Uzasadnienie
K. S. wnioskiem z dnia 10 marca 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy.
W dniu 29 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącej od postanowienia z dnia 19 kwietnia 2010 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz małoletnią córką. Posiadany majątek to mieszanie, nieruchomości na terenie B. oraz samochód osobowy ([...] z [...] r.). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że spodziewa się dziecka i przebywa obecnie na bezpłatnym urlopie. Jej mąż natomiast jest na stażu w dużej korporacji i wysokość jego dochodów jest poufna.
Z akt sprawy wynika, że wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, pismem z dnia 29 marca 2010 r. wezwano skarżącą do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jej sytuacji majątkowej. Wezwanie doręczone zostało skarżącej w dniu 1 kwietnia 2010 r. i pomimo upływu wyznaczonego terminu nie zostało wykonane.
W sprzeciwie z dnia 27 kwietnia 2010r. skarżąca zarzuciła pozbawienie jej prawa do sądu. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że wzywanie jej do przedstawienia kolejnych dokumentów, należy uznać za nękanie skarżącej, która w pierwszych tygodniach [...] spodziewa się rozwiązania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Nadto art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie, lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Wskazać należy, że prawo pomocy ma na celu wsparcie w dochodzeniu swoich praw przed sądem jednostek znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. W związku z faktem, iż przyznanie prawa pomocy jest stosowane na zasadzie wyjątku od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), jego przyznanie jest uzależnione od wypełnienia przewidzianych ustawą przesłanek. Zawarty w treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymóg "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Rozwiązanie takie związane jest z okolicznością, iż to wnioskodawca jest najbardziej zainteresowany w przyznaniu mu prawa pomocy i dlatego powinien podejmować wszelkie działania w celu udokumentowania swej trudnej sytuacji materialnej i przedstawić okoliczności mające znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Podnieść należy, że uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 p.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o sytuacji strony. Sąd zwraca się do strony, jeśli w toku badania akt sprawy dojdzie do wniosku, że dane w nich zawarte są niewystarczające do oceny, czy zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Niezastosowanie się strony do wezwania sądu odnosi ten skutek, że w sytuacji braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy sąd musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08).
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w żaden sposób nie wynika jakie dochody uzyskuje rodzina skarżącej. Pomimo zobowiązania skarżącej pismem z dnia 29 marca 2010 r. do nadesłania potrzebnych dokumentów, informacji o dochodach strony Sąd nie otrzymał. Należy podkreślić, że w wezwaniu poinformowano stronę o rygorze odmowy przyznania prawa pomocy w przypadku niezastosowania się do wezwania.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.