Uzasadnienie
Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] oraz odwołania K. i M. M. decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. nr [...] orzekającą, w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość stanowiącą uprzednio współwłasność M,i i K. M., położoną w powiecie [...], w [...], oznaczoną jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], przejętą na realizację inwestycji celu publicznego pod nazwą; Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...], odcinek: od km [...] do km [...] (ul. [...] w [...]), w pkt 2 o odmowie powiększenia ustalonego odszkodowania o 5 % wartości przedmiotowej nieruchomości, w pkt 3 o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty wierzycielowi hipotecznemu [...] P. S. A. ustalonego odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 2012 r. nieruchomość położona w powiecie [...], w [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], została przeznaczona na realizację inwestycji celu publicznego pod nazwą: Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...], odcinek: od km [...] do km [...] (ul. [...]).
Decyzją nr [...] z [...] marca 2018 r. Wojewoda [...] orzekł, w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość stanowiącą uprzednio współwłasność M. i K. M., położoną w powiecie [...], w [...], oznaczoną jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], przejętą na realizację inwestycji celu publicznego pod nazwą: Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...], odcinek: od km [...] do km [...] (ul. [...] w [...]), w pkt 2 o odmowie powiększenia ustalonego w punkcie 1 odszkodowania o 5 % wartości przedmiotowej nieruchomości, w pkt 3 o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...], do wypłaty wierzycielowi hipotecznemu [...] P. S. A. ustalonego w punkcie 1 odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Zarząd Województwa [...], oraz K. i M. M..
Zarząd Województwa [...] zarzucił, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnej dla sprawy okoliczności, a mianowicie, że wycenione w operacie działki wraz z naniesieniami stanowią pobocze drogi, a więc dotyczyły fragmentu będącego częścią drogi, w istniejącym pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...]. Dalej podniesiono, że na przedmiotowym gruncie, w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, istniała już droga wojewódzka, której to własność stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w dniu [...] stycznia 1999 r. przysługiwała Województwu [...].
W związku z powyższym, w tym szczególnym przypadku, gdy na gruncie jest już posadowiony pas drogowy drogi publicznej, w wartości odszkodowania nie powinno uwzględniać się wartości gruntu zajętego pod pas drogowy drogi publicznej. W ocenie pełnomocnika strony organ pierwszej instancji winien wszcząć postępowanie w zakresie ustalenia, która część działki przypada Województwu [...] i do czasu ustalenia, która część przedmiotowej działki stanowi pas drogowy drogi wojewódzkiej, zawiesić postępowanie.
Z kolei K. i M. M. zarzucili brak powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w trakcie wyznaczania nowych granic drogi uprawniony geodeta z ramienia inwestora uzyskał od skarżących pisemną zgodę na wejście w ich nieruchomość i zgodę na budowę drogi.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z treścią działu [...] księgi wieczystej nr [...] stanowiła wspólność ustawową majątkową małżeńską M. i K. małżonków M.. Dział [...] zawiera wpisy hipotek na rzecz [...]P. S. A.. Dział [...] księgi wieczystej nie zawiera wpisów.
W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji, na podstawie pisma wierzyciela hipotecznego z [...] lutego 20118 r. ustalono że łączna wysokość zadłużenia wyniosła [...] zł. Do chwili obecnej obciążenia hipoteczne nie zostały wykreślone z księgi wieczystej.
Zgodnie z art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474) – dalej zwanej "specustawą" decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren, w tym granice pasów drogowych, ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 specustawy.
Stosownie do art. 18 ust. 1 specustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Stosownie do ust. 3 omawianego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Stosownie do art. 18 ust. 1e specustawy w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o wydaniu odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.
Według art. 134 ust. 1-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) - dalej zwanej "ugn" podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
Na podstawie art. 154 ust. 1 ugn wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
W niniejszej sprawie podstawą ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość są trzy operaty szacunkowe sporządzone na zlecenie Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Z. S.. [...] czerwca 2019 r. została potwierdzona aktualność operatów szacunkowych.
Operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie, i tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 kpa. W szczególności na podstawie art. 80 kpa rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna.
Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w ugn i przepisach rangi wykonawczej, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości.
