Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] maja 2000 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości wystąpiła Spółdzielnia [...] wskazując, że kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, bowiem powstałe w wyniku podziału działki nie mają zapewnionego dostępu do drogi publicznej.
W decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego, lecz tylko faktyczny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy i wobec tego brak jest podstaw do wszczęcia na jego wniosek postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2000 r.
Spółdzielnia [...] wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że postępowanie powinno być wszczęte na jej wniosek lub z urzędu, bowiem kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z [...] stycznia 2007 r. uznało argumenty Spółdzielni za nietrafne. Prawo żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje stronie. Wynika to z art. 157 § 2 k.p.a. Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.).
Spółdzielnia ma tylko interes faktyczny, nie ma natomiast bezpośredniego interesu prawnego. Spółdzielnia sąsiaduje tylko z nieruchomościami powstałymi w wyniku podziału. Fakt, że K. w W. wystąpiła do Spółdzielni o ustanowienie służebności przejazdu nie stwarza po jej stronie interesu prawnego do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2000 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółdzielnia wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zarzucając naruszenie art. 77 w związku z art. 140 k.p.a., art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a., art. 28 k.p.a. i 157 § 2 k.p.a.
Zatwierdzono podział nieruchomości, w wyniku którego powstały działki niemające dostępu do drogi publicznej. Skarżąca już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, że w przypadku tak rażącego naruszenia prawa przez decyzję o podziale – istniały podstawy do stwierdzenia jej nieważności z urzędu. Zamiast tego organ stwierdził, że nie rozważał wszczęcia postępowania z urzędu, do którego stosuje się inny tryb postępowania. Skarżąca wskazała na czym polega naruszenie jej interesu prawnego. Korzystanie z wydzielonych działek nie jest możliwe bez ingerencji w prawo skarżącej będącej użytkownikiem wieczystym sąsiednich działek, przez które jest jedyny możliwy dostęp do drogi publicznej. W sprawie zastosowano zbyt wąskie rozumienie pojęcia "strona postępowania". SKO miało obowiązek zbadać, czy nie ma podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu, co jest uzasadnione jednoznacznym i oczywistym naruszeniem art. 93 ust. 3 i 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Całe zagadnienie w sprawie niniejszej sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy właściciel lub użytkownik wieczysty przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, podlegającej podziałowi, jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie podziału w rozumieniu art. 28 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego już na tle ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) utrwalił się pogląd, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania administracyjnego jest tylko właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. SA/Gd 3467/95 – ONSA 1997, nr 4, poz. 180).
Również na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że interes prawny w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości ma tylko właściciel nieruchomości oraz użytkownik wieczysty (wyrok NSA z dnia 3 września 1999 r. sygn. II SA/Wr 933/98, niepubl.). Pogląd ten w całości należy podzielić.
W tej sprawie jest bezsporne, że skarżąca nie jest użytkownikiem wieczystym działek objętych podziałem, a zatem nie przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu o ich podział. Jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony postępowania (art. 157 § 2 k.p.a.), to organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie nieważności w drodze decyzji, co przewiduje art. 157 § 3 k.p.a. Orzekając w ten sposób Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie naruszyło prawa. Prawidłowe jest również stanowisko, iż wystąpienie K. w W. do skarżącej o ustanowienie służebności przejazdu nie zmienia sytuacji prawnej Spółdzielni w tym zakresie, zwłaszcza że chodzi o zdarzenia przyszłe i trudno ocenić obecnie ich efekt.
Błędne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w
W. co do odmienności trybu postępowania nadzorczego wszczętego z urzędu. Nie miało to jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd zauważa także, że nie jest uprawniony do nakazania organowi wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu, bowiem w gestii organu pozostaje ocena, czy podejmie czynności w tym zakresie.
Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).