Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania H. I. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w prawo własności udziału wynoszącego [...] części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] ha uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Prezydent W. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jako organ właściwy w sprawach gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa odmówił H. I. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziału [...] części nieruchomości gruntowej o pow. [...] ha stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Organ pierwszej instancji uzasadnił swoje rozstrzygniecie tym, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie wymogi wymienione w art. 1 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.).
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H. I. Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie oraz całość materiału dowodowego podniósł, że stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przepisy ustawy mają zastosowanie do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi, jeżeli osoby te złożą wniosek, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749) do dnia 31 grudnia 2002 r.
W myśl zaś art. 1 ust. 5 pkt 1 i 2 a) powołanej ustawy jej przepisy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami wyodrębnionych lokali, a przy tym będących jednocześnie współużytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowej zajętej pod budynek, w którym znajdują się lokale, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:
- - wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2002 r.
- - wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowani wieczystego w prawo własności przed dniem 31 października 1998 r.
Organ podkreślił, że z powołanych przepisów wynika, iż w przypadku współużytkownika wieczystego, uprawnienie o przekształcenie przysługuje wszystkim użytkownikom wieczystym łącznie. W braku zaś zgody wszystkich współużytkowników wieczystych, współużytkownicy wieczyści, którym przysługuje co najmniej połowa udziału w prawie użytkowania wieczystego, mogli wystąpić w terminie do 31 grudnia 2002 r. do sądu cywilnego o wydanie stosownego orzeczenia zastępującego oświadczenie woli użytkowników wieczystych niewyrażających zgody na przekształcenie (art. 199 kc - vide wyrok NSA, sygn. akt OSK 1286/04).
Organ zaznaczył, że na podstawie materiału dowodowego sprawy ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny, w którym wykupiono [...] lokali mieszkalnych wraz z nabyciem odpowiedniego udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Z akt sprawy wynika, że na [...] współużytkowników wieczystych (właścicieli [...] lokali mieszkalnych) wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyło [...] współużytkowników wieczystych (właścicieli [...] lokali mieszkalnych). Użytkownicy wieczyści, którym przysługiwała co najmniej połowa udziałów w prawie użytkowania wieczystego nie skorzystali z uprawnienia, o którym mowa w art. 199 kc i nie występowali do sądu cywilnego o wydanie stosownego orzeczenia zastępującego oświadczenie woli użytkowników wieczystych niewyrażających zgody na przekształcenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. I. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podnosząc, że decyzja ta nie uwzględnia jej konstytucyjnego prawa do swobodnego dysponowania prawem własności do lokalu. Zdaniem skarżącej sprzeczne z jej uprawnieniem konstytucyjnym jest uzależnianie swobody dysponowania jej prawem od działania lub zaniechania osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania.
Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej powoływana jako "ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] Sądu Rejonowego w W., współużytkownikami wieczystymi [...] części gruntu, na którym posadowiony jest budynek, są małżonkowie J. i T. I. na zasadach wspólności ustawowej (k. 9 akt adm.). Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyła w dniu 3 lipca 2000 r. J. I. T. I. zmarł [...] września 1999 r., a więc przed dniem złożenia wniosku przez skarżącą. W tej sytuacji udział w postępowaniu administracyjnym winni brać spadkobiercy T. I. wskazani prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu praw do spadku, gdyż osoby te mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w uczestniczeniu w niniejszym postępowaniu. Tymczasem organy obydwu instancji przeprowadziły postępowanie bez udziału spadkobierców T. I. W rezultacie nie dokonano powiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w sprawie.
Nie ma przy tym znaczenia, czy organy obydwu instancji wiedziały, czy też nie wiedziały, że mąż skarżącej zmarł przed wszczęciem postępowania administracyjnego. W postępowaniu naruszony został art. 61 § 4 kpa, który stanowi formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 kpa). Aby strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu musi być świadoma, że takie postępowanie się toczy. Kodeks postępowania administracyjnego statuuje bowiem zasadę jawności wszczętego postępowania wobec wszystkich stron w danej sprawie. Z tego względu organ administracji państwowej zobowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97 LEX nr 34 726).
Niezawiadomienie wszystkich stron o wszczęciu postępowania powinno stanowić przesłankę do podjęcia decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy (uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji - art. 138 § 2 kpa). Skoro organ odwoławczy takiej decyzji nie wydał, to oznacza, że decyzja narusza przepis art. 138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie. W przypadku decyzji ostatecznej brak powiadomienia strony o wszczęciu postępowania jest wadą procesową stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na wniosek strony (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2000 r., V SA 316/00, niepubl).
Mając na względzie powyższą okoliczność, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności powiadomi spadkobierców T. I. o wszczęciu postępowania, następnie przeprowadzi je z udziałem wszystkich stron postępowania.