Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 kwietnia 2022 r., nr DO-II.7610.29.2022.JL Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie, od decyzji Wojewody Śląskiego z 19 listopada 2021 r., nr NW/IV/77200/101/1/09, umarzającej z urzędu postępowanie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Śląski decyzją z 19 listopada 2021 r. umorzył, jako bezprzedmiotowe ze względu na niewłaściwość organu, postępowanie wszczęte na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późń. zm. - dalej "ugn") w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o pow. 1588 m2 oraz nr [...] o pow. 905 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie złożyła odwołanie od decyzji Wojewody.
Minister po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu akt sprawy stwierdził, że decyzja Wojewody Śląskiego z 19 listopada 2021 r. została wydana na podstawie art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ wyjaśnił, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Dodał, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego
Sygn. akt I SA/Wa 1609/22 zakończeniem. Postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 929/14). Ustalenie bezprzedmiotowości postępowania skutkuje umorzeniem postępowania.
Minister wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 200 ugn. Zgodnie z art. 200 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Organ zaznaczył, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności nieruchomości stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
Wojewoda Śląski w toku prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego stwierdził, że 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowych nieruchomości, tj. działek nr [...] przysługiwało Gminie [...]. Powyższych ustaleń organ dokonał na podstawie treści księgi wieczystej nr [...]. Prawo własności Gminy [...] zostało ujawnione na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Śląskiego z 18 maja 2020 r., nr NWXV.7532.1.266.2019 stwierdzającej zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez tę Gminę, z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w Gminie [...], oznaczonej jako działki nr [...]. Oznacza to, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły 5 grudnia 1990 r. własność jednostki samorządu terytorialnego.
Organ podkreślił, że mając na względzie fakt, iż przedmiotowa nieruchomość 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Gminy [...], a nie własność Skarbu Państwa, to Wojewoda Śląski był organem niewłaściwym w sprawie prowadzenia postępowania na podstawie art. 200 ugn. Organem właściwym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej
Sygn. akt I SA/Wa 1609/22 sprawy, zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda Śląski decyzją z 19 listopada 2021 r. prawidłowo umorzył z urzędu postępowanie, jako bezprzedmiotowe, ze względu na niewłaściwość organu, w sprawie stwierdzenia nabycia na podstawie art. 200 ugn, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez PKP w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...].
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 7 kwietnia 2022 r. złożyły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1) art. 7 oraz art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
- 2) art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn, w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego PKP w Warszawie, co powinno doprowadzić do przyjęcia, że PKP nabyły 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Spółka rozwinęła zarzuty, wskazując także, że organ I instancji pominął art. 65 § 1 kpa, gdyż stwierdziwszy swoją niewłaściwość powinien przekazać wniosek do Prezydenta Miasta [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 kpa bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej
Sygn. akt I SA/Wa 1609/22 prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 485). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego, np. z uwagi na brak właściwości do rozpoznania danej sprawy. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.
Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
Zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.
Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, prawo własności działek nr [...] wpisane zostało na rzecz Gminy [...]. Podstawą wpisu była ostateczna decyzja Wojewody Śląskiego z 18 maja 2020 r. wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Nabycie nieruchomości przez Gminę nastąpiło z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
Zważyć należy, że nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie. Natomiast stwierdzenie przejścia tego prawa należy, stosownie do art. 18 ust. 1, do kompetencji organu administracji państwowej - wymaga decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej uprawomocnienia gmina może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo i prawem tym rozporządzać. Nabycie mienia komunalnego
Sygn. akt I SA/Wa 1609/22 stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny - gmina staje się następcą Skarbu Państwa.
W niniejszej sprawie postępowanie z wniosku PKP o wydanie decyzji na podstawie art. 200 ugn zostało wszczęte w 2009 r. Natomiast decyzja komunalizacyjna została wydana przez Wojewodę Śląskiego 18 maja 2020 r. i stała się podstawą wpisu do księgi wieczystej. Skoro po wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego okazało się, że właścicielem nieruchomości od 27 maja 1990 r., a więc także 5 grudnia 1990 r. była Gmina [...], a nie Skarb Państwa, to Wojewoda Śląski utracił swoją właściwość do rozpoznania sprawy z wniosku PKP.
Wbrew stanowisku skargi w niniejszej sprawie nie miał zastosowanie przepis art. 65 § 1 kpa, gdyż postępowanie uwłaszczeniowe zostało wszczęte, a z przedłożonego przez skarżącą wraz z wnioskiem wypisu z rejestru gruntów z 22 czerwca 2009 r. wynikało, że właścicielem spornych działek jest Skarb Państwa. Dopiero decyzja komunalizacjna z 18 maja 2020 r. potwierdziła, że przedmiotowe działki z dniem 27 maja 1990 r. stały się, z mocy prawa mieniem Gminy.
Prawidłowo zatem organy ustaliły, że 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność jednostki samorządu terytorialnego - Gminy, której prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organy zatem zasadnie uznały, że skoro Skarb Państwa nie jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości, to Wojewoda nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, stosownie do art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn, a w konsekwencji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie, jako bezprzedmiotowe. Nie został więc naruszony powyższy przepis.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny w sprawie, w zakresie koniecznym do umorzenia postępowania, został ustalony prawidłowo. Nie doszło więc do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 8, 77 § 1, 75 § 1 i 80 kpa. Sąd nie odniósł się do zarzutów, które dotyczą merytorycznego rozpoznania wniosku, tj. kwestii czy nieruchomość pozostawała w zarządzie PKP, gdyż z uwagi na umorzenie postępowania nie było to przedmiotem analizy organów.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.