Uzasadnienie
Skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 259/17 wniósł A. D. Wskazanym powyżej orzeczeniem, w pkt 1, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. hip. [...] Nr [...]" nr dz. [...] i [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W pkt 2 zaś tego orzeczenia stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W złożonej skardze skarżący wniósł o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że Prezydent [...] nie zakończył postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie.
Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując jako przyczynę zwłoki konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, ponieważ przedmiotowe działki pozostają w użytkowaniu wieczystym osób trzecich.
Po wniesieniu skargi zmarł A. D., a spadek po nim w całości na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przed notariuszem K. K. z [...] czerwca 2020 r. rep. [...] nr [...] nabyła M. H.- D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Skarga wniesiona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ppsa". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 ppsa, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 ppsa, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 259/17 uwzględnił skargę, zobowiązując Prezydenta [...] Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] ozn. hip. "[...]Nr [...]" nr dz. [...] i [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W pkt 2 zaś tego orzeczenia stwierdził zaś, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia [...] listopada 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] w dniu [...] lutego 2018 r., co wynika z akt sądowych o sygn. I SAB/Wa 259/17 (k. 48). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upłynął w dniu [...] maja 2018 r. Pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku z [...] listopada 2017 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu i wezwania do wykonania powołanego wyroku – organ nie w pełni rozpoznał przedmiotowy wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, bowiem decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] orzekł o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do części działki nr [...], stanowiącej aktualnie część działki nr [...]. Zatem ww. wyrok sądu do dnia orzekania nie został przez organ w pełni wykonany.
Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z akt sprawy wynika zatem, że od ponad [...] lat organ pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem sądu sprawy nie załatwił sprawy w całości, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej.
W przedstawionych okolicznościach - biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy - Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez sąd.
Jednocześnie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność w przedmiotowej sprawie nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą.
Należy zauważyć, że po wydaniu wyroku organ wydał decyzję z [...] lipca 2019 r., którą częściowo rozstrzygnął wniosek. Ponadto znane są sądowi z urzędu okoliczności związane ze znaczną ilością tego typu sprawa zawisłych przed organem i ich skomplikowanej materii, co nie pozostaje bez wpływu na tempo ich rozpoznawania.
Zaznaczyć także wypada, że ustalając aktualny na dzień orzekania stan zwłoki w wykonaniu wyroku Sąd wziął pod uwagę przeszło dwumiesięczny okres (tj. od [...] marca do [...] maja 2020 r.) wstrzymania biegu terminów administracyjnych i sądowoadministracyjnych, o czym stanowił art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punktach 1-2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.