Uzasadnienie
E. G. pismem z [...] stycznia 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 637/15.
Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku E. G., P. G. i I. L. z [...] września 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. "[...]" – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 27 kwietnia 2016 r.
W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wnoszonymi w tym przedmiocie skargami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 stycznia 2017 r. I SA/Wa 1686/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych, a kolejnym wyrokiem z 10 kwietnia 2018 r. I SA/Wa 48/18 w wysokości 2000 złotych, stwierdzając jednocześnie w tym ostatnim, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie E. G. pismem z 20 sierpnia 2018 r. ponownie wezwał Prezydenta [...] do wykonanie prawomocnego wyroku z 20 stycznia 2016 r., a następnie wniósł przywołaną na wstępie skargę o wymierzenie organowi grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki. W jej motywach zaś przedstawił przebieg dotychczas prowadzonego postępowania, wskazując na nieskuteczność uprzednio nałożonych sankcji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie opisując czynności podejmowane w sprawie po wyroku stwierdzającym jego bezczynność, obejmujące m.in. wezwania strony do przedłożenia oryginałów postanowień spadkowych oraz postanowienia o nabyciu spadku po J. z G., która wraz z mężem (Z. B.) aktem notarialnym z [...] maja 1942 r. rep. [...] nabyła udział w przedmiotowej nieruchomości. Zwracał przy tym uwagę, że w złożonym do akt postanowieniu spadkowym udokumentowano spadkobranie po J. B. z domu K.. Wskazywał nadto na wezwanie strony do przedłożenie dokumentu potwierdzającego kto był właścicielem tej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (wyroku ustalającego), co z kolei motywował możliwością dokonywania nią obrotu po nabyciu przez małżonków B.. Podnosił także argument o znacznej ilości spraw wpływających do Biura Spraw Dekretowych, rzutującym na tempo ich rozpoznawania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest zasadna.
Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 637/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku pochodzącego m.in. do E; G. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te zaś wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 27 kwietnia 2016 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana.
W konsekwencji upłynął on 27 lipca 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania do wykonania powyższego wyroku, jak też dwukrotnie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu (odpowiednio 500 i 2000 złotych), organ ów zawisłej przed nim sprawy nie rozstrzygnął.
Oznacza to, że od niemal trzech lat pozostaje przy wykonywaniu wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia zarówno sposób procedowania sprawy przez organ jak też to, że już w uprzednio wydanym orzeczeniu zaistniałą zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie oceniono, a obecnie uległa ona jeszcze zwiększeniu. Z analizy akt administracyjnych wynika, że po wydaniu wyroku ze skargi na bezczynność pierwsze czynności procesowe związane z merytorycznym aspektem sprawy organ podjął dopiero po dwóch latach, w reakcji na wystosowane do niego wezwania do wykonania wyroku poprzedzające niniejszą skargę, występując 27 sierpnia 2018 r. do skarżącego o przedłożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii postanowień spadkowych (vide pismo Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] nr [...]).
Przy czym, co warto podkreślić, żądaniem tym objął także postanowienia o nabyciu spadku po Z. B. i J. B. z [...] października 2012 r. [...] Ns [...], choć to w formie uwierzytelnionej notarialnie już od 2013 r. zalegało w aktach sprawy. Wskazuje to bądź na nieznajomość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, osoby odpowiedzialnej za prowadzenie postępowania, bądź realizację przez nią li tylko czynności pozornych, ukierunkowanych na uchylenie się organu od zarzutu nieuzasadnionej zwłoki. Takiego sposobu działania nie może przy tym w żaden sposób tłumaczyć wielość spraw zawisłych w organie czy stopień ich skomplikowania, zwłaszcza gdy miałoby to wyjaśniać kilkuletnią zwłokę w ich załatwianiu. W niniejszej zaś sprawie postępowanie odszkodowawcze prowadzone jest już niemal 10 lat.
Nie jest również przekonujący argument organu o konieczności legitymowania się przez strony wyrokiem ustalającym, że w przeddzień wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) ich poprzednicy prawni legitymowali się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Pozyskanie takiego dowodu, można by ewentualnie rozważać, gdyby w toku postępowania ujawniły się okoliczności wskazujące na prawdopodobieństwo dokonania obrotu prawnego przedmiotową nieruchomością pomiędzy 22 maja 1942 r. (gdy doszło do jej nabycia w stosownym udziale przez małżonków B.) a 1945 r. Taka zaś sytuacja w sprawie nie ma miejsca.
Z kolei podnoszona w odpowiedzi na skargę, a wcześniej w piśmie skierowanym do strony, kwestia rozbieżności nazwisk rodowych J. B. - jakim identyfikowana jest ona w akcie notarialnym z 1942 r. ("G.") i postanowieniu spadkowym z [...] października 2012 r. ("K.") - została wyjaśniona przez skarżącego w piśmie z 7 listopada 2018 r., gdzie wskazywano na prawdopodobne omyłkowego posłużenie się przez notariusza sporządzającego akt nazwiskiem rodowym matki wyżej wymienionej. Rolą organu zatem będzie ocena tych wyjaśnień w aspekcie pozostałych dowodów, a nie domaganie się przedłożenia postanowienia spadkowego po osobie o nazwisku rodowym wskazanym w akcie. Żądanie to wszak w świetle przedstawionych wyjaśnień, spełnione w sposób oczywisty być nie może.
Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Zważywszy zaś na fakt, że zwłoka ta wynosi obecnie niemal 3 lata, a od ostatniego wydanego w sprawie wyroku upłynął rok, za adekwatny Sąd uznał jej wymiar w wysokości dwukrotnie wyżej niż uprzednio orzeczonej. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącemu uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia jego prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w sprawie przezeń zainicjowanej bez zbędnej zwłoki (a tym bardziej w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem), zasadnym jest nałożenie na Prezydenta dodatkowej sankcji w postaci obowiązku wypłaty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych.
W świetle bowiem dotychczasowego jego zachowania, tylko znaczne zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia bez konieczności występowania przez strony z kolejną (tym razem czwartą) przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.