Uzasadnienie
M. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] września 2003 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r. [...] uchylającej decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] i - umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] położonej w K. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Jak wynika ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Starosta Powiatu [...] orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...], o powierzchni [...] ha, położonej w K. Rozpatrując sprawę w toku instancji odwoławczej Wojewoda [...] uchylił w/w decyzję i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej działki wskazując, że została ona nabyta od skarżącej przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 1976 r. przy czym - jak wynikało to ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego nabycie to nie nastąpiło w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r.) i z tego powodu przedmiotowa nieruchomość nie może być traktowana jako nieruchomość wywłaszczona, co z kolei prowadziło do umorzenia postępowania zwrotowego - jako bezprzedmiotowego.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2001 r. M. J. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji Wojewody zarzucając jej rażące naruszenie prawa tj. wadę określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił uwzględnienia wniosku podnosząc, że instytucja zwrotu nieruchomości, uregulowana w przepisach art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543 ze zm.), dotyczy jedynie nieruchomości wywłaszczonych a więc przejętych przymusowo na rzecz Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnych kończących postępowanie wywłaszczeniowe. Wyjątki od tej zasady przewiduje przepis art. 216 cytowanej ustawy, wymieniając enumeratywnie akty prawne, na podstawie których przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości mogą podlegać zwrotowi.
Wśród aktów tych wymieniona jest m. in. podstawa prawna jaką stanowił art. 6 ustawy gruntowej z 1958 r. W niniejszej zaś sprawie nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze aktu notarialnego, ale zawartego na zasadach ogólnych. Za poglądem tym przemawiała - zdaniem organu - nie tylko okoliczność, że treść umowy notarialnej nie zawiera zapisu, iż podstawę jej zawarcia stanowił wyżej wspomniany przepis art. 6, ale także fakt, że umowa ta nie odpowiadała przesłankom wymienionym w tym przepisie. Cena sprzedaży ([...] złotych za 1 m kw.) przewyższała ceny ustalane wg zasad obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej, przewidywała korzystniejsze dla zbywcy warunki zapłaty ceny a dodatkowo przemawiała za tym stanowiskiem treść § 9 umowy, który przewidywał zaniechanie poboru przedpłaty zaliczki na podatek dochodowy. W przypadku bowiem wywłaszczenia przychód uzyskany przez właściciela nieruchomości korzystałby w ogóle ze zwolnienia od podatku.
Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie stwierdzając, że organ wojewódzki umarzając postępowanie zwrotowe nie naruszył przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodatkowo wyjaśniono, iż okoliczność, że na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel w jakim nabywca nabył działkę nie miał znaczenia dla oceny legalności kwestionowanej decyzji, bowiem zarzut ten nie dotyczy trybu nabycia nieruchomości na własność Skarbu Państwa.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. J. do Sądu, w której skarżąca zarzuciła organowi naruszenie ustawy o "zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz odnośnych przepisów kpa".
Skarżąca podniosła, że ponieważ w momencie zawierania aktu notarialnego nieruchomość była już we władaniu nabywcy i były w stosunku do jej przeznaczenia podjęte decyzje a ponadto zgodę na nabycie działki za umówioną cenę akceptował Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska to - w jej przekonaniu - nabywca zapłatę traktował jako odszkodowanie, co wiąże się z pojęciem wywłaszczenia.
M. J. dodatkowo stwierdziła, że została wprowadzona w błąd, iż jeżeli nie wyrazi zgody na sprzedaż nieruchomości w formie aktu notarialnego to nic w zamian nie otrzyma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za niezasadną i z tego powodu podlegała oddaleniu.
Było rzeczą w sprawie bezsporną, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy zawartej z poprzedniczką prawną skarżącej w drodze umowy zawartej na podstawie wyłącznie kodeksu cywilnego na zasadach ogólnych a nie w trybie przepisu art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.
Okoliczność, że wysokość ceny nabycia nieruchomości akceptował organ centralny w żaden sposób nie zmieniała tego faktu. Akceptacja ta związana była z odpowiednim rozumieniem przez Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska jego kompetencji nadzorczych w stosunku do podmiotu, który nabywał nieruchomość. Akceptacja ceny nabycia działki pozostawała natomiast bez wpływu na stanowisko sprzedawcy, który sam decydował, czy nieruchomość swoją sprzeda czy też odmówi sprzedaży.
W postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Podniesienie zarzutu przez skarżącą, że działała pod presją ekonomiczną mogłoby być ewentualnie rozważane, ale jedynie w procesie cywilnym przed sądem powszechnym. Również unieważnienie aktu notarialnego jak i kwestie związane z ewentualnymi wadami oświadczeń woli należą do drogi cywilnoprawnej.
W postępowaniu administracyjnym dowodem nabycia przedmiotowego gruntu przez Skarb Państwa jest wspomniana wyżej umowa. Okoliczność ta niezbicie dowodzi, że nieruchomość położona w K., stanowiąca działkę nr [...] nie została wywłaszczona przez Skarb Państwa a została nabyta przezeń w drodze czynności prawnej o charakterze ściśle cywilnym.
Słusznie zatem organ wojewódzki, orzekając w 2001 r., uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem wg. przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie o zwrot nieruchomości może toczyć się jedynie w przypadku, gdy nieruchomość, której postępowanie dotyczy została wywłaszczona. Przepis zaś art. 216 tejże ustawy, przewidujący wyjątki od powyższej zasady, nie obejmuje sytuacji, gdy nabycie gruntu nastąpiło w drodze umowy zawartej pod rządami ustawy gruntowej z 1958 r., ale w trybie zwykłym, nie w oparciu o zawarty w niej przepis art. 6.
Ustalenia zaś organu, że przedmiotowa umowa miała właśnie taki charakter Sąd uznał za prawidłowe, gdyż przeprowadzona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja była logiczna i zgodna z przepisami prawa i faktami.
Skoro zatem w sytuacji, gdy nie było przedmiotu postępowania (brak nieruchomości mającej status wywłaszczonej) postępowanie o zwrot takiej nieruchomości zostało wszczęte, zachodziła konieczność umorzenia jego jako bezprzedmiotowego, co organ wojewódzki uczynił.
Z tych powodów za w pełni zgodne z prawem należało także uznać stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyrażone w zaskarżonej decyzji a sprowadzające się do stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r. nie jest dotknięta wadą skutkującą stwierdzenie jej nieważności na zasadzie przepisu art. 156.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.