Uzasadnienie
Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego organu z [...] maja 2015 r. nr [...].
Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Z. K. (dalej jako "skarżący") wnioskiem z [...] lipca 2010 r., uzupełnionym w dniu [...] września 2010 r., wystąpił do Starosty Powiatu [...] o zmianę przebiegu granic dz. nr [...] oraz zmianę stanu prawnego dróg oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] położonych w [...], obręb [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest ujawniony jako współwłaściciel ww. działek. Z kolei dz. nr [...] powinna przebiegać do ulicy [...].
Starosta Powiatu [...] decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta [...] obr. [...] zmiany osób władających dz. nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz zmiany powierzchni dz. nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na skutek odwołania skarżącego, decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] uchylił ww. decyzję z [...] sierpnia 2014 r. i odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta [...] obr. [...] zmiany osób władających dz. nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz zmiany właściciela, powierzchni i wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granic dz. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 980/15 oddalił skargę Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] maja 2015 r.
Skarżący wnioskiem z [...] lipca 2017 r., uzupełnionym pismami z [...] sierpnia 2017 r., [...] sierpnia 2017 r., [...] października 2017 r., [...] maja 2018 r., [...] lipca 2018 r., [...] sierpnia 2018 r., [...] października 2018 r. oraz oświadczeniem złożonym do protokołu spisanego w siedzibie Starostwa Powiatowego [...] w dniu [...] stycznia 2019 r., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] maja 2015 r. Jako przesłanki wznowienia postępowania wskazał: 1) niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji oraz nieprawidłowa ocenę przez ten organ dowodów w sprawie, w tym arkusza posiadłości gruntowej [...] oraz Lwh [...];
2) oparcie decyzji o fałszywy protokół uwłaszczeniowy z [...] lutego 1976 r. nr [...], przy czym skarżący o okoliczności tej dowiedział się jeszcze przed wydaniem decyzji przez Starostę Powiatu [...] w postępowaniu prowadzonym od 2010 r.;
3) oparcie decyzji na postanowieniu Sądu Rejonowego [...] sygn. akt [...], które zostało następnie uchylone postanowieniem tego Sądu z [...] czerwca 2016 r. oraz wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z [...] marca 2017 r. Pełnomocnik skarżącego oświadczyła również, że uczestniczyła w rozprawie apelacyjnej przed Sądem Okręgowym [...], na którym wydano ww. wyrok, zaś sam wyrok otrzymała ona w dniu [...] czerwca 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z [...] lutego 2019 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego organu z [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że przywoływany przez skarżącego zarzut, że dokonane przez organy w toku postępowania ustalenia były niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, jak i kwestia, że decyzje wydane zostały bez stanowiska Sądu Rejonowego [...], który orzekał w sprawie zasiedzenia działki, nie stanowią przesłanki do wznowienia postępowania. Z kolei w odniesieniu do pozostałych dwóch zarzutów wniosek o wznowienie złożony został z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "kpa" Okoliczność, że decyzja z [...] maja 2015 r. wydana została w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 2011 r. sygn. akt [...], które następnie zostało uchylone, znana była skarżącemu już w 2016 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący przy piśmie z [...] sierpnia 2016 r. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] czerwca 2016 r. sygn. akt [...] uchylającego postanowienie z [...] marca 2011 r. sygn. akt I [...] wydane w sprawie zasiedzenia działki przez M. M.. Podobnie odnośnie do zarzutu sfałszowania protokołu uwłaszczeniowego pełnomocnik skarżącego w protokole z [...] stycznia 2019 r. wskazała, że wiedzę o tym posiadała jeszcze w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] maja 2015 r. Organ wskazał przy tym, że w powyższym postępowaniu H. K. upoważniona była przez męża do wspólnego z nim występowania w sprawie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został przez niego dochowany, bowiem nie mógł on wystąpić z przedmiotowym wnioskiem przed otrzymaniem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...] z [...] marca 2017 r., który to otrzymał w dniu [...] czerwca 2017 r., zaś już w dniu [...] lipca 2017 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania do Starosty.
Główny Geodeta Kraju postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] lutego 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z kolei podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Do rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wystarczy zatem, aby strona dowiedziała się o sentencji prawomocnego orzeczenia sądu, nie zaś o treści jego uzasadnienia. Skoro więc postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] zostało prawomocnie uchylone postanowieniem Sądu Okręgowego [...] z [...] marca 2017 r. sygn. akt [...], zaś na rozprawie apelacyjnej, na której ogłaszano to postanowienie, obecny był pełnomocnik skarżącego (por. protokół spisany w siedzibie Starostwa Powiatowego [...] w dniu [...] stycznia 2019 r.), to tym samym termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania biegł od [...] marca 2017 r. i upłynął w dniu [...] kwietnia 2017 r. Wniosek o wznowienie został zaś złożony dopiero w dniu [...] lipca 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu.
