Uzasadnienie
Pismem z dnia 16 września 2016 r. K. S. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 132/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej jako: ugn) wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...],[...] i [...] oznaczonej hip. [...]. W wyroku tym Sąd, stwierdził jednocześnie, iż bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący w ww. skardze wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa) oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 1 października 2014 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 1 grudnia 2014 r. Następnie po rozpoznaniu skargi skarżącej i J. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1051/15, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie przytoczonego wyżej wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 3 sierpnia 2016 r. wezwał Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku, jednak Prezydent [...] nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ugn. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r. zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za powołaną na wstępie nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Organ wyjaśnił, że decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] ustalono odszkodowania za cześć nieruchomości o pow. 1247 m2. Następnie decyzjami Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] i z dnia [...] października 2015 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za 50% gruntu ww. nieruchomości. Organ wskazał również, że pismem z dnia 26 października 2016 r. strony zostały poinformowane, że z uwagi na dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określonym w przytoczonym na wstępie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień 31 stycznia 2016 r. (powinno być 2017 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie przytoczonego na wstępie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r., skarżący wezwał Prezydenta [...] do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomimo prawomocnego wyroku z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1051/15, zapadłego w sprawie niewykonania przez organ przytoczonego na wstępie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął w pozostałej części przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 132/14 pozostawał zatem w bezczynności co do nierozstrzygniętej części wniosku.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za uzasadnioną, co skutkowało wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 500 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze częściowe rozstrzygnięcie wniosku o ustalenie odszkodowania, jak również znaną Sądowi z urzędu dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości [...]. Sąd uwzględnił także, że organ sporządził wymagany w sprawie operat szacunkowy, nie można zatem przyjąć iż uchylał się od procedowania w zakresie objętym wnioskiem. Tak określona wysokość grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Sąd podkreśla, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 132/14, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa, bowiem w toku postępowania organ dokonał szeregu czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego oraz częściowo rozstrzygnął wniosek o ustalenie odszkodowania.
Z powyższych względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 zw. z art. 154 § 6 ppsa i § 2. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).