Uzasadnienie
B. B. w dniu 11 stycznia 2010 r. wniosła za pośrednictwem Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o ukaranie Wojewody [...] grzywną za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2009 r. sygn. akt I SAB/WA 21/09, zobowiązującego Wojewodę [...] do wydania decyzji w sprawie przyznania dzierżawy wieczystej gruntu położonego w W. przy ul. [...] w terminie 2 miesięcy oraz o wszczęcie postępowania mediacyjnego w tej sprawie na podstawie art. 115 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W obszernym uzasadnieniu skarżąca podniosła między innymi, iż Wojewoda [...] zamiast wykonać wyrok sądowy zawiesił postępowanie w sprawie uznając za zagadnienie wstępne uprzednie rozstrzygnięcie przez NSA sprawy dotyczącej odmowy wydania, przez Wojewodę [...], skarżącej zaświadczenia.
Zdaniem skarżącej ani negatywne ani pozytywne rozstrzygnięcie sprawy w powyższej kwestii nie ma wpływu na postępowanie dotyczące dzierżawy wieczystej, a zawieszenie postępowania w tej sprawie było zdaniem skarżącej, jedynie uchylaniem się organu od podjęcia decyzji do czego był zobowiązany wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2009 r.
Przed wniesieniem skargi B. B. wezwała Wojewodę [...] do wydania oczekiwanej przez nią decyzji w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W odpowiedzi na skargę z dnia 8 lutego 2010 r. Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
W uzasadnieniu organ podniósł, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2009 r. (I SAB/Wa 21/09), nie został wykonany ze względu na okoliczności zaistniałe po jego wydaniu.
Zdaniem organu był związek przedmiotowej sprawy z rozstrzygnięciem przez NSA skargi kasacyjnej B. B. od wyroku WSA w Warszawie (I SA/Wa 333/08), dotyczącego odmowy wydania przez Wojewodę [...] skarżącej zaświadczenia stwierdzającego kto obecnie i w jakim udziale jest właścicielem budynku znajdującego się na ul. [...] w W.. Organ potwierdza, że wyrok NSA w tej sprawie został wydany w dniu 30 września 2009 r., jednak ze względu na złożenie przez B. B. zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania sprawa nadal nie mogła być rozpatrzona, ponieważ Wojewoda po otrzymaniu akt administracyjnych z Sądu przesłał je Ministrowi Infrastruktury, który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylił postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania.
Dlatego też organ uważa, iż uchybienie terminowi wyznaczonemu przez WSA w Warszawie nastąpiło na skutek okoliczności niezależnych od organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Zaznaczyć należy, iż powołane unormowania mają na celu zapewnienie skuteczności wyroków sądów administracyjnych, nie tylko poprzez dyscyplinowanie organów administracji publicznej (których działalność, czy też bezczynność była przedmiotem kontroli) do podjęcia stosownych działań, ale także w przypadku ich niepodjęcia ukaranie organu za nierespektowanie orzeczenia sądowego.
Skoro omawiany przepis daje podstawę wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku, należy wyjaśnić czym w istocie niewykonanie wyroku jest.
Niewykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność ma miejsce wówczas, gdy organ administracji publicznej zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego nie wykonuje nałożonego przez sąd obowiązku, polegającego na wydaniu w określonym terminie aktu lub dokonaniu, określonych przez sąd czynności procesowych. Dotyczy to zarówno obowiązków objętych sentencją wyroku jak też wskazań zawartych w jego uzasadnieniu.
Niewykonaniem wyroku jest również takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu.
O niewykonaniu wyroku może być mowa także w razie niewłaściwej lub opieszałej realizacji obowiązków nałożonych przez sąd.
W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Do wyznaczonego przez sąd terminu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania sprawy. Wobec tego nie może on ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (L. Żukowski, glosa do postanowienia NSA z dnia 12 maja 1998 r., IV Sa1317/96, OSP 1999, z.3, poz. 57).
Zasadnym jest wyjaśnić, iż konstrukcja skuteczności orzeczenia sądu administracyjnego, jak i jej zakres oraz konsekwencje nieprzestrzegania są ściśle powiązane z zasadą związania organów administracyjnych oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego, uregulowaną w art. 153 p.p.s.a.
Przepis ten stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Ocena prawna, a więc istotne wyjaśnienie przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, jest wiążąca, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego i to bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany przepisów prawa, w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w przypadku wzruszenia orzeczenia w przewidzianym trybie.
Oznacza to, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu, jeżeli organ ten nie zaskarżył wyroku nakładającego nań obowiązek, wskutek czego doszło do uprawomocnienia się orzeczenia, to jest on zobowiązany zastosować się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku.
Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby Sąd mógł wymierzyć organowi grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, a ponadto strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy bezspornie wynika, że wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r. WSA w Warszawie (sygn. akt I SAB/WA 21/09), uwzględnił skargę B. B. na bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu jej odwołania złożonego od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] zobowiązując organ do rozpatrzenia tego odwołania w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia mu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi dotyczącymi przedmiotowej sprawy.
Jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy I SAB/WA 21/09, Wojewoda [...] akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem otrzymał w dniu 1 września 2009 r., następnie co sam przyznaje w dniu 23 września 2009 r. zawiesił postępowanie do czasu wydania orzeczenia przez NSA w sprawie, która zdaniem organu stanowiła zagadnienie wstępne do rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. NSA wydał wyrok w powyższej sprawie w dniu 30 września 2009 r., a Minister Infrastruktury w związku z tym uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie przez Wojewodę [...] w dniu [...] grudnia 2009 r.
B. B. skargę z wnioskiem o ukaranie organu grzywną wniosła w dniu 11 stycznia 2010 r.
Do dnia rozprawy w tej sprawie tj. 15 czerwca 2010 r. Wojewoda [...] nie rozpatrzył odwołania od decyzji do czego został zobowiązany wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2009 r.
Zdaniem Sądu organ miał wystarczająco dużo czasu do wykonania zobowiązania wynikającego z powyższego wyroku. Żadnym usprawiedliwieniem dla organu nie może być to, że akta administracyjne musiał przesłać Ministrowi Infrastruktury. Zawsze bowiem istnieje możliwość wglądu do akt sprawy i sporządzenia sobie odpisów lub kserokopii dokumentów niezbędnych do jej załatwienia, tym bardziej jeśli organ był zobowiązany do jej załatwienia w określonym przez Sąd terminie.
Bezspornym w tej sprawie jest również to, że skarżąca przed wystąpieniem do Sądu z wnioskiem o ukaranie grzywną organu wezwała go do wykonania wyroku Sądu, co nie odniosło żadnego skutku chociaż wówczas nie istniały już żadne przeszkody prawne do załatwienia sprawy.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zachodzą podstawy uzasadniające wymierzenie organowi grzywny.
Sąd wymierzył Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości [...] zł., uznając, że w przedstawionych okolicznościach grzywna w takiej wysokości będzie adekwatną karą finansową, do stopnia zaniedbania przez organ w niniejszej sprawie i stanowić będzie należytą sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.