Organ zwrócił również uwagę, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 kpa znajduje zastosowanie wtedy, gdy pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu zachodzi zależność. W niniejszym przypadku orzeczenia sądów orzekały o zasiedzeniu bądź braku zasiedzenia przez osobę trzecią. Nie rozstrzygały one natomiast o tym, czy skarżący jest właścicielem dz. nr [...], a więc o kwestii, która była przedmiotem decyzji z [...] maja 2015 r. Nie można więc uznać, że decyzja ta została wydana w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 2011 r. W pozostałym zakresie Główny Geodeta Kraju podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] lutego 2019 r.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w decyzji z [...] maja 2015 r. organ przemilczał kwestię sfałszowania protokołu uwłaszczeniowego z [...] lutego 1976 r., w którym geodeta potwierdził nieprawdę. W konsekwencji sporządzono ewidencję dla dz. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] niezgodną ze stanem prawnym. Bezpodstawnie usunięto figurującego w niej do czasu uwłaszczenia ojca skarżącego i jego siostrę. W tej sytuacji nie ma najmniejszych wątpliwości, że decyzja z [...] maja 2015 r. oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem, że wniosek o wznowienie postępowania nie musi być poparty prawomocnym orzeczeniem sądu. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o skontrolowanie przez Sąd postępowania toczącego się od 2010 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, dotknięte było kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 kpa albo też zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 kpa. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi, stosownie do art. 149 § 2 kpa, postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to rozpoczyna postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa, nie wpłynęły na treść decyzji. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne.
Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 kpa, a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa.
Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych lub gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa.
W rozpoznanej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania skarżący zarzucił kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji z [...] maja 2015 r.:
- 1) niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji oraz nieprawidłową ocenę przez ten organ dowodów w sprawie, w tym arkusza posiadłości gruntowej [...] oraz Lwh [...];
- 2) oparcie decyzji o fałszywy protokół uwłaszczeniowy z [...] lutego 1976 r. nr [...];
- 3) oparcie decyzji na postanowieniu Sądu Rejonowego [...] sygn. akt [...], które zostało następnie uchylone postanowieniem tego Sądu z [...] czerwca 2016 r. oraz postanowieniem Sądu Okręgowego [...] z [...] marca 2017 r.
Jak trafnie wskazał organ pierwszej instancji, pierwszy z zarzutów skarżącego nie mógł stanowić podstawy do wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 kpa nie przewiduje bowiem przesłanki dotyczącej niezgodnych ze stanem faktycznym i prawnym ustaleń dokonywanych w toku postępowania administracyjnego. Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oceniany był już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który prawomocnym wyrokiem z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 980/15 oddalił skargę Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] maja 2015 r.
Odnosząc się natomiast do drugiego i trzeciego zarzutu, wskazać należy, że stanowią one podstawy do wznowienia postępowania, o których mowa art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 8 kpa. Zgodnie z tymi przepisami, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1) oraz jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (pkt 8).
Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył organ nadzoru, w odniesieniu do przywołanych przez skarżącego dowodów, wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem powyższego terminu.
Jak wskazała bowiem pełnomocnik skarżącego w protokole z [...] stycznia 2019 r. spisanym w siedzibie Starostwa Powiatowego [...], wiedzę o sfałszowaniu protokołu uwłaszczeniowego z [...] lutego 1976 r. nr [...] posiadała ona jeszcze w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] maja 2015 r. Na okoliczność tę powoływał się również skarżący w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję z [...] maja 2015 r. Odnosząc się bowiem do tego zarzutu, Sąd ten w wyroku z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 980/15 wskazał, że właściwymi w sprawie fałszerstw są organy ścigania, nie zaś organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków.
Skarżący nie przedłożył też żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Z powyższego wynika, że o zarzucanym fałszerstwie protokołu uwłaszczeniowego skarżący wiedział najpóźniej w dacie wniesienia ww. skargi, tj. w czerwcu 2015 r. Wniosek o wznowienie postępowania złożony został natomiast ponad dwa lata później, tj. w lipcu 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa.
Na marginesie jedynie zauważyć należy, że unormowanie wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, dopuszcza wznowienie postępowania pod warunkiem, że zostanie wykazane: po pierwsze, istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a okolicznościami faktycznymi sprawy, po drugie, że na podstawie sfałszowanego dowodu ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, które wpływają na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, po trzecie, że sfałszowanie nosi cechy oczywistości, a więc dotyczy cech zewnętrznych fałszu i po czwarte, że organ zobiektywizuje prawdopodobieństwo wystąpienia określonego niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Jednak w przypadku tej przesłanki (podobnie jak i wynikającej z art. 145 § 1 pkt 2 kpa) strona, która domaga się wznowienia postępowania musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. W orzecznictwie jednoznaczne jest stanowisko, że wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji, a organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 kpa (por. wyrok NSA z 28 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1913/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby zatem mogło dojść do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa organ musi dysponować stosownym orzeczeniem sądu lub innego organu. Jego rzeczą nie jest przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił natomiast żadnego orzeczenia sądu, potwierdzającego jego przypuszczenia co do sfałszowania dowodów, nie zachodzą także okoliczności o jakich mowa w art.145 § 2 i § 3 kpa.
Zgodzić się również należy z organem nadzoru, że skarżący nie dochował miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Do rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wystarczy bowiem, aby strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu sądu, nie zaś o treści jego uzasadnienia. Skoro więc postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] zostało prawomocnie uchylone orzeczeniem Sądu Okręgowego [...] z [...] marca 2017 r. sygn. akt [...], zaś na rozprawie apelacyjnej, na której ogłaszano to orzeczenie, obecny był pełnomocnik skarżącego (co też pełnomocnik skarżącego oświadczyła w protokole spisanym w siedzibie Starostwa Powiatowego [...] w dniu [...] stycznia 2019 r.), to tym samy termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania biegł od [...] marca 2017 r. i upłynął w dniu [...] kwietnia 2017 r. Wniosek o wznowienie został zaś złożony dopiero w dniu [...] lipca 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu.
Z powyższych przyczyn zasadnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, zaś Główny Geodeta Kraju utrzymał to postanowienie w mocy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.