Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] odmawiającej przyznania mu pomocy w formie usługi opiekunczej-gospodarczej w zakresie zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że A. P. jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym [...] stopniem inwalidztwa. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód stanowią emerytura w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Łączny dochód to [...] zł miesięcznie.
A. P. kilkakrotnie otrzymywał pomoc w formie usług opiekuńczych. Jednocześnie w czasie udzielania wnioskodawcy świadczeń pracownicy [...] Pomocy Społecznej oraz pracownicy socjalni w licznych notatkach służbowych wskazywali na agresywne zachowania wnioskodawcy oraz na fakt spożywanie alkoholu, co potwierdzają również notatki z Policji.
W dniu 10 lipca 2007 r. pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej zaproponował podpisanie kontraktu socjalnego, w którym zawarte miały być działania A. P., zmierzające do podjęcia leczenia odwykowego, jednakże ten odmówił podpisania kontraktu socjalnego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Prezydent W. odmówił A. P. przyznania pomocy w formie usługi opiekuńczej-gospodarczej w zakresie zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji w sposób szczegółowy wskazał na relacje A. P. z pracownikami Ośrodka. Ponadto wskazał również na fakt, iż A. P. nadużywa alkoholu.
Odwołanie od tej decyzji złożył A. P. W odwołaniu wskazał, że jego sytuacja materialna i zdrowotna jest wciąż bardzo trudna, a pomoc w formie usług opiekuńczych jest mu niezbędna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie i powołując się na przepisy art. 7 i 50 ustawy o pomocy społecznej wskazało, że chociaż sytuacja zdrowotna A. P. kwalifikuje go do otrzymania wnioskowanej formy pomocy, to całokształt okoliczności sprawy pozwalają uznać decyzję odmawiającą przywiania świadczenia za zasadną. Kolegium przychyliło się do argumentów podniesionych przez organ I instancji dotyczących sposobu współdziałania A. P. z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ podkreślił, że art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Z kolei art. 11 tej ustawy stanowi, że w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem, bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.
Organ odwoławczy podniósł, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Mając na względzie wyżej powołane przepisy oraz podzielając stanowisko organu I instancji mające oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach i wnikliwej ich analizie organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. W związku z tym utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. P.. Wskazał, że jest osobą schorowaną, ma [...] lat i wymaga pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ podniósł, że sytuacja beneficjenta nie jest jedynym kryterium decydującym o udzieleniu świadczenia. Istotne jest współdziałanie ze świadczeniobiorcą, jego aktywizacja i usamodzielnienie pozwalają przeciwdziałać przekształceniu się pomocy społecznej w system prostego rozdawnictwa świadczeń. Ich celem jest skuteczne wpływanie na świadczeniobiorców, tak by samodzielnie starali się pokonywać życiowe trudności, a pomoc społeczną traktowali jedynie jako przejściowe źródło wsparcia. W ocenie Kolegium wiąże się to z aktywną współpracą A. P. z pracownikami Ośrodka, zarówno w zakresie działań zmierzających do poprawy sytuacji życiowej beneficjenta np. podjęcia leczenia, jak i w zakresie wskazywania przez pracowników sposobu wydatkowania środków. Zdaniem organu odwoławczego A. P. przyjmuje postawę roszczeniową, domagając się przyznania świadczeń, jednocześnie nie zgadza się na jakąkolwiek formę współpracy w celu poprawienia swojej sytuacji, taką jak podjecie leczenia odwykowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi.
Jednym z rodzajów świadczeń z pomocy społecznej są usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania. Są one przewidziane w art. 36 pkt 2 lit. l) ustawy o pomocy społecznej. Natomiast art. 50 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Jak wskazały organy obydwu instancji, skarżący będący osobą samotną, o orzeczonym [...] stopniu niepełnosprawności formalnie kwalifikuje się do przyznania pomocy w takiej formie.
Jak wynika z akt administracyjnych, pomoc taka była świadczona skarżącemu już w latach 90-tych, aż do 30 czerwca 2007 r. w różnym wymiarze godzin i dni w tygodniu - w zależności od potrzeb i stanu zdrowia skarżącego, np. w październiku i listopadzie 2006 r. w związku ze [...] przez 3 godziny dziennie i 5 dni w tygodniu.
W tym miejscu należy dodać, że skarżący od kilkunastu lat jest objęty różnymi formami pomocy. Z obszernych akt administracyjnych wynika, że w latach bezpośrednio poprzedzających wydanie kwestionowanej decyzji, skarżący otrzymywał, np. zasiłek stały, zasiłek stały wyrównawczy, zasiłki celowe na zakup [...], opłat za energię elektryczną, na zakup lęków, na wyrobienie dowodu osobistego, na uregulowanie długu czynszowego, paczki świąteczne, talony żywnościowe, a w 2005 r. zasiłek celowy na opłatę [...] w kwocie [...] zł. Wynika z tego, że korzystał z różnorodnych form pomocy przewidzianych w ustawie. Każda z tych form pomocy charakteryzuje się różnym zakresem współdziałania uprawnionego z organem pomocy społecznej.
Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma ocena zasadności zastosowania przez organy orzekające przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on m.in., że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...).
Jak wynika z decyzji organów obydwu instancji oraz dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, już w poprzednich latach oraz w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji, opiekunki miały znaczne trudności w wykonywaniu usług, z uwagi na nie zastanie skarżącego w domu, nadużywanie przez niego alkoholu pod wpływem którego zachowywał się agresywnie wobec opiekunek, używał w stosunku do nich słów wulgarnych, a także groził użyciem przemocy. W aktach administracyjnych znajdują się notatki i informacje pracowników odnośnie jego zachowania, a także, że skarżącego nie zastano w mieszkaniu, jak również zaświadczenie z Policji (k. 607, 608, 613, 615, 616, 618, 622, 623, 624, 626, 628, 629, 630, 631, 634, 635). Takie zachowanie skarżącego w konsekwencji utrudniało, a niekiedy wręcz uniemożliwiało wykonywanie usług.
Skarżący był niejednokrotnie wulgarny i agresywny, i to nawet wtedy, gdy przychodził do Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 616), a także wtedy, gdy pracownice opieki społecznej przybywały do skarżącego w terminach przez niego wyznaczonych, gdyż to skarżący decydował o godzinach, w jakich usługi mają być w lokalu mieszkalnym wykonywane. Nawet i wtedy często nie było go tam, a był widywany na ulicy w stanie wskazującym na użycie alkoholu.
Ponadto skarżący odmówił zawarcia kontraktu socjalnego, mającego na celu ustalenie zasad współdziałania w zakresie przezwyciężenia problemu alkoholowego.
Należy podkreślić, że przy takiej formie pomocy jak świadczenie usług opiekuńczych, współdziałanie świadczeniobiorcy z pracownikami świadczącymi te usługi, jest nad wyraz istotne. Dlatego też zawiniony przez uprawnionego brak współdziałania, utrudnianie, a często i uniemożliwianie wykonywania usług, uzasadnia odmowę przyznania tej formy pomocy na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Na zakończenie wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącemu prawa ubiegania się w przyszłości o tę formę pomocy. Jednakże rozstrzygające znaczenie będzie miała przyszła postawa skarżącego, umożliwiająca konieczną współpracę z organem w zakresie świadczenia mu pomocy.