Uzasadnienie
T. V. i C. Z. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 769/15, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już trzykrotnie przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Skarżący wskazali, że w sytuacji niewykonywania wyroku przez kilka lat i to mimo nakładanych na organ grzywien, zasadne staje się (niezależnie od wymierzonej grzywny) przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej, która zrekompensuje im drastyczny przypadek bezczynności organu. Przyznanie powyższej sumy pieniężnej pomoże również skłonić Prezydenta do wykonania prawomocnego wyroku z 8 marca 2016 r. i zakończenia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że w po weryfikacji zgromadzonej dokumentacji, w sprawie zlecono wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych i w strefach zabudowy według planu miejscowego z 1931 r., jak również wystąpiono do Wojskowego Biura Historycznego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość w latach 1950-1963. Prezydent zauważył także, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, zakończenie postępowania nastąpi do 30 września 2020 r. W ocenie organu nie bez znaczenia jest również fakt, że rozpoznanie sprawy jest utrudnione z uwagi na kolejne skargi składane przez skarżących, przez co organ przez długi czas nie dysponuje aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 8 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 769/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 8 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 9 czerwca 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 9 września 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 11 września 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] grudnia 2019 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 8 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 769/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 8 marca 2016 r., okoliczność że jest to już czwarta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 23 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1967/16 wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł, wyrokiem z 24 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 380/18 wymierzono grzywnę w wysokości 2000 zł oraz przyznano na rzecz skarżących sumę pieniężną po 1000 zł, zaś wyrokiem z 11 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 270/19 wymierzono grzywnę w wysokości 3000 zł oraz przyznano na rzecz skarżących sumę pieniężną po 2000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.
Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu 9 czerwca 2016 r. odpisu prawomocnego wyroku z 8 marca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 769/15, organ przez 2 lata i 8 miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie i to mimo dwukrotnego wymierzenia mu przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku. Do podjęcia działań organ zmobilizowało dopiero wystąpienie przez skarżących z trzecim wezwaniem do wykonania tego wyroku, wobec czego w dniu 30 stycznia 2019 r. Prezydent wystąpił do ich pełnomocnika o wyjaśnienie kwestii dziedziczenia po dekretowym właścicielu nieruchomości. Kolejne zaś czynności, o których mowa w odpowiedzi na skargę (tj. zlecenie wykonania opracowania geodezyjnego polegającego na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych i w strefach zabudowy według planu miejscowego z 1931 r. oraz wystąpienie do Wojskowego Biura Historycznego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotową nieruchomość w latach 1950-1963), podjęto dopiero w dniu 20 lutego 2020 r., a to na skutek wniesienia przez skarżących kolejnej, już czwartej skargi na niewykonanie wyroku z 8 marca 2016 r. W tej sytuacji podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z gromadzeniem materiału dowodowego, jak również aktywności procesowej skarżących, w żaden sposób nie uzasadniają bezczynności w nierozpoznawaniu przez prawie 8 lat wniosku o odszkodowanie za nieruchomość, jak również niewykonywania przez ponad 4 lata prawomocnego wyroku Sądu z 8 marca 2016 r. Przy tym jak wynika z akt administracyjnych sprawy, po każdym wyroku wydawanym w niniejszej sprawie organ dysponował aktami administracyjnymi przez około 6 miesięcy, a mimo tego nie podejmował żadnych czynności, a jeśli je podejmował, czynił to tuż przed przekazaniem do Sądu kolejnej skargi.
Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 3000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo trzykrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie rozpoznał wniosku z [...] października 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Organ nie podejmuje przy tym również działań zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i zakończenia postępowania.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.