Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2019 r. I. D., E. D., A. R., J. R., A. H., K. K., C. W., M. B., E. C, A. D., S. D., G. D., M. D., I. D., A. D. (dalej jako: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 409/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego z wniosku skarżących z dnia [...] lipca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wskazanego wyroku;
- 2) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.);
- 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwali Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia [...] marca 2019 r. Pomimo tego do dnia wniesienia skargi Prezydent nadal nie podejmuje czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że akta przedmiotowej nieruchomości zostały zajęte przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego w dniu [...] grudnia 2018 r. Następnie organ w dniu [...] marca 2019 r. poinformował o tym fakcie strony postępowania. Strony postępowania zostały także poinformowane, że dalsze procedowanie sprawy będzie możliwe po zwrocie akt przedmiotowej nieruchomości.
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 409/13 wpłynęły do Prezydenta w dniu 20 stycznia 2014 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 20 marca 2014 r.
Z akt sprawy wynika także, że wyrokiem z dnia 9 września 2014 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2322/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. za niewykonanie wyroku z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 409/13. Następnie wyrokiem z 29 stycznia 2016 r., w sprawie o sygn.. sygn. akt I SA/Wa 1955/15 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł., a wyrokiem z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1718/16 w wysokości [...] zł. Kolejnym wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1715/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł, oddalając żądanie sumy pieniężnej.
Niniejsza skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest piątą skargą na niewykonanie wyroku z dnia 5 listopada 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 P.p.s.a.).
Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.).
Przed wniesieniem niniejszej skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 409/13, skarżący pismem z dnia [...] marca 2019 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Pomimo tego Prezydent wyroku nadal nie wykonał. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] przy ul. [...] hip. nr [...]. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r. pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości [...] zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad 6 letni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 5 listopada 2013 r., jak również to, że mimo wymierzenia organowi czterokrotnie grzywien prawomocnymi wyrokami tut.
Sądu z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2322/14, z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1955/15, z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1718/16 oraz z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1715/17, Prezydent wciąż nie rozstrzygnął merytorycznie wniosku skarżących. Jednocześnie Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa.
Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Należy bowiem podkreślić, iż termin dwóch miesięcy wyznaczony przez Sąd wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r., który dawał racjonalną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wartości nieruchomości upłynął bezskutecznie. Co więcej upłynął już ponad 6 letni okres od tego mementu i wniosek skarżących nadal nie jest rozstrzygnięty. Nie usprawiedliwia przy tym bezczynności organu fakt, że [...] grudnia 2018 roku akta niniejszej sprawy zostały zajęte przez Centralne Biuro Antykorupcyjne.
Zauważyć bowiem należy, że organ dysponował aktami od [...] października 2018 r. po zwrocie akt sprawy po wydaniu czwartego orzeczenia o nałożeniu grzywny w sprawie SA/WA 1715/17, i już w tym okresie do 19 grudnia 2019 r., organ, wielokrotnie ponaglany, miał możliwość podjąć czynności w sprawie zmierzające do jej zakończenia. Tymczasem organ nie podjął żadnych czynności i nawet o zajęciu akt przez Centralne Biuro Antykorupcyjne poinformował strony dopiero pismem z [...] marca 2019 r., w odpowiedzi na wezwanie strony do rozpoznania wniosku.
Jednocześnie Sad przyznał skarżącym sumę pieniężną.
Suma pieniężna przyznawana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego, czy też, zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mógłby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie gdzie pomimo czterokrotnego już ukarania organu grzywną na niewykonanie prawomocnego wyroku organ nadal wniosku skarżących nie rozpoznał.
W ocenie Sądu przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po [...] złotych dla każdego z nich uzasadniają powyższe szczególne okoliczności sprawy, w tym okres zwłoki organu nie uzasadniony żadnymi obiektywnymi okolicznościami.
Z powyższych względów na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i 154 § 7, Sąd orzekł jak w punktach 1,2 i 3 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a).