Uzasadnienie
W. S., M. A., J. S. i I. M. pismem z dnia 13 października 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/15. Wyrokiem tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 16 października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. "[...]", dz. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo wymierzenia już raz organowi grzywny z uwagi na niewykonanie powyższego wyroku oraz ponownego wezwania do jego wykonania pismem z dnia 18 maja 2017 r., organ I instancji nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wystąpił do Biura Prawnego o rozważenie wystąpienia na drogę sądową z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w W. Wydział I Cywilny z [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...], wydanego na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona, dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. Wobec tego pismem z dnia 17 listopada 2017 r. poinformował pełnomocnika stron o aktualnym stanie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 powołanej ustawy i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/15 uwzględnił skargę W. S., M. A., J. S. i I. M. na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 16 października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Z analizy akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 20 października 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi W. w dniu 13 stycznia 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął zatem w dniu 13 kwietnia 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny, tj. do dnia 19 kwietnia 2018 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
W sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 powołanej ustawy, dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z dnia 18 maja 2017 r., którym wezwano organ I instancji do wykonania wyroku z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie przywołanego art. 154 § 1 i wymierzenie organowi I instancji grzywny.
Stosownie do treści art. 154 § 6 powołanej ustawy grzywnę, o której mowa, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 20 października 2015 r., okoliczność, że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 805/16 Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł), oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku z dnia 16 października 2014 r., Sąd uznał, że obecnie grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. za niewykonanie powołanego wyżej wyroku z dnia 20 października 2015 r.
Rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 powołanej ustawy - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Po otrzymaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, organ pierwsze czynności podjął dopiero w dniu 30 maja 2016 r., występując do kilku instytucji o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji. Powyższe nastąpiło jednak dopiero na skutek wniesionej skargi na niewykonanie wyroku. Kolejne i ostatnie w sprawie czynności podjęto z kolei w dniu 17 listopada 2017 r., z uwagi na wniesienie przez skarżących drugiej skargi na niewykonanie wyroku. Organ nie informował również skarżących o przyczynach zwłoki czy przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Sąd uznał jednak, że dodatkowa sankcja prawna, tj. przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej nie może być w niniejszej sprawie zastosowana i w tej części skargę oddalił. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie. Suma pieniężna z art. 154 § 7 powołanej ustawy ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uzasadnili złożonego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali krzywdy w związku z niewykonaniem przez organ administracji wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 powołanej ustawy Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.