Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 21 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1499/24

Uzasadnienie

A. H. (dalej też jako skarżący) pismem z dnia 18 października 2023 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o unieważnienie bezprawnego "aktu oskarżenia" Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich z dnia 12 lipca 2023 r. nr BZG/131/2023/KJ.

W odpowiedzi na skargę Główna Komisja Rewizyjna Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich wniosła przede wszystkim o odrzucenie skargi. Żądanie to Komisja argumentowała wskazując, że Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich, dla którego Komisja jest naczelnym organem kontroli wewnętrznej, nie stanowi organu administracji publicznej, zatem ich działalność nie podlega kontroli przed sądami administracyjnymi. Komisja wskazała również, że sprawy Sądem koleżeńskim, do którego skierowany został akt oskarżenia przeciwko A. H. nie są załatwiane w żadnej z form właściwych dla działania organu administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Nie ulega wątpliwości, że merytoryczna ocena skargi zawsze musi zostać poprzedzona badaniem, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej też jako P.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Z treści tego przepisu wynika, że zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają w szczególności rozstrzygnięcia organów administracji publicznej przyjmujące postać decyzji lub postanowień, a także inne akty organów administracji publicznej wymienione w pkt 4-7 art. 3 § 2 P.p.s.a. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Wobec pojawiających się w tym zakresie wątpliwości w orzecznictwie przyjęto, że w kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych mieszczą się również sprawy dyscyplinarne, które z pewnością nie należą do sfery przedmiotowej administracji publicznej sensu sticto. Jednakże ze względu na zasadę, iż przepisy szczególne nie mogą być interpretowane rozszerzająco, sądowa kontrola legalności orzecznictwa dyscyplinarnego jest możliwa tylko w przypadkach, w których przypisy ustaw szczególnych dopuszczają taką ewentualność, a skarga może być wniesiona tylko w ustalonym w nich zakresie oraz po wyczerpaniu przewidzianych w tych przepisach procedur. Przepisy te stanowią zatem wyłączną podstawę prawną dla kreowania właściwości sądów administracyjnych w sprawach dyscyplinarnych oraz do określenia zakresu zastosowania w nich unormowań ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienie WSA we Wrocławiu z 8 maja 2013 r., IV SAB/Wr 19/13). Analogiczny pogląd odnaleźć można m.in. w postanowieniu WSA w Warszawie z 19 października 2017 r., II SAB/Wa 463/17.

Akt oskarżenia objęty skargą A. H. jest elementem postępowania dyscyplinarnego prowadzonego względem członka Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich na podstawie wewnętrznych regulacji tego podmiotu ujętych w ramach Statutu przyjętego przez Stowarzyszenie.

Zdaniem Sądu taki akt nie podlega kontroli sądowej, do której – w ramach pewnego wyjątku, ściśle określonego w odrębnych ustawach – mogą należeć tylko pewne orzeczenia organów dyscyplinarnych. Brak jest natomiast przepisu powszechnie obowiązującego, który sąd administracyjny czyniłby właściwym do rozpoznania skargi na akt oskarżenia formułowany w toku postępowania dyscyplinarnego toczącego się przed organami stowarzyszenia.

Podstawowym warunkiem wniesienia do sadu administracyjnego skargi jest istnienie konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej, która - zgodnie z art. 3 § 2 lub art. 4 p.p.s.a. - podlega orzecznictwu tych sądów (por. uzasadnienie postanowienia NSA z 12 sierpnia 2005 r., II OW 25/05, publ. w ONSAiwsa 2006, Nr 1, poz. 5). Skoro zaś sprawa ze skargi A. H. nie stanowiła sprawy sądowoadministracyjnej i nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.