Autor operatów szacunkowych ustalił, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w [...] (obręb [...]), po zachodniej stronie ul. [...] i stanowi pobocze drogi i została wydzielona z nieruchomości rolnej, niezabudowanej, użytkowanej rolniczo. Na działce nr [...] stwierdzono naniesienia roślinne drew jesionu, klonu i wiązu. Nieruchomość położona jest w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy [...] dla obszaru [...], zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] marca 2007 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2007 r. Nr [...], poz. [...]).
Zgodnie z zapisami planu ustalono, że działka nr [...] leży na terenie oznaczonym symbolem [...]- istniejąca ul. [...], zbiorcza, wojewódzka [...]; [...] - tereny rolnicze z rozproszoną zabudową zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych R. Z kolei działki [...] i [...] leżą na terenie oznaczonym symbolem [...] - istniejąca ul. [...], zbiorcza, wojewódzka [...].
Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami.
Podejście porównawcze stosuje się do określenia wartości rynkowej nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy nieruchomości podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny były w obrocie na określonym rynku w okresie ostatnich dwóch lat poprzedzających wycenę, a także gdy ich ceny i cechy wpływające na te ceny oraz warunki dokonania transakcji są znane.
Przy metodzie porównywania parami porównuje się nieruchomość będącą przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji, a także cechy tych nieruchomości.
Na potrzeby wyceny dokonano analizy cen gruntów rolnych, a także dokonano analizy nieruchomości gruntowych niezabudowanych, które były przedmiotem obrotu rynkowego jako prawo własności przeznaczone i nabywane pod drogi lub ich poszerzenie.
Zakresem terytorialnym objęto powiat [...] - rynek lokalny rozszerzony do analizy nieruchomości drogowych oraz rolnych. Zakresem czasowym objęto transakcje zawarte od [...] połowy 2015 do dnia wyceny - transakcje rolne i od [...] kwartału 2016 r. - nieruchomości drogowe.
Analiza cen transakcyjnych wykazała, że ceny nieruchomości rolnych kształtowały się w zakresie od [...] tys. zł/ha do [...] tys. zł/ha. Z kolei ceny nieruchomości drogowych kształtowały się w zakresie od [...] zł/m2 do [...] zł/m2.
Po dokonanej analizie transakcji nieruchomości, autor operatów wskazał, że wszystkie odnotowane transakcje dotyczą nieruchomości drogowych położonych w terenach inwestycyjnych, zatem nie spełniają kryterium podobieństwa w stosunku do terenów rolnych. Wobec powyższego biegły wskazał, że analiza transakcji drogowych w powiecie [...] będzie przydatna jedynie w celu określenia możliwości zastosowania współczynnika wynikającego z § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207. poz. 2109 ze zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem" oraz ewentualnie jego poziomu. Dalej wskazano, że do wyceny części przeznaczonej pod drogę należy zastosować § 36 ust. 4 rozporządzenia, tj. przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych.
Na podstawie przeprowadzonej analizy, stwierdzono, że w przedmiotowym przypadku wyceny należy dokonać w oparciu o lokalny rozszerzony rynek nieruchomości rolnych (grunty o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i grunty z których został wydzielony przedmiot wyceny) oraz w wyniku analizy porównawczej zasadne jest zwiększenie wynikające z przepisu przytoczonego powyżej (powiększony, na podstawie badania rynku nieruchomości, nie więcej niż o 50%) w najwyższej możliwej wysokości tzn. 50%.
W tabeli nr [...] zestawiono zbiór [...] transakcji nieruchomościami rolnymi z terenu Gmin [...], [...], [...] i [...].
Autor operatów ustalił, że na wartość nieruchomości rolnych wpływ mają przede wszystkim takie cechy jak; lokalizacja i sąsiedztwo - 30%, przydatność rolnicza - 20%, warunki uprawy - 30%, jakość drogi dojazdowej - 20%.
Z przyjętego zbioru wybrano trzy nieruchomości najbardziej podobne oraz dokonano charakterystyki nieruchomości porównawczych nieruchomości porównawczych w odniesieniu do przyjętych cech rynkowych.
Wartość gruntu działki nr [...] oszacowano na kwotę [...] zł. wartość naniesień roślinnych – na kwotę [...] zł. Wartość gruntu działki nr [...] oszacowano na kwotę [...] zł, wartość gruntu działki nr [...] oszacowano na kwotę [...] zł.
