Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta[...], od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w P. Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku, orzekającej o przyznaniu M. C., L. T., H. B., A. S., A. J., W. B., W. G, M. G., B. L., L. B. oraz P. R. odszkodowaniu w kwocie [...] zł za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku, orzekło o przyznaniu M. C., L. T., H. B., A. S., A. J., W. B., W. G, M. G., B. L., L. B. oraz P. R. odszkodowaniu w kwocie [...] zł za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w P. przy ul.[...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpiła H.N.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...] maja 1965 roku.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż badane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa tj. zostało skierowane do osoby zmarłej L. T. Nadto organ ustalający odszkodowanie rażąco naruszył przepis art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez niewskazanie w orzeczeniu wszystkich osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. złożył Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Rozpatrując złożone odwołanie Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że Minister Infrastruktury w uzasadnieniu decyzji podniósł, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Orzeczenie z dnia [...] maja 1965 r. zostało skierowane min. do L. T, która zmarła [...] lutego 1962 roku oraz L. B. zmarłego [...] października 1932 r. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdy zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych.
W pozostałej części uzasadnienia organ odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je za niezasadne.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto [...] oraz Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody[..]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7,77§1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej p.p.s.a. nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli ze względu na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kpa dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził bowiem postępowanie niezgodnie z właściwością.
Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 532/07).
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 kpa, a jego przedmiotem było stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] maja 1965 r. orzekające o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości, położnej w P. przy ul.[...]. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 1998 r. III RN 83/98 (OSNP/1999/9/293) stwierdził, iż "właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. (...) Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowano do jej wydania.
Podkreślenia wymaga, że powyższy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. ukształtował kilkunastoletnią powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego Ministra, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. Praktyka ta była niezmienna na przestrzeni owych kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów odnośnie wywłaszczenia i nadal powinna być stosowa (por. wyroki WSA w Warszawie sygn. akt: I SA/Wa 809/11, I SA/Wa 935/11, I SA/Wa 870/11 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przypomnieć również należy, że przepis art. 14 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 roku wskazywał jako właściwy rzeczowo organ do orzekania o wywłaszczeniu - organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Mając na uwadze przepis art. 157 § 1 zdanie 1 w związku z art. 17 pkt 2 kpa należy uznać, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego administracji rządowej, którym w dacie [...] maja 1965 roku był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej [...], jest właściwy w sprawie Minister będący organem nadrzędnym nad wojewodą, który obecnie pełni funkcję organu szczebla wojewódzkiego administracji rządowej zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze, zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, jako dotknięte kwalifikowaną wadliwością, musiały podlegać usunięciu z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w myśl art. 152 p.p.s.a.