Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1994 r. wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w K. nieruchomością stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] ha położoną w K. przy ul.[...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Wojewoda [...] – działając na zasadzie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) - decyzją dnia [...] lutego 1994 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego do opisanego na wstępie gruntu wraz z nabyciem własności budynków i urządzeń na nim położonych.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosku E. G. z dnia 14 maja 1996 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji uwłaszczeniowej, decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. utrzymaną w mocy przez decyzję z dnia [...] marca 2001 r. stwierdził nieważność decyzji organu wojewódzkiego, i wskazał, że wniosek o zwrot części parceli nr [...], która to parcela weszła w skład działki nr [...], nabytej przez Skarb Państwa w trybie przepisów wywłaszczeniowych, złożony został w piśmie z dnia 16 kwietnia 1992 r., a więc przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, co winno skutkować zawieszeniem postępowania uwłaszczeniowego. Organ powołał się w tym miejscu na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99, dotyczącą powyższej kwestii prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2003 r. sygn. akt l SA 1242/01 uchylił obie decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę wiążącą organ administracji ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., zaś Minister Transportu i Budownictwa, ponownie rozpatrując sprawę, na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie, stwierdził, że działka nr [...] utworzona z działek nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...], stanowiła własność Skarbu Państwa. Ponieważ jednostka uwłaszczona posiadała do spornej nieruchomości prawo zarządu, zaistniały przesłanki uwłaszczenia wymienione w art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Zdaniem organu, skoro Naczelny Sąd przyjął Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2003 r. przyjął, iż mimo złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa - w trybie przepisów wywłaszczeniowych - przed dniem wydania decyzji uwłaszczeniowej, brak było z tej przyczyny przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej i przyjęcia, że decyzja organu wojewódzkiego obarczona była wadą naruszenia praw osób trzecich, tym samym nie zachodziła w tym przypadku przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ani inne przesłanki warunkujące wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą złożył A. G. Skarżący, wnosząc o uchylenie w/w decyzji, zarzucił jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując pierwotnie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 266/06 uchylił – z mocy przepisu art. 145 § 1 lit. c oraz art. 152 - obie wydane w tej sprawie decyzje. Sąd stwierdził bowiem, iż pomimo wiążącej organy i Sąd oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 26 marca 2003 r. (wydanym przed 1 stycznia 2004 r.), którą organ uwzględnił przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, skarga była zasadna. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało bowiem wszczęte wskutek wniosku E. G. z dnia 14 maja 1996 r., która zmarła w dniu 1 czerwca 2003 r. (vide: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku znajdujące się w aktach sprawy). Decyzja natomiast Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o odmowie uwzględnienia tegoż wniosku została wydana w dniu [...] października 2003 r. Decyzja zaś Ministra Transportu i Budownictwa (wydana na skutek wniosku A. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy) pochodziła z daty [...] grudnia 2005 r. W tych warunkach Sąd zauważył, że decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r. została skierowana do nieżyjącej już E. G., a nie do jej następców prawnych, co stanowiło przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Ponadto Sąd stwierdził również, iż organ naruszył art. 109 § 1 k.p. z którego wynika, że decyzje doręcza się stronom na piśmie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło - ponieważ E. G. w dniu wydania tej decyzji – jak wspomniano wyżej - już nie żyła.
Rozpatrując sprawę w instancji kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt 1959/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ I instancji decyzję swoją skierował do osoby zmarłej, co stanowiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p.a. (skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, jak też niewykonalność decyzji) a organ odwoławczy, mając wiedzę o powyższym, rozpatrzył wniosek (spadkobiercy nieżyjącej strony) o ponowne rozpoznanie sprawy, zamiast decyzję taką uchylić i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia a to oznaczało, iż sam wydał decyzję z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2, 4, 5 k.p.a.) to tego rodzaju postępowanie winno skutkować zastosowaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie konstrukcji przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tejże ustawy.
Rozpatrując zatem ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na względzie wyżej przedstawioną, wiążącą ocenę prawną Sądu Kasacyjnego, uznał skargę za zasadną, choć nie z przyczyn podniesionych przez skarżących.
Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi bowiem przesłankę nieważności decyzji. Nie stwierdzenie zaś powyższego uchybienia przez organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy również dyskwalifikuje wydaną przezeń decyzję, która musi być potraktowana jako rażąco naruszająca prawo. Organ rozpatrujący bowiem na skutek tego wniosku ponownie sprawę winien uchylić pierwotną decyzję a nie utrzymać ją w mocy.
Warto w tym miejscu dodatkowo przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt ISA 428/01, w którym Sąd ten wyraził analogiczny jak w tej sprawie pogląd, iż rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zatem winien przeprowadzić postępowanie z udziałem prawidłowo ustalonych stron i podmiotom tym doręczyć wydana przez siebie decyzję, mając na uwadze wiążące wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2003 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na przepisie art. 200 cytowanej wyżej ustawy procesowej.