Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 240/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], [...], stanowiącą obecnie działkę ewid. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 240/14 w dniu 5 listopada 2014 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 5 stycznia 2015 r.
Następnie wyrokiem z 14 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 449/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł, za niewykonanie wyroku z 24 lipca 2014 r. Kolejnym wyrokiem z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1911/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Kolejnym wyrokiem z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1268/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł.
Pismem z [...] lipca 2018 r. ponownie wezwano organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 240/14.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] lutego 2019 r., E. K., M. L., G. W., Z. W., W. W., W. D., G. O., M. W. i M. W. zarzucili Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 240/14 i wnieśli o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po [...] zł, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że mimo kolejnych wyroków w przedmiocie niewykonania wyroku z 24 lipca 2014 r., do chwili obecnej nie zostało wydane rozstrzygnięcie, a organ nadal nie wykonał prawomocnego wyroku sądu. Z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, niezwykle rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu oraz obawę, że bez przyznania wnioskowanej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany, zasadnym jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Ponadto opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.
Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 240/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]., ozn. jako [...], stanowiącą obecnie działkę ewid. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 5 listopada 2014 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 5 stycznia 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 14 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 449/16, z 10 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1911/16 i z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1268/17, ukarał organ grzywnami odpowiednio w wysokości [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Skarżący ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 240/14. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna.
W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 24 lipca 2014 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia.
W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 240/14, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Sąd oceniając charakter bezczynności Prezydenta wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Ponadto z akt sprawy wynika, że jedyną czynnością organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 8 grudnia 2017 r. wymierzającego grzywnę w kwocie [...] zł, było poinformowanie pełnomocnika stron postępowania o aktualnym stanie sprawy. Z uwagi na powyższe bezczynność organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany.
Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w kwocie po [...] zł na rzecz każdego z nich. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu oraz okoliczność niepodejmowania przez organ żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie po [...] zł na rzecz każdego z dziewięciu skarżących. Wynikające z tego tytułu obciążenie finansowe organu, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną ([...] zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić także funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...] do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o ustalenie odszkodowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 2 p.p.s.a.