Aby dokonać oceny ww. dowodów o wartości nieruchomości należy mieć na uwadze przepisy rozporządzenia.
Rozpatrując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności operaty szacunkowe z [...] listopada 2017 r. sporządzone na zlecenie organu I instancji Minister wskazał, że zawierają on wszystkie elementy wymagane powyższymi przepisami rozporządzenia oraz są zgodne z ugn.
Zgodnie z § 36 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w przypadku gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości zajętych pod drogi publiczne stanowi iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni - powiększony, na podstawie badania rynku nieruchomości, nie więcej niż o 50%.
Zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
Analizując zebrany materiał dowodowy Minister uznać, że w warunkach rozpatrywanej sprawy niewątpliwie do porównań wybrane zostały transakcje odpowiadające § 36 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia. Wobec faktu, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była w części pod tereny rolne i w części pod drogę, z uwagi na brak podobnych nieruchomości drogowych prawidłowo przyjęto do porównań nieruchomości o przeznaczeniu rolnym, powiększając uzyskaną wartość o 50%.
Ocena ww. operatów szacunkowych w konfrontacji z brzmieniem przepisów rozporządzenia pozwala stwierdzić, że sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania operaty szacunkowe nie zawierają nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze ich wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Biegły wyczerpująco wyjaśnił kwestię związaną z określeniem wartości przedmiotowej nieruchomości w oparciu o wartość rynkową nieruchomości. Szeroko została opisana analiza nieruchomości rolnych, na których biegły oparł wycenę, ze szczególnym naciskiem na cechy wpływające na uznanie tych nieruchomości za podobne w rozumieniu art. 4 pkt 16 ugn.
W odniesieniu do zarzutu Zarządu Województwa [...] dotyczącego kwestii regulacji prawnej przedmiotowej nieruchomości Minister zauważył, że w dniu wydania decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lipca 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie danych zawartych w księdze wieczystej nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła wspólność ustawową majątkową małżeńską M. i K. małżonków M.. Z uwagi na istniejące obciążenie hipoteczne podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania w niniejszej sprawie był wierzyciel hipoteczny [...] P. S. A..
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Zgodnie z informacjami udzielonymi pismem Wojewody [...] z [...] czerwca 2019 r. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie toczy się postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Oznacza to, że organ wojewódzki prawidłowo prowadził postępowanie administracyjne i ustalił odszkodowanie w trybie specustawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu współwłaścicieli odnośnie braku powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości Minister stwierdził, iż jest on nieuzasadniony. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostało doręczone współwłaścicielom nieruchomości [...] sierpnia 2012 r.
Z analizy akt sprawy wynika ponadto, że strony nie złożyły inwestorowi w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia oświadczenia o wydaniu nieruchomości.
Ponadto, jak wynika z pisma [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z [...] grudnia 2014 r. do chwili sporządzenia tego pisma, nie zostały rozpoczęte roboty budowlane na przedmiotowym odcinku drogi wojewódzkiej co dowodzi także, że nieruchomości nie została wydana nieruchomości per facta concludentia, tzn. poprzez rozpoczęcie przez inwestora prac budowlanych w terminie wynikającym z art. 18 ust. 1e specustawy.
Minister uznał więc, iż nie zostały spełnione przesłanki do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.
