Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie ponaglenia E. W. i T. S. z [...] kwietnia 2020 r., jako bezprzedmiotowe.
Pismem z [...] czerwca 2020 r. E. W. wniosła skargę na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, podnosząc, że zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia, które nie podlega zaskarżeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przystępując do rozpatrywania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy jest ona dopuszczalna z punktu widzenia zakresu jego kognicji. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Ponadto, stosownie do art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Tak określona właściwość rzeczowa sądów administracyjnych oznacza, że w przypadku braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach i wynikają z innych niż administracyjny stosunków prawnych. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak wymienione w art. 4 spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych.
Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji umarzające postępowanie w sprawie ponaglenia E. W. i T. S.. Pismem z [...] kwietnia 2020 r. E. W. i T. wniosły ponaglenie wskazując, że: "dotyczy działań pozornych związanych z koniecznością uznania mnie za stronę postępowania [...]". Minister wyjaśnił, że sprawa do której wniesiono ponaglenie została już prawomocnie zakończona ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...].
Podnieść należy, że ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie jest środkiem ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym. Ponaglenie przysługuje stronie, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 i § 3a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 t.j.), powoływanej dalej jako K.p.a. lub w przepisach szczególnych, bądź gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 37 § 3 K.p.a. ponaglenie wnosi się:
- 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie,
- 2) do organu prowadzącego postępowanie jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym:
- 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości:
- a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone,
- b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości.
Pomimo, że ustawa nie wskazuje w jaki sposób organ powinien postąpić w przypadku uznania ponaglenia za nieuzasadnione przyjmuje się, że w takim przypadku powinien orzec w tym zakresie w formie postanowienia.
Postanowienie wydane w związku z wniesionym ponagleniem jest rozstrzygnięciem dokonanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia.
Podkreślenia wymaga, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia do Sądu postanowienia wydawanego przez organ wyższego stopnia w związku z wniesionym ponagleniem, gdyż nie wynika to z żadnego przepisu (por. postanowienia: WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1373/15, WSA w Łodzi z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 477/16 oraz z 18 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 42/14, WSA w Warszawie z 7 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3447/14, WSA w Olsztynie z 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 82/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 K.p.a. jest natomiast warunkiem formalnym niezbędnym do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Wniesienie ponaglenia jest bowiem równoznaczne z wyczerpaniem środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a.
Wskazać należy, że ponaglenie z art. 37 § 1 K.p.a. nie stanowi środka zaskarżenia, bo nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcia takie w ogóle zostały wydane.
Postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy również do postanowień kończących postępowanie, dotyczy bowiem kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu lub przewlekłości postępowania, zaistniałej w toku sprawy administracyjnej.
Wobec powyższego wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie nie mieści się w katalogu postanowień, na które może zostać wniesiona skarga do sądu administracyjnego i wniesienie takiej skargi jest niedopuszczalne.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., należało orzec jak sentencji.