Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], orzekającej o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...], o łącznej powierzchni [...] m² – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podniósł, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. orzekł o zwrocie na rzecz B. W., S. W., M. D. i J. W. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ulicy [...] [...]), stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...], o łącznej powierzchni [...] m² uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Jednocześnie zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent W., wnosząc o uchylenie decyzji o zwrocie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Rozpoznając to odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli B. W., S. W., J. W. i M. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1376/07 po rozpoznaniu skargi ww. osób uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania, zbadaniu akt sprawy, przy uwzględnieniu oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem na jaki została wywłaszczona. Zatem rozstrzygnięcie Starosty [...] orzekające zwrot przedmiotowej nieruchomości należy uznać za prawidłowe.
Starosta [...] decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. podjął działając jako organ wyznaczony z urzędu przez Wojewodę [...], na podstawie postanowienia z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...].
Z nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wynika, iż działki będące przedmiotem omawianego postępowania, stanowią część nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu W. z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [...], z przeznaczeniem jej pod budowę [...].
Wojewoda [...] wskazał ponadto, że w dniu 5 sierpnia 1998 r. M. D., B. W., J. W. i S. W., będący spadkobiercami poprzedniego właściciela nieruchomości wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w części niewykorzystanej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego W. Wydział II Cywilny z dnia [...] lipca 2008 r. sygn. akt [...] prawa do spadku po B. W. nabyli żona - A. W. i córka - M. W. Organ odwoławczy powołał art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603), stosownie do którego poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w wywłaszczeniu, jeżeli:
- 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo,
- 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Organ drugiej instancji zaznaczył, że cel, na który wywłaszczono przedmiotową nieruchomość, został określony jako budowa [...] i obiektów towarzyszących, który w 1983 r. w wyniku opracowania nowych uzgodnień, w całości został określony jako obiekty towarzyszące.
Wojewoda wskazał, że fakty te potwierdza opinia Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia 13 grudnia 2005 r., z której wynika, iż przedmiotowe nieruchomości nie zostały zajęte pod budowę [...].
Następnie opinia Biura Naczelnego Architekta Miasta w T. z dnia 31 stycznia 2006 r. nr [...] potwierdza dane Zarządu Dróg Miejskich, a ponadto wskazuje, że teren działki ewidencyjnej nr [...] jest nie zainwestowany, natomiast działka ewidencyjna nr [...] zajęta jest w części pod parking samochodowy.
Organ drugiej instancji dodał ponadto, że stan faktyczny nieruchomości objętych postępowaniem ustalono podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 21 czerwca 2006 r. przy udziale stron. Oględziny wykazały, że na działce ewidencyjnej nr [...] znajduje się nośnik reklamowy, a na części działki ewidencyjnej nr [...] znajduje się fragment ogrodzenia metalowego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77, 78 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy będącej przedmiotem orzeczenia.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego przed wydaniem decyzji jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Ponadto zdaniem skarżącego organ powinien ustosunkować się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazanych przez stronę dla wyjaśnienia swego postępowania. W ocenie skarżącego organ nadto winien w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty uznane przez organ za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz wskazać i wyjaśnić przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a).
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o jaki ubiegali się M. D., B. W., J. W. i S. W., będący spadkobiercami poprzedniego właściciela nieruchomości, możliwy jest w przypadku uznania takiej nieruchomości lub jej części za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 - zwanej dalej u.g.n.). Przepisy tej ustawy w art. 137 ust. 1 określają przesłanki uznania nieruchomości za zbędną. Może to nastąpić wyłącznie w dwóch przypadkach:
- 1) kiedy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo
- 2) kiedy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu W. z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [...] oraz zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] lipca 1974 r. nr [...] i przeznaczona została pod budowę [...] Prawo własności do tej nieruchomości ustalono na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1973 r. Nr [...], w którym jako właściciel figuruje J. W. W ocenie Sądu należy się zgodzić ze stanowiskiem Wojewody [...], że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w W. przy ulicy [...] (dawniej ulicy [...]), stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m². Potwierdzają to akta sprawy - zwłaszcza opinia Zarządu Dróg Miejskich w W. i Biura Naczelnego Architekta Miasta w T. Wskazują one jednoznacznie, że teren działki ewidencyjnej nr [...] jest nie zainwestowany, natomiast działka ewidencyjna nr [...] zajęta jest w części pod parking samochodowy. Ponadto fakt ten potwierdzają oględziny ww. nieruchomości przeprowadzone przez Starostę [...] w dniu 21 czerwca 2006 r.
W zakresie wyżej wymienionych działek Sąd zatem skargi nie uwzględnił, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną a wydaną decyzję w tej części - za odpowiadającą prawu.
Sąd dopatrzył się natomiast naruszenia przez organ odwoławczy art. 156 ust. 3 u.g.n., co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w części ustalającej kwotę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Miasta W. W niniejszej sprawie organ ustalił wysokość odszkodowania w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego.
Zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Natomiast w myśl ust. 4 operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził.
Powołany wyżej przepis przewiduje, że operat szacunkowy może być wykorzystywany przez 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Z akt sprawy wynika, że operat szacunkowy został sporządzony w dniu 15 stycznia 2007 r., a zatem można było go wykorzystać do 15 stycznia 2008 r. Od 16 stycznia 2008 r. do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] października 2008 r. upłynęło ponad 12 miesięcy i operat bez jego potwierdzenia, stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n. nie mógł być wykorzystany.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Pomimo ciążącego obowiązku, Wojewoda [...] ograniczył się tylko do zbadania przesłanek zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, natomiast nie odniósł się w ogóle do zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu tego zwrotu.
Zgodnie z art. 75 k.p.a., operat szacunkowy jest dokumentem, który jest dowodem w sprawie i jako dowód podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie. W szczególności ocena ta musi dotyczyć jego aktualności.
Wojewoda [...] nie dostrzegł rozpoznając ponownie sprawę, że przedmiotowy operat szacunkowy nie spełnia warunków z art. 153 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po upływie okresu, o którym mowa w tym przepisie obowiązkiem organu było zlecić sporządzenie nowego operatu szacunkowego lub zlecić rzeczoznawcy majątkowemu, który go sporządził potwierdzenie jego aktualności przez umieszczenie w nim stosownej klauzuli.
Organ ponownie rozpoznając sprawę winien potwierdzić aktualność operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził przez umieszczenie na nim stosownej klauzuli lub zlecić rzeczoznawcy sporządzenia nowego.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił we wskazanej wyżej części zaskarżoną decyzję. Z mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę w pozostałej części. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu.