Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Na wezwanie sądowe skarżąca przedstawiła wypełniony formularz wniosku o prawo pomocy (PPF), zawierający oświadczenie strony o pozostawaniu przez nią w dwuosobowym gospodarstwie domowym z mężem, którego dochody stanowią jedyne źródło utrzymania rodziny. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, nie zna wysokości dochodów męża. Wnioskodawczyni podała jedynie, że jej małżonek jest [...]-letnim pracownikiem fizycznym, który od lipca 2013 r. przebywa na zwolnieniu, zaś sprawa, w ramach której skarżąca wnosi obecnie o ustanowienie radcy prawnego dotyczy świadczeń rodzinnych pobranych na dziecko z jej poprzedniego związku małżeńskiego.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca przebywa na terenie [...] (k.2) z obecnym mężem, z którym zawarła związek małżeński w [...] r. Do [...] skarżąca wyjechała w celach zarobkowych jako wdowa z czwórką dzieci. Najmłodsze dziecko skarżącej ma obecnie [...] lat. W świetle oświadczeń złożonych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (k.2), do Polski wnioskodawczyni przyjeżdża okazjonalnie. Uzasadniając konieczność przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada wykształcenia, nigdy nie występowała w sądzie, nie rozumie pojęć ustawowych i nie potrafi przedstawić swoich racji.
Na mocy zarządzenia referendarza sądowego z 27 stycznia 2014 r. skarżąca została wezwana do udzielenia dodatkowych informacji odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy uwzględnienia wniosku w związku z niewykazaniem przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, m.in. poprzez przedstawienie oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez męża, aktualnego zaświadczenia o zarobkach męża lub zeznania podatkowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2012 i 2013 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o rodzaju i wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w prowadzonym przez skarżącą gospodarstwie domowym na utrzymanie konieczne, oświadczenia o składnikach majątku będącego w posiadaniu jej męża. Wezwanie sądowe w tym przedmiocie, które skarżąca otrzymała w dniu 31 stycznia 2014 r. (k. 23), pozostało jednakże bez odpowiedzi.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów tego postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, zamieszkującą na stałe w [...] i pozostającą na utrzymaniu męża, pracownika fizycznego. Z uwagi na deklarowaną przez stronę niewiedzę odnośnie do wysokości dochodów osiąganych w prowadzonym przez nią gospodarstwie domowym, skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów w celu umożliwienia organowi sądowego rozpoznającemu wniosek o prawo pomocy ustalenie w sposób pełny i klarowny jej sytuacji majątkowej. Termin wskazany do wykonania nałożonego obowiązku wyznaczony został z uwzględnieniem okoliczności, że skarżąca może przybywać aktualnie w [...], a zgromadzenie żądanych informacji i dokumentów wymagać będzie pomocy jej męża.
Ustosunkowanie się przez wnioskodawczynię do wezwania z dnia 28 stycznia 2014 r. (k.122) w sprawie złożenia dodatkowych wyjaśnień umożliwiłoby ustalenie, czy istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające pozyskanie przez skarżącą we własnym środków niezbędnych do pokrycia kosztów działania w jej sprawie pełnomocnika procesowego - radcy prawnego. Oświadczenie strony, z którego wynika, że ciężar utrzymania gospodarstwa domowego w całości ponosi jej mąż, który nie ma interesu w sprawie, której dotyczy wniosek o prawo pomocy, nie stanowi bowiem podstawy uprawniającej do uwzględnienia tego wniosku, w sytuacji, gdy skarżąca nie udokumentowała i nie wyjaśniła w sposób należyty sytuacji finansowej męża, jak również nie przedstawiła informacji o wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą ubiegającą się o przyznanie praw pomocy współkształtuje sytuację majątkową wnioskodawcy i podlega ocenie w postępowaniu dotyczącym wniosku o prawo pomocy (zob. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., II GZ 442/12).
Z tego względu należało przyjąć, że uwzględnienie złożonego wniosku byłoby uzasadnione wyłącznie wówczas, gdyby wnioskodawczyni wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że wygospodarowanie środków na ustanowienie pełnomocnika procesowego z funduszy pozyskiwanych do jej budżetu domowego wyłącznie przez jej męża jest niemożliwe bądź to z uwagi na to, że środki te w całości przeznaczane są na zaspokajanie podstawowych potrzeby życiowych jej rodziny, bądź z uwagi na inne, udokumentowane okoliczności (separacja, konflikt w rodzinie) świadczące o tym, że skarżąca kosztów swojego udziału w sprawie nie jest w stanie ponieść dzięki pomocy męża.
Mając zatem na uwadze, iż potrzeba uwzględnienia wniosku nie została w toku postępowania z przyczyn leżących po stronie wnioskodawczyni potwierdzona, należało stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że partycypowanie w kosztach postępowania poprzez samodzielne pokrycie wydatków profesjonalnego pełnomocnika procesowego skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym jej rodziny.
W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.