Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 59/14.
Wyrokiem tym tutejszy Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] uregulowaną w księdze hipotecznej "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/17 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 zł za niewykonanie wyroku z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 59/14. Z uwagi na dalszą bezczynność organu skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku. Następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności, przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł, zasądzenia od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przypisanych oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym).
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o odrzucenie skargi. Poinformował, że nie mógł zakończyć postępowania, gdyż akta sprawy znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku oraz nałożonej już przez Sąd grzywny za niewykonanie tego wyroku, Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...]. Wobec tego Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna.
Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.
Biorąc pod uwagę upływ ponad 7-letniego okresu od dnia wpływu wniosku o rozpoznanie sprawy o odszkodowanie oraz ponad 3-letniego okresu niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 59/14, a także fakt, że jest to już kolejna skarga na niewykonanie przez organ powołanego wyroku tutejszego Sądu, którego wcześniejsza sankcja do tej pory nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej obecnie adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał wysokość grzywny w kwocie 7000 zł.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 22 września 2014 r., niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nadal nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie, zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i zakończenia toczącego się ponad 7 lat postępowania administracyjnego. Prezydenta [...] nie zmobilizował nawet fakt, że został już raz ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy uzyskania odszkodowania za tzw. grunty warszawskie należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu.
Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane w jakikolwiek sposób na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia ciągłego niewykonywania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o którą wnosili skarżący. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Ponadto strona skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie omawianego przepisu powinna wyjaśnić, jaką krzywdę wymagającą zadośćuczynienia poprzez przyznanie sumy pieniężnej poniosła na skutek bezczynności organu i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności organ I instancji w rozpatrywaniu złożonego wniosku. W przedmiotowej sprawie zawarto w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej, jednak nie zawiera ono żadnego uzasadnienia. Strona powołuje się jedynie na okoliczność bezczynności organu prowadzącego postępowanie. Stąd w części obejmującej to żądanie skarga podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.