Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. A., H. A. i C. A., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [..] udzielającą Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [..], położonej w obrębie[...], gmina T. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz nadającą tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] ustalił lokalizację dla inwestycji pn. [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku [...] od km [...] do km [...] wraz z przebudową infrastruktury technicznej" oraz zatwierdził projekt podziału nieruchomości na potrzeby ww. inwestycji.
Pismem z dnia [...] września 2009 r. znak: [...] Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia prawa własności opisanej wyżej nieruchomości.
Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na skutek jego wniosku zezwolenia na niezwłoczne zajęcie opisanej wyżej nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [...] oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spełnione zostały przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, określone w art. 17 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało bowiem wszczęte i - w ocenie organu - w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek. Organ wskazał również, że uzasadnione było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej w sprawie, albowiem jak wynika z wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad brak tytułu prawnego do działki numer [...] uniemożliwi uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz rozpoczęcie realizacji inwestycji w przewidzianym harmonogramem terminie.
T. A., H. A. i C. A. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż została ona wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, które już nie obowiązywały w dniu jej wydania.
Minister Infrastruktury, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, powołując się na reguły kolizyjne zawarte w kolejnych nowelizacjach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., iż zastosowanie w sprawie ma art. 17 ust. 1 w brzmieniu pierwotnym, w myśl którego, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Stosowanie tego przepisu wynika z faktu wydania decyzji lokalizacyjnej według stanu prawnego sprzed [...] grudnia 2006 r.
Organ uznał, że prawidłowo w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ustalono istnienie przesłanek udzielenia niezwłocznego zajęcia nieruchomości, tj. postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, oraz zaistniał uzasadniony przypadek, w rozumieniu ww. przepisu, czego potwierdzeniem jest podpisana w dniu [..] września 2009 r. umowa z wykonawcą na dostosowanie drogi krajowej nr [...] do standardu drogi ekspresowej w systemie [...], a jednym z warunków przedmiotowej umowy jest przekazanie wykonawcy do dnia [..] listopada 2009 r. oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomościami, które znajdą się w pasie linii rozgraniczających teren inwestycji.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. A., H. A. i C. A.. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucili organom obu instancji, że nie wyjaśniły w dostateczny sposób, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, a także jakie szczególne okoliczności przemawiają za naruszeniem prawa własności skarżących. Skarga została uzupełniona pismem z dnia [..] lutego 2011 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował jako podstawę wydania decyzji art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721) – w jego pierwotnym brzmieniu.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) była wielokrotnie nowelizowana wprowadzając zmiany dotyczące charakteru decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz zasad wywłaszczania i ustalania odszkodowania za nieruchomości zajęte na cele budowy dróg publicznych. Generalnie w przepisach przejściowych stosowana była reguła, iż do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowelizacji stosować się miało przepisy dotychczasowe.
Decydujące dla niniejszej sprawy jest to, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji pn. "rozbudowa drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku [...], obejmująca liniami rozgraniczającymi przedmiotową nieruchomość, została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721) – w jej pierwotnym brzmieniu.
Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.) do nieruchomości objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w jego dotychczasowym brzmieniu. A zatem w odniesieniu do nieruchomości skarżących konieczne jest przeprowadzenie postępowania wywłaszczającego za odszkodowaniem. Ówczesne zasady przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych inwestycji przewidywały zgodnie z brzmieniem art. 12 powołanej ustawy w jego pierwotnym brzmieniu, iż decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza się projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi stanowią linie podziału nieruchomości. Tak wydzielone nieruchomości nie stawały się więc z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego – jak przewidują to kolejne nowelizacje ustawy.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721) po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Przepis ust. 2 stanowi, że decyzji o zezwoleniu nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
W sprawie bezsporne pozostaje, że decyzja z dnia [...] września 2008 r. nr [...] ustalająca lokalizację dla inwestycji pn. "rozbudowa drogi krajowej nr[...] od km [...] do km [...] wraz z [...], obejmująca działkę skarżących oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [..] ha, jest ostateczna i prawomocna.
Z treści przepisu art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych jednoznacznie wynika, że warunkami koniecznymi do wydania zezwolenia jest ustalenie, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek oraz że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. Podkreślić należy, że w postępowaniu o udzielenie zezwolenia nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Natomiast ocena, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek pozostawiona została organowi rozpoznającemu sprawę. Ustawodawca nie ustanowił żadnych kryteriów takiej oceny.
W ocenie Sądu, organy orzekające zasadnie przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniony przypadek dla wydania na podstawie art. 17 powołanej ustawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Inwestycja bowiem, o której mowa, jest niezbędna do zrealizowania celu publicznego jaką jest rozbudowa drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku [...].
Zaznaczyć należy, że nie tylko planowane terminy realizacji inwestycji oznaczają "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, ale również poprawa jakości i bezpieczeństwa ruchu użytkowników dróg jest zawsze "uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu tego przepisu.
W niniejszej sprawie wskutek podpisania w dniu [...] września 2009 r. umowy z wykonawcą na dostosowanie drogi krajowej nr [...] do standardu drogi ekspresowej w systemie zaprojektuj i zbuduj, koniecznością stało się oddanie do dyspozycji wykonawcy robót terenu, który znajduje się w pasie linii rozgraniczających, niezbędnego do przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji. Zatem "blokowanie" jakiegokolwiek obszaru znajdującego się na "trasie" owej inwestycji może uniemożliwiać inwestorowi planowanie prac, a co za tym idzie opóźnienie wszystkich wykonywanych robót.
Tym samym, zdaniem Sądu, uznać należy, że wskazane wyżej argumenty wyczerpują przesłankę zaistnienia w rozpoznawanej sprawie uzasadnionego przypadku i uzasadniają wydanie na podstawie art. 17 powołanej ustawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Bezzasadne pozostają przy tym argumenty skarżących dotyczące nierozważenia ich sytuacji osobistej i gospodarczej. Kwestie podniesione w skardze co do braku możliwości dalszego prowadzenia zakładu wulkanizacyjnego w związku z zajęciem przedmiotowej nieruchomości nie mogły być przedmiotem rozpoznania w obecnie prowadzonym postępowaniu. Nie są bowiem przedmiotem tego postępowania inne decyzje związane z procesem realizacji inwestycji, gdyż decyzje te są autonomiczne i podlegają kontroli co do zgodności z przepisami prawa w postępowaniach przewidzianych dla każdej z tych decyzji.
Mając zatem na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za nieuzasadnioną, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.