Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony w dniu 23 października 2012 r. adwokat B. C..
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] oraz przyznał ze środków budżetowych na rzecz pełnomocnika kwotę 295,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
W dniu 13 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) adwokat B. C wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu, w której nie zawarł wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 23 stycznia 2015 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny - adwokat T. R. za adwokata B. C., ustanowionego z urzędu załączając pełnomocnictwo substytucyjne. Pełnomocnik substytucyjny wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W odniesieniu do adwokatów, szczegółową regulację we wskazanej materii zawiera rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). W myśl § 20 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Z treści tego przepisu wynika, że oświadczenie jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata nie została wynagrodzona i zachodzi prawna podstawa do poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OZ 603/08 (Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie oświadczenie pełnomocnika o zapłaceniu lub nie opłat za wykonanie czynności w ramach pomocy prawnej przyznanej z urzędu jest elementem konstrukcyjnym wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego i zawarcie tego oświadczenia w treści wniosku warunkuje pozytywne jego rozpatrzenie (NSA w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, Lex nr 582846).
Powołany wyżej art. 250 p.p.s.a. jednoznacznie przy tym stanowi, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny lub adwokat. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 marca 2010 r. (sygn. akt I OZ 184/10) przez wyznaczonego adwokata, czy radcę prawnego rozumieć należy adwokata, radcę prawnego wskazanego przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, czy właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych.
W niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego wyznaczyła adwokata B. C.. To jemu zatem może być przyznane wynagrodzenie, po złożeniu wniosku i oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Tymczasem z wnioskiem tym wystąpił podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik substytucyjny adwokat T. R.. Wniosek ten oraz jego oświadczenie, że pomoc ta nie została opłacona nie mogą jednak zastąpić wymaganego w tym względzie zarówno wniosku pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, jak i jego oświadczenia, o którym mowa w § 20 rozporządzenia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 1001/14 oraz sygn. akt I OZ 1002/14 pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do składania przez dalszego pełnomocnika w imieniu wyznaczonego adwokata wymaganego oświadczenia.
Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia wyznaczonego adwokata od udzielenia pomocy prawnej z urzędu, nie oznacza też jednak, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku jedynie pomiędzy substytutem i stroną (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt II OZ 1288/10, postanowienie NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I OZ 184/10). Sąd administracyjny nie może natomiast ingerować w kwestie rozliczeń pomiędzy wyznaczonym adwokatem, a pełnomocnikiem substytucyjnym. Zaznaczyć należy, że w wyniku udzielenia dalszego pełnomocnictwa nie następuje zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez właściwą korporację.
Oznacza to także, iż wymagany wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, jak i oświadczenie dotyczące opłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej powinno być złożone przez adwokata wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Czym innym jest bowiem wykonywanie zastępstwa procesowego w oparciu o dalsze pełnomocnictwo, którego udzielenie jest prawem każdego pełnomocnika, a czym innym jest prawo do wynagrodzenia za to zastępstwo, które to prawo - wolą ustawodawcy - zostało nierozerwalnie związane z osobą pełnomocnika, o którym mowa w art. 250 i art. 253 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 250 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.