Od decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lipca 2019 r. Województwo [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciło: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7, art. 9, art. 10 i art. 29 kpa w zw. z art. 22 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej zwanej "udp" poprzez; - niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie ustalenia właściciela oraz podmiotu władającego gruntem zajętym pod drogę publiczną, ustalenia innych stron postępowania, a mianowicie zarządu drogi opisanej w decyzji i niezawiadomienie tegoż zarządu o toczącym się postępowaniu; - prowadzenie postępowania w przedmiocie odszkodowania w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że na gruncie będącym przedmiotem postępowania znajdują się urządzenia pasa drogowego drogi wojewódzkiej; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 18 ust. 1 specustawy w zw. z art. 134 i art. 151 ust. 1 ugn oraz art. 88 ust. 2, art. 151 ust. 2 ugn oraz § 34 ust. 3 rozporządzenia w zw. z art. 4 pkt 2 i art. 2a ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 1 udp w zw. z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) poprzez: a) ustalenie odszkodowania, którego wysokość nie odpowiada wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji, z uwagi na stan i cel w jakim nieruchomość jest wykorzystywana i na jaki została wywłaszczona oraz z pominięciem istotnych dla wysokości odszkodowania okoliczności, a mianowicie dokonanych na nieruchomości opisanej powyżej naniesień w postaci pasa drogowego drogi publicznej jako części drogi publicznej, a następnie uwzględnieniu wartości istniejącej części drogi publicznej w kwocie odszkodowania, 2) art. 2a i art. 21 ust. 1 udp w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ustalenie odszkodowania oczywiście niesłusznego i uznanie, że w wysokości odszkodowania za grunt, na którym zlokalizowana była w dniu wydania decyzji droga publiczna, należy wliczyć wartość gruntu i naniesień w postaci skarpy drogi publicznej mimo, że grunt ten znajdował się na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w trwałym zarządzie właściwego zarządu drogi i był dostępny z mocy prawa wszystkim użytkownikom drogi, 3) art. 12 ust. 5 i art. 18 ust. 1 w zw. z art. 23 specustawy w zw. z art. 130 ust. 1 i art. 135 ust. 4, art. 151 ust. 1 i ust. 2 ugn w zw. z art. 4 pkt 2 i art. 2a ust. 2 udp w zw. z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w wartości odszkodowania dla byłego właściciela gruntu, na którym znajduje się droga publiczna - droga wojewódzka, należy ująć wartość tej drogi, mimo że własność drogi wojewódzkiej przysługuje właściwej jednostce samorządu, tj. właściwemu województwu, podczas gdy właściwa interpretacja przywołanych przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego gdyż zasada słusznego odszkodowania nakazuje w takim przypadku stosowanie przepisów ugn nie wprost lecz z odpowiednimi modyfikacjami i niewliczanie do wartości gruntu wartości naniesień w postaci istniejącej na gruncie drogi wojewódzkiej (pobocze drogi). Mając na uwadze wskazane wyżej naruszenie przepisów skarżący wniósł o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji; II. zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy organy orzekające o odszkodowaniu właściwie ustaliły stan nieruchomości i sposób wykorzystywania spornych działek gruntu, tj. działki nr [...] (pobocze drogi wojewódzkiej, ul. [...], bez naniesień budowlanych i urządzeń infrastruktury technicznej, ale z naniesieniami roślinnymi – Jesion, Wiąz, Klon) oraz działek nr [...] i [...] (pobocze drogi wojewódzkiej, ul. [...], bez: naniesień budowlanych, urządzeń infrastruktury technicznej, naniesień roślinnych).
Sąd zauważa, że sporne nieruchomości w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. o zrid zmienionej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2014 r. stanowiły własność osób fizycznych. Nieruchomości te, jak wynika z kw nr [...], nie były obciążone prawem trwałego zarządu na rzecz [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] (zarządu drogi). Trwały zarząd o którym mowa w art. 2 ust. 1 udp nie mógł być ustanowiony na gruncie prywatnym. Byłoby to sprzeczne z istotą trwałego zarządu (art. 43 ust. 5 ugn).
Co istotne powyższe grunty prywatne zostały nabyte pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] przez Województwo [...] dopiero z dniem uostatecznienia się tej decyzji, choć były przeznaczone przed wydaniem decyzji o zrid pod drogę wojewódzką (zgodnie z planem miejscowym z 2007 r.).
Trzeba też mieć na uwadze, to że do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego – Zarząd Województwa [...] (zarządca drogi), skoro wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Województwa [...]. Wynika to z art. 12 ust. 5 specustawy w zw. z art. 132 ust. 5 ugn.
