Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2023 r. (data wpływu) M. G. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tutejszego Sądu z 6 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/12.
Powołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 1965 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 202/12 akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 26 listopada 2012 r. Zatem wyznaczony termin załatwienia sprawy upływał z dniem 26 stycznia 2013 r.
Następnie prawomocnymi wyrokami z 22 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1302/13, 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 874/15, 21 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1283/17, 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 880/19 i 1 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1751/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości odpowiednio 500 zł, 2000 zł, 5000 zł, 10000 zł i 15000 zł z tytułu niewykonania wyroku z 6 września 2012 r.
Pismem z [...] listopada 2022 r. skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku Sądu o sygn. akt I SAB/Wa 202/12.
Następnie skarżąca złożyła do tut. Sądu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, w której wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości 57.837,50 zł, przyznanie skarżącej od organu, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., kwoty 28.918,75 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca przywołała stan faktyczny sprawy, w tym wydane w niej wyroki wymierzające organowi grzywnę, oraz wskazała, że opieszałość organu w załatwieniu niniejszej sprawy, pomimo treści wyroku Sądu z 6 września 2012 r., wynosi już ponad 10 lat (a w sumie ponad 60 lat) i stanowi kolejne rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest obecnie zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. Organ wskazał na podejmowane w sprawie czynności oraz wykonywanie wobec strony obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. Wobec podejmowania kolejnych czynności mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy, a także z uwagi na to, że niewykonanie wyroku zobowiązującego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie miało miejsce z przyczyn obiektywnie niezależnych od organu, w tym częściowo spowodowanych taktyką procesową profesjonalnego pełnomocnika stron, Prezydent wniósł o oddalenie skargi jako bezpodstawnej.
Pismem procesowym z [...] lipca 2023 r. Prezydent [...] poinformował, że decyzją z [...] lipca 2023 r., nr [...] (załączoną do przedmiotowego pisma), rozpoznał wniosek o przyznanie odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musiało wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Wniesienie skargi nastąpiło w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej zwanej "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 6 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] czerwca 1965 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Odpis prawomocnego wyroku z 6 września 2012 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 26 listopada 2012 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powołanym wyrokiem upłynął zatem w dniu 26 stycznia 2013 r. (por. art. 57 § 3 i § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej zwanej "k.p.a."). Następnie wyrokami z 22 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1302/13, 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 874/15, 21 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1283/17, 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 880/19 i 1 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1751/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu wyroku w wysokości odpowiednio 500 zł, 2000 zł, 5000 zł, 10000 zł i 15000 zł, zaś pismem z [...] listopada 2022 r. skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 202/12.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powołane przez organ nie mogły zostać uznane za uzasadniające bezczynność w wykonaniu wyroku z 6 września 2012 r.
Jednocześnie, jak wynika z akt sądowych, po wniesieniu w dniu 24 lutego 2023 r. (data wpływu) skargi do Sądu na niewykonanie powyższego wyroku organ rozpoznał wniosek z 7 czerwca 1965 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...] (vide: decyzja Prezydenta [...] nr [...], z [...] lipca 2023 r. nadesłana przy piśmie procesowym organu z [...] lipca 2023 r. r.) Jak jednak stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 tego przepisu, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stąd podstaw do oddalenia skargi nie można upatrywać w wydaniu przez organ, po wniesieniu skargi, decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania. Z tych przyczyn, nie wchodząc obecnie w samą ocenę zasadności decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2023 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania (służą bowiem ku temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia organowi kolejnej grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku z 6 września 2012 r. Sąd uznał za zasadne.
Zważywszy zaś na wymiar poprzednio wymierzonych grzywien, okres jaki upłynął od daty zwrotu organowi akt sprawy po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu grzywny wyrokiem z 1 października 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 1751/21 oraz okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek o przyznanie odszkodowania skład orzekający ocenił, że adekwatną w opisanych okolicznościach faktycznych sankcją będzie grzywna w wysokości 15.000 złotych, a nie jak żądała tego skarżąca w wysokości 57.837,50 złotych.
Ponadto, po analizie akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Taką ocenę zaistniałej bezczynności organu uzasadnia okoliczność, że już w uprzednio wydanym wyroku tut. Sądu z 1 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1751/21, zwłokę w wykonaniu wyroku z 6 września 2012 r. w ten sposób prawomocnie oceniono, a od tego czasu uległa ona tylko zwiększeniu. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W niniejszej sprawie oceniając charakter bezczynności Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sąd wziął pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 6 września 2012 r., a także zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu.
Z podanych wyżej przyczyn za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie jej od organu sumy pieniężnej, choć w innej niż oczekiwana przez nią wysokości, co skutkowało przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...] zł. Określając wymiar tej sumy Sąd uwzględnił, że środek prawny w postaci sumy pieniężnej nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie dla strony za pomijanie jej uzasadnionego interesu w załatwieniu sprawy w terminie wyznaczonym przez Sąd. Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek o przyznanie odszkodowania, Sąd uznał za wystarczający wymiar tego środka w kwocie [...] zł.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).