Uzasadnienie
J. S. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 351/18, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] listopada 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i dwukrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że z uwagi na rażącą bezczynność organu po ww. wyroku zasadne jest przyznanie skarżącej dodatkowej rekompensaty. Skarżąca jest bowiem osobą w wieku emerytalnym, bardzo przeżywa lekceważenie ze strony organu i denerwuje ją przedłużająca się bezczynność i związana z tym niepewność co do sytuacji prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle skomplikowanych z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuacje prawną gruntów [...]. Ustalenie stanu prawnego takich nieruchomości jest czasochłonne, wymaga podjęcia wielu czynności, tj. wystąpienia do sądów, archiwów oraz innych instytucji w celu uzyskania odpowiedniej dokumentacji. I tak w toku niniejszego postępowania wystąpiono m.in. do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...], Biura Organizacji Urzędu [...] – Wydział Archiwum, Archiwum Państwowego [...], Zarządu Terenów Publicznych oraz o wykonanie opracowania geodezyjnego mającego na celu rozliczenie przedmiotowej nieruchomości w granicach obecnych działek ewidencyjnych. Do dnia przesłania do Sądu akt z przedmiotową skargą nie uzyskano jeszcze ww. opinii geodezyjnej. Wobec tego poinformowano strony, że decyzja wydana zostanie do 31 marca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 7 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 351/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 7 marca 2019 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 3 lipca 2019 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 3 listopada 2019 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 19 sierpnia 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy w całości zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z 17 grudnia 2019 r., którym wezwała Prezydenta do wykonania wyroku z 7 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 351/18. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 7 marca 2019 r., okoliczność, że postępowanie administracyjne toczy się już od 30 lat oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.
Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od 3 lipca 2019 r., kiedy to otrzymał odpis prawomocnego wyroku z 7 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 351/18 podejmował nieliczne czynności w sprawie i w dużych odstępach czasu. Wskazywane bowiem przez organ w odpowiedzi na skargę wystąpienia do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...], Biura Organizacji Urzędu [...]– Wydział Archiwum, Archiwum Państwowego [...] oraz o wykonanie opracowania geodezyjnego mającego na celu rozliczenie przedmiotowej nieruchomości w granicach obecnych działek ewidencyjnych, miały miejsce w dniu [...] lipca 2019 r. (w dniu 21 sierpnia 2019 r. doprecyzowano jedynie wniosek skierowany do Archiwum Państwowego [...]), zaś ostatnia z odpowiedzi wpłynęła do organu w dniu 30 września 2019 r. (prócz opracowania geodezyjnego, na które organ nadal oczekuje).
Przez kolejne miesiące nie podejmowano już działań zmierzających do gromadzenia materiału dowodowego. Dopiero na skutek wniesionej w niniejszej sprawie skargi na niewykonanie wyroku, organ pismem z 7 lutego 2020 r. wystąpił dodatkowo do Zarządu Terenów Publicznych o przesłanie dokumentów dotyczących budowy, urządzenia i poszerzenia ul. [...] po 1945 r. Nie budzie w tej sytuacji wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z 12 listopada 1990 r., a więc przez prawie 30 lat, oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.