Wobec tego [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] był adresatem zawiadomień sporządzonych w postępowaniu odszkodowawczym, a jego pełnomocnik był adresatem wydanych w sprawie decyzji. Potwierdzają to, w szczególności zawiadomienia z [...] czerwca 2017 r., zawiadomienie z [...] stycznia 2018 r., pismo Ministra z [...] czerwca 2019 r. [...] ZDW w [...] brał udział w postępowaniu, o czym świadczą pismo tej jednostki z [...] stycznia 2018 r., odwołanie z [...] marca 2018 r. [...] ZDW w [...] reprezentował w niniejszej sprawie organ zobowiązany do wypłaty odszkodowania (zarządcę drogi wojewódzkiej) działając jako jednostka organizacyjna wykonująca jego zadania jako zarząd drogi (art. 21 ust. 1 udp). Tego nie kwestionuje skarżący.
Przechodząc do dalszych kwestii poruszonych w skardze Sąd zauważa, że przy określaniu wartości nieruchomości – odtworzeniowej dla działki nr [...] i rynkowej dla działek nr [...] i [...] znaczenie miał stan faktyczny i prawny szacowanych nieruchomości, stan zagospodarowania, stan użytkowy, tj. stan nieruchomości z daty wydania decyzji o zrid (art. 18 ust. 1 i art. 12 ust. 5 specustawy w zw. z art. 4 pkt 17 ugn) oraz aktualny i alternatywny (wynikający z przeznaczenia drogowego) sposób jej użytkowania (art. 12 ust. 5 specustawy w zw. z art. 134 ust. 2 i 4 i art. 135 ust. 3 ugn).
Wobec tego, że sporne działki gruntu przed wydaniem decyzji o zrid miały przeznaczenie drogowe i zostały wydzielone z nieruchomości rolnych, a grunty rolne miały niższe ceny, niż nieruchomości drogowe, biegły Z. S. prawidłowo zastosował do wyceny gruntu § 36 ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 134 ust. 4 ugn (tzw. zasadę korzyści).
Wbrew temu co stwierdzono w skardze biegły nie wyceniał żadnej skarpy jako elementu nasypu drogowego. Wyceniany grunt nie stanowił też elementu drogi asfaltowej i chodnika, jak wskazano w skardze.
Na spornym gruncie nie było żadnych urządzeń infrastruktury technicznej związanych z funkcjonowaniem drogi publicznej, czy też innych urządzeń. Sporne działki przed wydaniem decyzji o zrid wchodziły w skład pasa drogowego - pobocza drogi wojewódzkiej. Tylko na działce nr [...] były naniesienia roślinne, stąd biegły określił wartość odtworzeniową tej nieruchomości, tj. wartość gruntu i części składowych (drzewostanu) w podejściu kosztowym (zgodnie z § 36 ust. 2 rozporządzenia w zw. z art. 135 ust. 2 i 5 ugn).
W niniejszej sprawie celem wyceny nie było ustalenie ceny nieruchomości oddanej w trwały zarząd lub aktualizacja opłat z tego tytułu (§ 34 ust. 1 rozporządzenia). Wycena nie obejmowała nakładów w postaci budynków oraz urządzeń trwale związanych z gruntem, tj. urządzeń technicznych i innych urządzeń, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2 udp.
Do takich urządzeń zalicza się: np. urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę z dróg, urządzenia oświetleniowe, urządzenia obsługi uczestników ruchu, urządzenia ochronne – § 101, § 109, § 110, § 129, § 131, § 132, § 134, § 135 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2016 r. poz. 124), a także urządzenia tworzące infrastrukturę techniczną niezwiązaną z drogą, np. urządzenia wodnych melioracji, urządzenia podziemne specjalnego przeznaczenia - § 140 ust. 2 pkt 3 i 4 tego rozporządzenia..
Skarżący pomija to, że pobocze drogi jest elementem tzw. korony drogi (art. 4 pkt 7 udp), a nie urządzeniem stanowiącym część budowli jaką jest droga wojewódzka. Wobec tego w sprawie nie miał zastosowania § 34 ust. 3 rozporządzenia w zw. z art. 88 ust. 1 ugn.
Celem wyceny w niniejszej sprawie nie było określenie wartości nakładów na nieruchomości (§ 35 rozporządzenia), ale wycena części składowych działki nr [...], tj. drzewostanu (art. 135 ust. 2 ugn).
Podzielając zatem stanowisko Ministra, że sporządzone na użytek niniejszej sprawy operaty szacunkowe są zgodne z prawem i to, że skarżący nie zdołał podważyć wiarygodności dowodowej sporządzonych wycen Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.