Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] nr SRA/Fa.5211.001364.2022 z 22 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z 27 września 2021 r. M. C., dalej "skarżąca" wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem R. P. Decyzją z 6 lipca 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z uwagi na ustalenie, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Odwołanie złożył Skarżąca.
Decyzją z 12 maja 2022 r. SKO w Warszawie uchyliło zaskarżoną decyzję do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że opieka sprawowana przez M. C. nie wyklucza jej zatrudniania w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Odwołanie wniosła Skarżąca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020, poz. 111):
Art. 17.
- 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują tub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacz/tym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
SKO wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od daty powstanie niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. Dlatego art. 17 ust. 1 b tej ustawy nie może być stosowany.
Dalej SKO wskazało, że mimo to i tak świadczenie nie może być Skarżącej przyznane.
Organ ustalił, że R. P. uzyskał 3 orzeczenia o niepełnosprawności, wymienione w decyzji, w tym jedno które było wydane na czas określony do 31 grudnia 2021 r. Pozostałe zostały wydane na stałe. W orzeczeniu z 27 sierpnia 2013 r. ojciec Skarżącej został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, daty powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 sierpnia 2013 r. Trzecie natomiast orzeczenie z 25 kwietnia 2022 r. również zalicza R. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności, daty niepełnosprawności nie da się ustalić, orzeczenie wydano na stałe a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 grudnia 2018 r. Oba orzeczenia pozostają w mocy.
Ustalając zakres sprawowanej opieki organ na podstawie wywiadu stwierdził, że w tym samym budynku przy ulicy [...] mieszają Skarżąca, z rodziną, jej rodzice R. P. i G. C. Skarżąca nie pracuje i nie posiada dochodu, podobnie jak jej mąż. Pomaga ojcu poprzez przygotowywanie posiłków i podawanie leków oraz załatwianie czynności urzędowych. R. P. nie wymaga pomocy w codziennych czynnościach higienicznych, jest osobą poruszającą się samodzielnie. M. C., urodzona 4 września 1976 r., nie ma jakiegokolwiek stażu pracy. Oznacza to, że w ogóle nigdy nie podjęła pracy a zatem w tym przypadku nie może być mowy o rezygnacji z zatrudnienia. Poza tym wykonywanie czynności takich jak przygotowywanie posiłków, podawanie leków czy załatwianie spraw urzędowych należy do zwykłych obowiązków osób prowadzących gospodarstwo domowe i pracujących w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponieważ córka mieszka w tym samym budynku co ojciec nie musi nawet do niego dojeżdżać a posiłki może przygotowywać dla ojca i swojej rodziny razem.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dokonanie błędnej jego wykładni i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez Skarżącą a sprawowaniem opieki nad ojcem, podczas gdy związek przyczynowo skutkowy istnieje; nie wzięcie pod uwagę faktu, że osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności wymaga zawsze w zależności od rodzaju schorzenia długotrwałej opieki ale niekoniecznie całodobowej;
- 2. art. 7, 8, 9, 77 § 1, 7, 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy tj. faktycznego zakresu sprawowanej opieki, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia to organy rozstrzygające sprawę z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W konkluzji wniosła o uchylenie obu decyzji, wydanie wytycznych dla organu, zwrot kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.
- - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Kolegium w zakresie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do 25 roku życia.
W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zauważyć trzeba, że w punkcie 2 sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem
Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z ww. wyroku z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184).
Zatem w odniesieniu do osób wymagających opieki przy dokonywaniu oceny spełnienia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie trzeciej sprawującej nad nimi opiekę nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Oceny spełnienia przesłanek do nabycia prawa do tego świadczenia należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Świadczenie pielęgnacyjne jest rodzajem świadczenia opiekuńczego a jego przyznanie wymaga spełnienia przez osobę ubiegającą się warunków ustawowych, które zostały szczegółowo wymienione w decyzji więc Sąd nie będzie ich szczegółowo ponownie przytaczał. Generalnie sens przyznawania tego rodzaju świadczenia jest taki aby osoby pozostające w niewątpliwie szczególnej sytuacji, kiedy osoba najbliższa wymaga całodziennej opieki, mogły zrezygnować z pracy i w całości poświęcić się opieką nad taką osobą. W zamian za to otrzymują świadczenie pielęgnacyjne, które ma zapewnić im pokrycie utraty dochodu z pracy.
Sąd rozpoznający tę sprawę jest zdania, że ustanowione w ustawie o świadczeniach rodzinnych regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji R.P. oraz celu tych unormowań (tzw. prokonstytucyjna wykładnia przepisów prawa). Świadczenia pielęgnacyjne powinny być przyznawane osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagają takiego wsparcia (p: wyroki NSA: z 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14, 13 listopada 2015 r., I OSK 1286/14, z 21 czerwca 2017 r., I OSK8 29/16, 12 maja 2017/, I OSK328/16, 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17, 27 maja 2019 r., I OSK 1939/18). Jak równocześnie wskazywane jest w orzecznictwie, na gruncie art. 2 Konstytucji R.P. (np. wyrok NSA z 13 czerwca 2015 r., I OSK 1286/14), wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawa realizowana jest przez sądy, których obowiązkiem jest przestrzeganie wyznaczonego ramami Konstytucji porządku prawnego.
