Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] oddalił skargę.
Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony radca prawny – P.C..
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. Sąd odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r.
W dniu 12 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło zawiadomienie pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Pełnomocnik dołączył opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r.
W dniu 20 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło zawiadomienie pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Pełnomocnik dołączył opinie o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r. odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r.
W niniejszej sprawie postępowanie w drugiej instancji zostało wszczęte wniesioną przez pełnomocnika w dniu 12 lipca 2017 r. (data stempla biura podawczego) opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 15 grudnia 2016 r. wyroku, a zatem zastosowanie do przyznania wynagrodzenia za tą pomoc prawną będą miały przepisy ww. rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r.
Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata wynosi – 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny – 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.
Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie wynosi – 240 zł. Stosownie do treści § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Ponadto, stosownie do treści § 3 rozporządzenia wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została opłacona w całości lub w części.
W niniejszej sprawie, wyznaczony z urzędu pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 15 grudnia 2016 r. wyroku oddalającego skargę. Wniosek pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia zawiera oświadczenia o jakim mowa w § 3 rozporządzenia.
Z tego względu, przyznano pełnomocnikowi za tą czynność wynagrodzenie według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Ze względu na to, że pełnomocnik został ustanowiony po wydanym przez Sąd w pierwszej instancji wyroku, a zatem w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny opłata wynosi 75 % stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia.
Wyznaczonemu pełnomocnikowi należało zatem przyznać wynagrodzenie w wysokości 180 zł podwyższone o kwotę 41,40 zł stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług – łącznie kwotę 221,40 zł.
W ocenie orzekającego, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały natomiast przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia do postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r. odrzucającego skargę o stwierdzenie niegodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Wyznaczony pełnomocnik nie dokonał bowiem żadnej czynności określonej we wskazanym wyżej § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a-d rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Oczywiste jest, że nie została sporządzona skarga kasacyjna, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też zażalenie od ww. postanowienia. Pełnomocnik nie uczestniczył również w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Udzielona pomoc prawna polegała na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 26 czerwca 2017 r. Jak wyżej wskazano rozporządzenie z dnia 3 października 2016 r., podobnie jak wcześniejsze rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r., nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia.
Tym samym stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepis § 21 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Wprawdzie w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia przewidziana jest możliwość przyznania wynagrodzenia w postępowaniu zażaleniowym, jednak należy przyjąć, że postępowanie zażaleniowe wszczęte jest dopiero w momencie wniesienia zażalenia. Wynagrodzenie może być zatem przyznane w postępowaniu zażaleniowym za wniesienie zażalenia. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Z powołanego § 21 ust. 1 pkt 2 jednoznacznie ponadto wynika za jaką opinię może być przyznane stosowne wynagrodzenie – jest to opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, że katalog czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie (o którym mowa w § 14 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia) ma charakter zamknięty. Innymi słowy wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w powołanym § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 204 oraz w art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (np. postanowienie NSA z 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09).
Ponadto, podkreślić należy, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega m.in. na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Trudno za taką pomoc uznać sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia (której to czynności nie obejmuje powołany przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) zwłaszcza w sytuacji, gdy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu z dnia 15 grudnia 2016 r. została z przyczyn formalnych odrzucona z uwagi na jej niedopuszczalność. Podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zatem zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną.
W orzecznictwie wskazuję się, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, Lex nr 151472).
Mając na uwadze całokształt przedstawionych powyższej powyższe okoliczności uznano, że wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia.
Z powyższych względów, w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a postanowiono jak w sentencji postanowienia.