Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. [....] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] na rzecz C. W. w ½ części i D. S. w ½ części oraz zobowiązującej ww. osoby do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł w terminie 14 dni od dnia, w którym, decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że decyzją z dnia 1985 r. nr [...] Naczelnika Wydziału [...] Urzędu [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą współwłasność S. W. w ½ części i C. W. w ½ części, położoną w W. przy ulicy [...], oznaczoną jako działka nr [....] z obrębu [...] o pow. [...] m2, z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...], zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. wydaną przez Wydział [...] Urzędu W. Wywłaszczeniem objęto całą działkę o pow. [...] m2, z czego część powierzchni [...] m2 pozostającą poza granicą lokalizacji inwestycji wywłaszczono, gdyż nie nadawałaby się ona do racjonalnego zagospodarowania [...].
W dniu [...] marca 1998 r. C. W. i S. W. wystąpili z wnioskiem zwrot części nieruchomości, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W dniu [...] września 1999 r. z wnioskiem o zwrot wystąpiła również D. S., która nabyła spadek po zmarłym S. W. Wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie [...] nabył w całości C. W. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez [...] Gminę W. własności nieruchomości położonej w W. oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2.
Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie przedmiotowych działek na rzecz C. W., która to decyzja została uchylona przez Wojewodę [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2000 r. i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Starosta P. orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz C. W. i D. S., która to decyzja została uchylona decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1549/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Starosta P. orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz C. W. w ½ części i D. S. w ½ części oraz zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
Rozpatrując odwołanie Prezydenta W. Wojewoda [...] stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa.
Wojewoda wskazał, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ustawy stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeśli zaś w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Organ II instancji ustalił, że nieruchomości o pow. [...] m2 (dawna działka nr [...] z obrębu [...]) objętej decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] kwietnia 1985 r. odpowiadają działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] i [...] z obrębu [...], nr [..] z obrębu [...] – położone na terenie [...] oraz działki nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] położonych na terenie [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej nieruchomość była przeznaczona pod budowę ulicy [...]. Wywłaszczeniem na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 z późn. zm.) objęto całą działkę o pow. [...] m2, ponieważ część nieruchomości o pow.[...] m2 nie nadawałaby się do racjonalnego zagospodarowania [...].
Organ II instancji ustalił również, iż z akt sprawy wynika, że na części wywłaszczonej nieruchomości (obecna działka nr [...] z obrębu [...]) zgodnie z celem wywłaszczenia zbudowano drogę (ulicę [...]). Z pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości jedynie część obecnej działki nr [....] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] znajduje się w granicach wyznaczonych decyzją lokalizacyjną nr [...], zaś pozostałą część wywłaszczono gdyż nie nadawała się do racjonalnego zagospodarowania. Na części znajdującej się w granicach lokalizacyjnych położony jest [...], służący jako [...]. Przez część działki nr [...] przebiega [...]. Teren ten nie stanowi części ulicy dopuszczonej do ruchu publicznego, obecnie został [...]. Organ powołując się na wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, podniósł, że część nieruchomości położona poza granicami lokalizacji inwestycji, wywłaszczona na wniosek właściciela z uwagi na brak możliwości racjonalnego zagospodarowania, podlega zwrotowi wówczas, gdy spełnione zostaną warunki zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości, znajdującej się w granicach lokalizacji inwestycji.
W ocenie Wojewody w niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego wskazuje, że powyższe przesłanki zostały spełnione, bowiem cel wywłaszczenia zrealizowany został jedynie na działkach nr [...], na których została wybudowana ulica [...], a granice zrealizowanej inwestycji wyznaczają linie rozgraniczające ulicy, zaś na znajdującej się w granicach lokalizacji inwestycji pozostałej części nieruchomości [...](na części działki nr [...]). Organ zauważył, że nie wiadomo kto [...], brak jest stosownych pozwoleń na budowę, odcinek ten jest wyłączony z ruchu drogowego, wykorzystywany jako [...]. Według wypisów z rejestru gruntów działki będące przedmiotem wniosku o zwrot sklasyfikowane zostały jako tereny różne. Wojewoda stwierdził więc, że nie można uznać, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany.
