Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 521/14 uwzględnił skargę U. Z., L. K., R. K., D. L. i A. B. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...] – w terminie sześciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z niewykonaniem ww. wyroku z dnia 1 grudnia 2014 r. U. Z., L. K., R. K., D. L. i A. B. pismem wniesionym w dniu 2 października 2015 r. wezwali organ do wykonania wyroku, a następnie (wobec bezczynności organu) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą wnosząc o: wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., oraz o zasądzenie solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w celu zakończenia postępowania zostanie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego stanowiącego podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 521/14 uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...] – w terminie sześciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 1 grudnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] w dniu 1 kwietnia 2015 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 1 października 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu, jak również wezwania skarżących z dnia 2 października 2015 r. do wykonania powołanego wyroku, Prezydent [...] nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia.
Stosownie natomiast do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2014 r. i w drugim półroczu 2014 r. (M.P. z 2015 r., poz. 221), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3.389,90 zł.
W przedstawionych okolicznościach sprawy - biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że rozpoznając skargę na bezczynność Prezydenta [...] Sąd zakreślił aż 6-ciomiesięczny termin na jej załatwienie – Sad orzekający w sprawie uznał, iż grzywna w wysokości 1.000 złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie wyroku z dnia 1 grudnia 2014 r.
Jednocześnie rozpoznając sprawę Sąd - stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a.- stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. W szczególności zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie jakichkolwiek czynności zmierzających do szybkiego zakończenia postępowania lub tak prowadzi postępowanie, aby przedłużyć moment wydania rozstrzygnięcia. Tak jak w rozpatrywanej sprawie albowiem organ dopiero w odpowiedzi na skargę (ponad miesiąc po upływie terminu na wykonanie wyroku) wskazał na konieczność zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu operatu szacunkowego spornej nieruchomości.
Jednocześnie należy wskazać, że organ nie wskazał powodu, dla którego zwlekał przez sześć miesięcy (taki termin do rozpoznania wniosku wyznaczył Sąd w wyroku z dnia 1 grudnia 2014 r.) ze zleceniem rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego tym bardziej, że jak sam stwierdził w odpowiedzi na skargę, dokument ten ma być podstawą do wydania decyzji merytorycznej. Również z akt sądowych a także oświadczenia pełnomocnika organu nie wynika aby przed rozprawą organ podjął w tym przedmiocie jakiekolwiek czynności.
Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie przez Sąd na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. na ich rzecz sumy pieniężnej, wyjaśnić należy, że to nowe uprawnienie Sądu jest pozostawione uznaniu sądu orzekającego w sprawie. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie (obok wymierzonej już grzywny) tej dodatkowej sankcji wobec organu. W szczególności w ocenie Sądu okres zaniechania w wykonaniu wyroku relatywnie nie odbiega od postępowania organu w tego typu sprawach. Mimo bowiem oceny rażącego naruszenia prawa sytuacja skarżących w tej sprawie nie różni się w sposób znaczący od sytuacji innych stron, a okoliczność ta znana jest Sądowi z urzędu. Zasądzenie odpowiedniej kwoty na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. musi być, zdaniem Sądu, uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Podkreślić przy tym należy, że poza zgłoszeniem przedmiotowego wniosku, także pełnomocnik skarżących nie przedstawił żadnych okoliczności, które miałyby ten wniosek uzasadniać.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W zakresie pkt 3 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 151 w związku z art. art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy.