących, są oni osobami w podeszłym wieku, dlatego też zależy im, aby zakończyć postępowanie jeszcze za ich życia. Przy takim zaś procedowaniu Urzędu m.st. Warszawy istnieje uzasadniona obawa, że nie dożyją oni zakończenia sprawy. Kwota zasądzona na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną skarżącym przez długi okres oczekiwania na zakończenie niniejszego postępowania. W niniejszej zaś sprawie bez wątpienia istnieje obawa dalszego niewykonywania przez organ wyroku. Od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie, organ nie podjął stosownych czynności w sprawie, celem zakończenia niniejszego postępowania. Mimo kilkakrotnego podjęcia środków dyscyplinujących wobec Prezydenta m.st. Warszawy, organ nadal pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę, nadesłaną wraz z aktami sprawy przy piśmie 17 maja 2022 r., Prezydent m.st. Warszawy podkreślił, że podejmuje czynności zmierzające do jak najszybszego rozpatrzenia ww. wniosku. Organ podjął kroki mające na celu wkreślenie dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze z lat 1951 oraz 1955. Pełnomocnik stron pismem z 17 maja 2022 r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy. W związku z powyższym organ wniósł o oddalenie w całości przedmiotowej skargi oraz o nierozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z 24 stycznia 2022 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, wezwali bowiem Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 619/16.
Sąd podkreśla, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019)
W rozpoznawanej sprawie należało podkreślić, że wyrokiem z 28 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 619/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę J. K. i M. B. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia 1 czerwca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. Nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z 28 września 2016 r. i akta sprawy zostały doręczone organowi w dniu 14 grudnia 2016 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana.
W konsekwencji upłynął on 14 kwietnia 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wniesienia skargi organ wyroku nie wykonał, chociaż w toku postępowania odszkodowawczego dokonywał ustaleń w sprawie, pozyskał archiwalne dokumenty oraz zdjęcia lotnicze, a także pozyskał informację, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie przyznano, ani też nie ubiegano się o przyznanie rekompensaty w ramach międzynarodowych układów indemnizacyjnych. Łącznie organ pozostaje 5 lat i 4 miesiące przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a.
Nie sposób usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku i to mimo dwukrotnego wymierzenia już z tego tytułu organowi grzywny - skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, niekompletnością materiału dowodowego, czy wreszcie czasochłonnością działań podyktowanych pozyskaniem istotnych dla zakończenia sprawy dokumentów.
W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi kolejnej grzywny. Biorąc zatem pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem tut. Sądu z 28 września 2016 r., uwzględniając, że jest to kolejna skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku, a także, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie żądania objętego wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4.000 złotych, jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie ww. wyroku.
Powyższe okoliczności uzasadniają także nałożenie dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1.000 złotych, adekwatnej, zdaniem Sądu, do zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych i charakteru sprawy. Ustalając wymiar przyznanej skarżącym sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze potrzebę zrekompensowania w części dolegliwości, z jakimi musi zmierzyć się strona domagająca się ochrony w sytuacji przewlekłego prowadzenia jej sprawy w warunkach rażącej bezczynności organu w wykonaniu prawomocnego wyroku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 sentencji wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a., przy uwzględnieniu, że sprzeciw organu wobec wniosku skarżących o rozpatrzenie sprawy w tym trybie został zgłoszony z upływem terminu ustalonego przepisem art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Jak zauważa doktryna (por. T. Woś, red. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, 2016 r., oraz B. Dauter, A. Kabat Andrzej, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Lex/el. 2021), jeżeli wniosek strony został zawarty w skardze, wnoszonej za pośrednictwem organu, należy przyjąć, że w dacie wpływu skargi organ został zawiadomiony o wniosku, zapoznał się z jego treścią, i od tego dnia rozpoczyna bieg termin czternastu dni do złożenia przez organ żądania przeprowadzenia rozprawy.