Jednym ze środków służących realizacji tych celów jest możliwość dokonywania wykładni rozszerzającej ustaw opartej na założeniu racjonalności ustawodawcy. Może to mieć miejsce gdy istnieją wyższe, ważniejsze zasady i wartości niż kryteria wskazane w danej normie prawa. Kierując się wyrażoną w art. 178 ust. 1 i 8 Konstytucji zasadą podległości sędziów Konstytucji zobowiązani są oni wziąć zatem pod uwagę nie tylko literalne brzmienie normy prawnej ale i przepisy Konstytucji i dokonać takiej wykładni, która w jak najpełniejszy sposób umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych. Tego rodzaju wykładnia nie może jednak pomijać materialnoprawnych podstaw uzasadniających przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić rekompensatę utraty pracy. Po drugie nie do przyjęcia jest na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach teza, że generalnie w każdym przypadku gdy mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym członek rodziny na którym ciąży ustawowy obowiązek opieki powinien uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Taka wykładnia, w przypadku gdy mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną, czyniłaby zbędnymi unormowania art. 17 ustawy o świadczeniach ponieważ tego rodzaju świadczenie de facto byłoby automatycznie przyznawane, bez badania czy rzeczywiście dany opiekun tę opiekę świadczy.
Odnosząc te wywody do sprawy niniejszej, zdaniem Sądu, organ dokonał w sposób niewadliwy oceny sytuacji faktycznej jak występuje w rodzinie Skarżącej i doszedł do wniosku, że w Jej przypadku z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy niepełnosprawnością ojca skarżącej a nie wykonywaniem pracy przez Skarżącą świadczenie nie może zostać przyznane.
W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego musi zaistnieć taka sytuacja w której osoba niepełnosprawna nie jest w stanie z uwagi na swój stan zdrowia zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i potrzebna jest jej praktycznie całodobowa pomoc osoby najbliższej, o czym przesądza orzeczenie o niepełnosprawności. Konsekwencją tego jest natomiast to, że osoba, która pomaga osobie niepełnosprawnej z racji zakresu świadczonej pomocy, nie jest w stanie podjąć żadnej pracy.
Oczywiście warunek stałej/ciągłej opieki nie oznacza opieki non stop gdyż osoba opiekująca ma także prawo do własnego życia i zaspokajanie swych potrzeb, to jednak aby uzyskać świadczenie należy wykazać, że osoba opiekująca się nie jest w stanie pracować z uwagi na zakres opieki nad osobą niepełnosprawną.
W ocenie Sądu organ doszedł do niewadliwych wniosków o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy. Z niezaprzeczonych ustaleń organu wynika, że skarżąca nigdy nie pracowała. Nie jest nawet zarejestrowana jako bezrobotna. Oznacza to, że niepodejmowanie pracy skarżącą pracy nie było następstwem choroby ojca, którym musiała się opiekować. Stanowi to podstawę do przyjęcia, że taka była wola skarżącej co do sposobu jej życia. Tymczasem, jak się przyjmuje na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, związek pomiędzy nie podejmowaniem pracy a koniecznością opieki musi być aktualny i rzeczywisty. Przesłanki leżące u przyczyn niepodejmowania pracy muszą wynikać z przyczyn związanych z koniecznością opieki a nie przyczyn leżących po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Zaprzestanie aktywności zawodowej opiekuna musi być spowodowane koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (wyrok WSA w Poznaniu z 13 grudnia 2022 r., I SA/Gd 519/22, LEX nr 3455390).
Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną, w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Istotne jest aby niepodejmowanie pracy czy jej zaniechanie wynikało wyłącznie z konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2023 r., II SA/Gd 580/22, LEX nr 3481137). Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała ponieważ Skarżąca nigdy nie pracowała a więc nie mogła z pracy zrezygnować. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. W wypadku Skarżącej choroba ojca nie była powodem rezygnacji z pracy gdyż pracy Skarżąca nigdy nie świadczyła.
Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ dotycząca sprawowanej przez Skarżącą opieki i braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce jest prawidłowa. Zwrócić należy uwagę, w aspekcie zarzutów skargi co do wadliwego ustaleniu zakresu opieki córki nad ojcem, że organ wzywał pełnomocnika Skarżącej do wskazania zakresu świadczonej pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącej wskazała jedynie że zakres wykonywanych czynności jest tak szeroki, że Skarżąca nie może podjąć jakiejkolwiek pracy. Tego rodzaju oświadczeniem nie zostały podważone ustalenia dokonane podczas wywiadu środowiskowego. Wynika z niego, że Skarżąca w ograniczonym zakresie świadczy ojcu pomoc (podaje leki, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje posiłki). Ma zatem rację organ że skoro wszyscy mieszkają w jednym budynku to tego rodzaju zakres pomocy nie wyklucza podjęcia zatrudniania choćby w niewielkim rozmiarze tym bardzie, że w domu jest jeszcze niepracujący mąż skarżącej nie mówiąc już o żonie osoby niepełnosprawnej (tę kwestię sąd oceni w dalszej części uzasadnienia).
Organ dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zebrał w sposób wystarczający materiał dowodowy a jego ocena nie nosi cech dowolności. Tym samym nie doszło do naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego.
Co prawda organ pominął w swych rozważaniach kwestię pozostawania ojca Skarżącej w związku małżeńskim, jednakże okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia w tej sprawie i nie wpływa na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
Dla porządku wskazać należy, że krąg osób uprawnionych do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został określony przez ustawodawcę w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści art. 128 ustawy z 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., poz. 2086 ze zm.), do której odsyła art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wraz z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18). Tym samym, w pierwszej kolejności, osobą zobowiązaną do opieki nad mężem jest żona, chyba że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a dopiero w dalszej kolejności dzieci (tu: córka). Organ na tę kwestię nie zwrócił uwagi tymczasem skoro osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim to generalnie córka nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – co wynika z art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym i z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać córce przyznane.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.