Uzasadnienie
M. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] września 2003 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r. [...] uchylającej decyzję Starosty T. z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] i – umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] położonej w K..
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Jak wynika ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Starosta Powiatu T. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...], o powierzchni [...] ha, położonej w K.. Rozpatrując sprawę w toku instancji odwoławczej Wojewoda [...] uchylił w/w decyzję i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej działki wskazując, że została ona nabyta od skarżącej przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu 10 kwietnia 1995 r. co oznacza, iż nie może być ona traktowana jako nieruchomość wywłaszczona a to z kolei prowadzi do umorzenia postępowania zwrotowego jako bezprzedmiotowego.
Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2001 r. M. J. wystąpiła o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji Wojewody zarzucając jej rażące naruszenie prawa tj. wadę określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił uwzględnienia wniosku podnosząc, że instytucja zwrotu nieruchomości, uregulowana w przepisach art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543 ze zm.), dotyczy jedynie nieruchomości wywłaszczonych a więc przejętych przymusowo na rzecz Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnych kończących postępowanie wywłaszczeniowe. Wyjątki od tej zasady przewiduje przepis art. 216 cytowanej ustawy, wymieniając enumeratywnie akty prawne na podstawie których przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości mogą podlegać zwrotowi.
W niniejszej sprawie było niesporne, że nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze aktu notarialnego, zawartego w roku 1995 a zatem w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, 127 ze zm.).
Organ zauważył ponadto, że okoliczność, iż nieruchomość została zajęta już wcześniej przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych i została przeznaczona pod budowę drogi krajowej [...] pozostaje bez wpływu na ocenę trybu jej nabycia przez Skarb Państwa. W przypadku bowiem odmowy przez właścicielkę zawarcia aktu notarialnego skutkowałoby to orzeczeniem o jej wywłaszczeniu, co w konsekwencji umożliwiałoby wystąpienie z formalnym wnioskiem o zwrot nieruchomości.
Rozpatrując sprawę na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie stwierdzając, że organ wojewódzki umarzając postępowanie zwrotowe nie naruszył przepisów prawa i wyjaśnił dodatkowo, iż nie przyznanie właścicielce nieruchomości zamiennej nie ma znaczenia dla legalności decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2001 r. Kwestia przyznania bowiem nieruchomości zamiennej nie jest przedmiotem rozstrzygania w postępowaniu o zwrot nieruchomości lecz należy do postępowania wywłaszczeniowego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. J. do Sądu, w której skarżąca zarzuciła organowi naruszenie ustawy o "zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz odnośnych przepisów kpa".
Skarżąca podniosła, że ponieważ w momencie zawierania aktu notarialnego nieruchomość była już we władaniu nabywcy i były w stosunku do jej przeznaczenia podjęte decyzje a ponadto zgodę na nabycie działki za umówioną cenę akceptował Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska to - w jej przekonaniu – nabywca zapłatę traktował jako odszkodowanie, co wiąże się z pojęciem wywłaszczenia.
M. J. dodatkowo stwierdziła, że została wprowadzona w błąd, iż jeżeli nie wyrazi zgody na sprzedaż nieruchomości w formie aktu notarialnego to nic w zamian nie otrzyma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za niezasadną i z tego powodu podlegała oddaleniu.
Było rzeczą w sprawie bezsporną, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy zawartej ze skarżącą w 1995 r.
Okoliczność, że wysokość ceny nabycia nieruchomości akceptował organ centralny w żaden sposób nie zmieniała tego faktu. Akceptacja ta związana była z odpowiednim rozumieniem przez Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska jego kompetencji nadzorczych w stosunku do podmiotu, który nabywał nieruchomość. Akceptacja ceny nabycia działki pozostawała natomiast bez wpływu na stanowisko sprzedawcy, który sam decydował, czy nieruchomość swoją sprzeda czy też odmówi sprzedaży.
W postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Podniesienie zarzutu przez skarżącą, że działała pod presją ekonomiczną mogłoby być ewentualnie rozważane, ale jedynie w procesie cywilnym przed sądem powszechnym. Również unieważnienie aktu notarialnego jak i kwestie związane z ewentualnymi wadami oświadczeń woli należą do drogi cywilnoprawnej.
W postępowaniu administracyjnym dowodem nabycia przedmiotowego gruntu przez Skarb Państwa jest wspomniana wyżej umowa. Okoliczność ta niezbicie dowodzi, że nieruchomość położona w K., stanowiąca działkę nr [...] nie została wywłaszczona przez Skarb Państwa a została nabyta przezeń w drodze czynności prawnej o charakterze cywilnym.
Słusznie zatem organ wojewódzki, orzekając w 2001 r., uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Wg bowiem przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie o zwrot nieruchomości może toczyć się jedynie w przypadku, gdy nieruchomość, której postępowanie dotyczy została wywłaszczona. Przepis zaś art. 216 tejże ustawy, przewidujący wyjątki od powyższej zasady, nie obejmuje sytuacji, gdy nabycie gruntu nastąpiło w drodze umowy zawartej w 1995 r.
Skoro zatem w sytuacji, gdy nie było przedmiotu postępowania (brak nieruchomości mającej status wywłaszczonej) postępowanie o zwrot takiej nieruchomości zostało wszczęte, zachodziła konieczność umorzenia jego jako bezprzedmiotowego, co organ uczynił.
Z tych powodów za w pełni zgodne z prawem należało także uznać stanowisko Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyrażone w zaskarżonej decyzji a sprowadzające się do stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r. nie jest dotknięta wadą skutkującą stwierdzenie jej nieważności na zasadzie przepisu art. 156.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.