Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 668/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. jako [...] rej. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu [...] maja 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 27 lutego 2015 r. wpłynęły do organu.
Wobec braku wydania decyzji, na wniosek wnioskodawców, wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1882/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł za niewykonanie wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 668/14.
Z uwagi na dalsze zaniechanie Prezydenta, wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016r. sygn. akt I SA/Wa 1497/16 tutejszy sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł., stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznał od organu na rzecz Skarżących kwoty po [...] zł. tytułem sumy pieniężnej na rzecz każdego z nich oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. J. P. i P. T. kolejny raz wezwali Prezydenta [...] w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., do wykonania wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 668/14, a następnie, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku.
W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że do zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia [...] lutego 2017 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 27 lutego 2015 r.
Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 27 lutego 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu [...] maja 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem równo dwa lata temu, w dniu [...] lipca 2015 r. Mimo to Prezydent [...]nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem.
Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi [...] wymierzono grzywny zarówno wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1882/15., jak i wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1497/16.
Pomimo powyższych wyroków wymierzających grzywny w wysokości odpowiednio [...] zł oraz [...] zł., Prezydent nadal nie załatwił wniosku Skarżących. Do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta.
Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 27 lutego 2015 r. sprawy nie załatwił to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest w pełni uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej, zwłaszcza po dwukrotnym ukaraniu przez Sąd grzywną. Taka sytuacja prowadzi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Wymierzając grzywnę w wysokości [...] zł Sąd zważył zarówno na zasadność skargi jak i na skalę przekroczenia terminu w wykonaniu wyroku (2 lata), jednakże jednocześnie sąd ocenił i tą okoliczność, że po ostatnim rozstrzygnięciu dyscyplinującym organ, akta administracyjne sprawy zostały zwrócone Prezydentowi [...] w dniu [...] marca 2017r., a skarga Skarżących została skierowana do Sądu w dniu [...] marca 2017r. Zestawienie wskazanych wyżej dat prowadzi zatem do wniosku, że Skarżący generując nowe postępowanie uniemożliwili organowi de facto, wydanie oczekiwanej przez nich decyzji.
Jednocześnie jednak Sąd wziął pod uwagę, że organ prowadząc wieloletnie postępowanie w analizowanej sprawie powinien był dopilnować sporządzenia akt zastępczych, których istnienie pozwoliłoby na kontynuację postępowania niezależnie od zaistniałych przeszkód procesowych. Powyższe okoliczności zdecydowały, że grzywna we wskazanej wysokości została przez Sąd uznana za uzasadnioną dla realizacji jej represyjnej i dyscyplinującej funkcji oraz, że jej wymiar jest adekwatny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Wskazana kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. a jej wymiar uwzględnia jednocześnie fakt wcześniejszego ukarania organu wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. oraz wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r.
Zdaniem Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 668/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa.
Zlekceważenie trzech orzeczeń sądowych, z których ostatnie uwzględniło także wniosek Skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej uzasadnia pogląd, że organ w sposób celowy unika wydania decyzji w sprawie. Takie zaś zaniechanie uzasadnia sięgnięcie po rozwiązanie dyscyplinujące Prezydenta w większym wymiarze finansowym i przyznanie wnioskodawcom od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych dla każdego z nich. Przyjąć należy, że w sprawie niniejszej zaistniały szczególne okoliczności wskazujące na rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu wniosku Skarżących, co uzasadnia przyznanie stronom zadośćuczynienia z tego powodu we wskazanej kwocie. Podkreślić trzeba, że w niewykonanym wyroku Sąd wyznaczył Prezydentowi [...] termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, który upłynął [...] lipca 2015 r. Tymczasem, organ przez dwa lata od daty wydania tego orzeczenia oraz pomimo wydania dwóch wyroków wymierzających grzywnę, nie tylko nadal nie rozpoznał wniosku, ale także zaniechał dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, a nawet nie zawiesił toczącego się postępowania, pomimo że w odpowiedzi na skargę sam wskazuje podstawy faktyczne do takiego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.