Jednocześnie podkreślił, iż zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 30 czerwca 2000 r. (I SA 1088/99) budowa infrastruktury technicznej [...] z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto W. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdyż zbudowana została jezdnia ulicy [...] wraz z urządzeniami towarzyszącymi tj. oświetleniem oraz podziemną i naziemną infrastrukturą techniczną. W ocenie strony skarżącej urządzenia te, a także nawierzchnia drogi wybudowane zostały również poza granicami decyzji lokalizacyjnej. Strona skarżąca zaznaczyła, iż bezsporne w sprawie jest, że w granicach lokalizacji inwestycji pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości [...], a fakt, iż nie wiadomo kto dokonał tych robót (z wyłączeniem [...]) oraz fakt, że nie odnaleziono stosownych pozwoleń na budowę nie oznacza zdaniem skarżącej strony, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zdaniem skarżącego należy domniemywać, że roboty te wykonał inwestor ulicy, a późniejsze zagospodarowanie terenu w formie [...] nie jest dowodem potwierdzającym, że nie zrealizowano celu wywłaszczenia.
Skarżący ponadto zwrócił uwagę na fakt, że zrealizowano ulicę [...] na działkach nr [...], a na pozostałej części nieruchomości (przedłużenie ulicy [...]) położono [...], co może oznaczać, że wykonano przedłużenie ul. [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w sprawie niniejszej materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ust. 1 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
- 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacja albo
- 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego artykułu przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W niniejszej sprawie Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.
Zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej nieruchomość była przeznaczona pod budowę ulicy [...]. Wywłaszczeniem na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) objęto całą działkę o pow. [...] m2. Część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [....] grudnia 1978 r., natomiast część o powierzchni [...] m2 została wywłaszczona w związku z brakiem możliwości jej racjonalnego zagospodarowania [...].
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego na części wywłaszczonej nieruchomości (obecna działka nr [...]) zgodnie z celem wywłaszczenia zbudowano ulicę [...]. Na znajdującej się w granicach lokalizacji inwestycji pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości ([....] m2) położono [...], przez część działki nr [...] przebiega [...] i ten fakt jest bezsporny, co wynika również z uzasadnienia skargi.
Kwestią sporną natomiast jest to, czy fakt [....] na części wywłaszczonej nieruchomości, objętej decyzją lokalizacyjną świadczy o zrealizowaniu na tej części celu wywłaszczenia, jakim była budowa ulicy [...], czy też nie. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, iż na tej części wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, w związku z czym ta część nieruchomości podlega zwrotowi. Sąd jednocześnie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym przez organ II instancji wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 910/00, że również część nieruchomości położona poza granicami lokalizacji inwestycji, wywłaszczona na wniosek właściciela z uwagi na brak możliwości racjonalnego zagospodarowania, podlega zwrotowi wówczas, gdy spełnione zostaną warunki zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości, znajdującej się w granicach lokalizacji inwestycji.
Podkreślić należy, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż ww. część nieruchomości nie została dotychczas zagospodarowana na cel wywłaszczenia. Nie została wydana żadna decyzja zezwalająca na jakąkolwiek budowę, a oględziny terenu przeprowadzone przez organ stwierdziły, iż na części wnioskowanego terenu położony jest [...]. Ustalono również, iż obszar ten nie stanowi części ulicy dopuszczonej do ruchu publicznego, pozostały zaś teren [...], a przez część działki nr [...] przebiega fragment [...].
Zaznaczyć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na zasadzie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym, a więc konkretnie i ściśle. (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r. sygn. akt IV SA 914/91, LEX Nr 10248). W świetle powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, że skoro na działkach nr [...] zrealizowano ulicę [...], na pozostałej zaś części wykonano oświetlenie, położono [...], to może to oznaczać, że wykonano przedłużenie ulicy [...]. Brak dokumentacji świadczącej o przeznaczeniu tej części nieruchomości pod budowę ulicy dopuszczonej do ruchu publicznego w sposób jednoznaczny wskazuje, iż nie stanowi ona przedłużenia ulicy [...].
Jeśli chodzi o [...] znajdującą się na przedmiotowej części nieruchomości, to Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1088/99, LEX Nr 57175, że budowa infrastruktury technicznej w postaci [...] – z natury rzeczy – nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli.
Ponieważ w powyższej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem części nieruchomości, dlatego też Sąd uznał, że stanowiska organów stwierdzające, iż wnioskowana część nieruchomości podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe. Organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpoznały stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje – a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.