Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. ([...] marca 2018 r. – data wpływu do Sądu) W. K. (dalej jako: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1577/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), wniosku z dnia [...] maja 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W przedmiotowej skardze skarżący wniósł o: 1) wymierzenie organowi grzywny w wysokości co najmniej [...] złotych;
- 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny;
- 3) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1577/15 wpłynęły do Prezydenta w dniu [...] maja 2017r., zatem termin wyznaczony przez Naczelny Sąd Administracyjny upłynął w dniu 26 czerwca 2017 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwał Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia [...] września 2017 r., jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosku W. P. następcy prawnego poprzedniego współwłaściciela nieruchomości złożonego dnia [...] maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej hipotecznej jako "[...]" – do czasu ustalenia następców prawnych A. Z. (dawnego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości).
Podkreślono, że to na organie ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ponadto wskazano, iż organ odnotowuje wpływ bardzo dużej ilości korespondencji oraz wniosków dotyczących regulacji stanów prawnych nieruchomości. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, mogą mieć wpływ na czas procedowania w poszczególnych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa).
Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia [...] listopada 2017 r. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., skarżący pismem z dnia [...] września 2017 r. wezwał Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], wydanym po złożeniu rozpoznawanej skargi na niewykonanie wyroku, organ zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] do czasu ustalenia następców prawnych A. Z. (dawnego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości).
Do dnia wydania niniejszego wyroku nie zostali ustaleni następcy prawni w/w zmarłego. Oznacza to, że po wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r. do momentu zawieszenia postępowania organ pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r. nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, iż przekroczenie terminu załatwienia sprawy na datę orzekania nie było znaczne, jak również to, że sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ugn są sprawami szczególnie skomplikowanymi pod względem prawnorzeczowym. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest również fakt, zawieszenia postępowania w sprawie do czasu ustalenia następców prawnych zmarłego dawnego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, pomimo iż nie jest ono jeszcze prawomocne. Dla wyniku sprawy, gdy chodzi o wysokość grzywny ma też skomplikowany charakter sprawy dekretowej. W tym kontekście nie bez znaczenia w związku z personalną odpowiedzialnością prowadzących te sprawy pracowników administracji jest też działalność Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej "sankcji" w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, ponadto postępowanie administracyjne pozostaje na etapie kontroli postanowienia o jego zawieszeniu.
Z powyższych względów, w pkt 1, 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2, w pkt 3 sentencji - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) ([...] zł tytułem wpisu od skargi, [...] zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).