Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Muzeum [...] w L. od decyzji Wojewody [...] dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:
Wojewoda [...] na podstawie art. 202 ust 1 w związku z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) decyzją nr [...], z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dnie [...] kwietnia 1992 r. przez Muzeum [...] w L. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w L., przy ul. [...] (obręb [...]), oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz prawa własności budynku położonego na tym gruncie.
Od decyzji tej odwołało się Muzeum [...] w L. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpatrując odwołanie ustalił, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 202 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami państwowe instytucje kultury, które uzyskały osobowość prawną na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 493 ze zm.), nabywają z mocy prawa z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, użytkowanie wieczyste gruntów, którymi zarządzały w dniu [...] grudnia 1990 r. oraz własności położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. 1 stycznia 1998 r. nadal zarządzają tymi gruntami. Do uwłaszczenia w trybie art. 202 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio art. 200 tej ustawy.
Z powołanego art. 202 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, iż aby instytucja kultury, która uzyskała osobowość prawną na mocy ustawy o organizowaniu działalności kulturalnej, mogła z dniem wpisu do rejestru instytucji kultury zostać uwłaszczona muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze podmiot ten w dniu 5 grudnia 1990 r. winien był legitymować się prawem zarządu nieruchomości gruntowej, o uwłaszczenie której się ubiega, a po drugie wskazane prawo zarządu powinno istnieć także w dniu 1 stycznia 1998 r.
Sporna nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa. Muzeum [...] w L. osobowość prawną nabyło z dniem wpisu do rejestru instytucji kultury, tj z dniem [...] kwietnia 1992 r., ale z akt sprawy nie wynika, aby wnioskujący o uwłaszczenie legitymował się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu przedmiotowego gruntu. W szczególności stwierdzono, iż w aktach sprawy brak jest co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ust 1 pkt 1-10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), na podstawie którego organ prowadzący postępowanie w trybie art. 202, stosując odpowiednio przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdza dotychczasowe prawo zarządu. Prawo zarządu sporną nieruchomością nie wynika także z decyzji z dnia [...] lutego 1994 r., nr [...] o przekazaniu w zarząd na czas nieokreślony Muzeum [...] w L. działki nr [...], położonej w L. przy ul. [...], ponieważ przedmiotowa decyzja nie ma mocy wstecznej, więc nie stanowi podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu sporną nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r.
Fakt braku tytułu prawnego Muzeum do spornego gruntu został podniesiony w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...] w sprawie przekazania tej nieruchomości w użytkowanie na rzecz Muzeum [...] w L. na podstawie art. 4 ust 6, art. 40 ust 4 i art. 80 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że nie zostały w sprawie spełnione przesłanki uwłaszczenia. Organ odwoławczy podniósł, że zarówno użyte w art. 202 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami pojecie "zarządzały" jak i sformułowanie użyte w art. 200 tej ustawy "posiadały w zarządzie" dotyczą prawa zarządu gruntem. Podkreśli ponadto, że również w stosunku stwierdzenia prawa zarządu państwowych instytucji kultury mają zastosowanie przepisy wydanego na podstawie art. 206 wskazanej ustawy powołanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.
Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd Województwa [...], który wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z powodu ich wydania z rażącym naruszeniem prawa materialnego – art. 202 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania administracyjnego – art. 6, art. 7 i art. 8 kpa. Zdaniem strony skarżącej przyjęta w sprawie argumentacja prawna pozostaje w sprzeczności z unormowaniami zawartymi w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brzmienie art. 202 tej ustawy, w którym użyto pojęcia "zarządzały", a nie "będące w zarządzie" pozwala uznać, że dla spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie nie ma znaczenia czy instytucje kultury w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadały tytuł prawny do nieruchomości. Warunkiem uwłaszczenia jest zarządzanie nieruchomością, a więc wykonywanie faktycznego władztwa na nieruchomością.
Odesłanie w omawianym przepisie do art. 200 oznacza jedynie, że stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz własności budynków następuje w drodze deklaratoryjnej decyzji wojewody. Dlatego w tych sprawach nie mają zastosowania przepisy wydanego na podstawie art. 206 ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Niedopuszczalne jest odmienne interpretowanie ustawowego pojęcia "zarządzał" w zależności od stanu faktycznego na dzień 5 grudnia 1990 r., kiedy to instytucje kultury nie posiadały osobowości prawnej oraz na dzień 1 stycznia 1998 r., kiedy tę osobowość posiadały, takie postępowanie organów narusza zasady wyrażone w art. 7 i art. 8 kpa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni dokumentuje faktyczne władanie i zarządzanie przedmiotową nieruchomością przez Muzeum [...] w L. w dniu [...] grudnia 1990 r., taka sytuacja miała także miejsce 1 stycznia 1998 r. Podniesione okoliczności uzasadniają zarzut wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że zarzuty zawarte w skardze stanowią powtórzenie zarzutów podniesionych w odwołaniu, do których odniesiono się już w decyzji z dnia [...] marca 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:
Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Taka sytuacja nie występowała w sprawie niniejszej, w której nie stwierdzono wskazanych w powołanym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem. Ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym znajdują wsparcie w materiale zgromadzonym w aktach sprawy, postępowanie przeprowadzone zostało z zachowaniem reguł określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko wyrażone przez organy administracji publicznej w kwestionowanych przez stroną skarżącą decyzjach, że uwłaszczenie państwowych instytucji kultury na podstawie art. 202 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nastąpić może jedynie w przypadkach, gdy zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 1 stycznia 1998 r. instytucje te zarządzały składnikami majątkowymi, których dotyczy to postępowanie. Zaznaczyć też należy, że zarząd ten winien być wykonywany formalnie, nie zaś wynikać jedynie z czynności faktycznych. Prawidłowo stwierdzono w decyzjach, że także w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie art. 202 ustawy o gospodarce nieruchomościami mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.).
Poglądy takie wyrażono w omawianych kwestiach także w piśmiennictwie – vide "Gospodarka nieruchomościami. Przepisy i komentarz" – Jan Sachułowicz, Małgorzata Krassowska i Anna Łukaszewska, Wyd. 2, Warszawa 2002.
Z przedstawionych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.