Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania S. K., decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia S. K. prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez H. J. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] oraz utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] o odmowie wyłączenia S. K. - Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. od udziału w tym postępowaniu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 29 grudnia 2008 r. S. K. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzające] prawo do rekompensaty za nieruchomość ([...] ha ziemi) pozostawioną przez H. J. we wsi [...]. W trakcie postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji strona przedłożyła m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 1999 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że jest ona jedyną spadkobierczynią H. J. oraz tłumaczenie zaświadczenia z dnia 8 stycznia 1990 r. wydanego przez zarząd Kołchozu,,[...]", stwierdzającego, że [...] ha ziemi we wsi [...], stanowiące własność H. J., zostało przejęte w 1949 r. przez ten Kołchoz.
Pismem z dnia 29 września 2011 r., podpisanym z upoważnienia Wojewody [...] przez S. K. - Zastępcę Dyrektora Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O., poinformowano pełnomocnika strony - adw. T. F., że z uwagi na dokonaną kolektywizację majątku H. J. w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki może wydać jedynie decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Adw. T. F. pismem z dnia 23 grudnia 2011 r., skierowanym do Zastępcy Dyrektora Wydziału infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. poinformował, że niedopuszczalne jest wyrażanie przez organ prowadzący postępowanie, przed jego zakończeniem, opinii o tym, jaka zapadnie decyzja i że wyrażanie tego rodzaju opinii może budzić wątpliwości, co do bezstronności pracownika organu w rozumieniu art. 24 § 3 Kpa. W piśmie tym pełnomocnik strony zwrócił się również o przesłuchanie S. K. na okoliczność powodów jej repatriacji w 1957 r.
Pismem z dnia 5 czerwca 2012 r., nr [...] wezwano stronę do sprecyzowania, czy skierowane do organu wojewódzkiego pismo z dnia 23 grudnia 2011 r. należy uznać za wniosek o wyłączenie pracownika [...] Urzędu Wojewódzkiego.
W odpowiedzi pełnomocnik strony oświadczył (pismo z dnia 18 czerwca 2012 r.), że jego wystąpienie z dnia 23 grudnia 2011 r. zawierało wniosek o wyłączenie od udziału w przedmiotowym postępowaniu S. K. - Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] odmówiono wyłączenia S. K. - Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury, Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. od udziału w postępowaniu o potwierdzenie S. K. prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony przez H. J. na byłym terytorium państwa polskiego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że w piśmie z dnia 29 września 2011 r. zostały przytoczone ogólne informacje o wymogach ustawy oraz o warunkach, jakie musi spełnić wnioskodawca celem uzyskania prawa do rekompensaty. Pismo to wskazuje zatem jedynie na możliwość zakończenia postępowania w formie decyzji odmownej, w związku z czym nie zostały uprawdopodobnione okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności pracownika podpisującego decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił S. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez H. J. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie nie spełniono przesłanek wynikających z art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", gdyż w trakcie postępowania strona nie udowodniła, że H. J. została zmuszona do opuszczenia byłego terytorium państwa polskiego na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., a ponadto wykazano, że nieruchomość stanowiąca własność H. J. uległa kolektywizacji przed datą powrotu jej właścicielki do Polski.
Pismem z dnia 7 listopada 2012 r. S. K. wystosowała do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. W odwołaniu zaskarżono także postanowienie z dnia [...] września 2012 r. o odmowie wyłączenia pracownika. Z treści odwołania wynika, że skarżąca nie podziela dokonanej przez Wojewodę w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wykładni art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy i na tej podstawie wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2012 r. w całości i o przyznanie prawa do rekompensaty.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] oraz postanowienie Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia [...] września 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ - powołując treść przepisu art. 24 § 3 Kpa – stwierdził, że zawarta w piśmie z dnia 29 września 2011 r. informacja o konieczności wydania w przedmiotowej sprawie decyzji odmownej, z uwagi na fakt kolektywizacji mienia zabużańskiego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Na tej podstawie podanie takiej informacji w piśmie kierowanym do strony, nie może być uznane za okoliczność mogącą wywołać wątpliwości, co do bezstronności pracownika podpisującego to pismo.
Odnosząc się do meritum sprawy Minister – powołując się na przepisy art. 1 i art. 2 ustawy – stwierdził, że w przypadku osób, które powróciły do Polski w innym trybie, niż na podstawie układów republikańskich wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-4 ustawy i polsko-radzieckie] umowy z dnia [...] lutego 1951 r., konieczne jest wykazanie przez stronę postępowania, że opuszczenie przez właściciela mienia zabużańskiego ziem polskich włączonych po zakończeniu wojny w skład ZSRR nastąpiło na skutek innych okoliczności związanych z wojną i pod przymusem ze strony władz radzieckich. Organ podkreślił, że konkretna przyczyna skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących.
W odniesieniu do treści art. 2 ustawy Minister podkreślił, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 444/10, z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I SA/l/l/a 1336/09 i z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 217/11), w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, niezbędne jest ustalenie tytułu własności do tego mienia na czas jego pozostawienia. Państwo polskie w ocenie WSA nie może ponosić konsekwencji działań, których skutkiem jest utrata prawa własności, podejmowanych bądź to przez samych zabużan, bądź też w wyniku realizacji - jakkolwiek niesprawiediiwej - polityki gospodarczej wprowadzanej przez władze niezależnego państwa jakim był Związek Radziecki.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w przedmiotowej sprawie, Minister Skarbu Państwa stanął na stanowisku, że bezsporne jest, iż nieruchomość H. J. położona we wsi [...] ([...] ha ziemi), została skolektywizowana przez władze radzieckie w 1949 r., a więc przed powrotem H. J. do Polski w 1957 r. (zeznania strony z dnia 5 marca 2012 r., zaświadczenie wydane przez zarząd Kołchozu "[...]" z dnia 8 stycznia 1990 r.). Przyjąć zatem należało, że nie została spełniona przesłanka z art. 2 ustawy, gdyż strona postępowania nie udowodniła, iż H. J. była właścicielką nieruchomości zabużańskiej w dacie repatriacji.
W rozpatrywane] sprawie, organ odwoławczy stwierdził również, że H. J. wraz z rodziną nie była zmuszona do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2 ustawy). Powody repatriacji wymienione przez S. K. w trakcie zeznań złożonych w dniu 5 marca 2012 r. mają w ocenie Ministra Skarbu Państwa charakter osobisty i ekonomiczny. Z zeznań wynika, że powodem powrotu do Polski były trudne warunki życia w ZSRR związane z kolektywizacją ziemi należącej do H. J., niskie zarobki męża S. K. uniemożliwiające utrzymanie rodziny, a także obawa przed wywiezieniem na Syberię, w związku z faktem, że H. J. była uważana za przeciwniczkę kolektywizacji.
W świetle orzecznictwa sądowego przytoczonego w uzasadnieniu decyzji podane powody nie mogły być uznane za zmuszanie do opuszczenia byłego terytorium Polski na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] S. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 1 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię przesłanki "zmuszenia do opuszczenia byłego terytorium RP";
- 2) art. 2 tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wprowadzeniu nieznanej ustawie przesłanki bycia właścicielem nieruchomości w momencie opuszczania ZSRR;
- 3) art. 24 § 3 w zw. z art.144 i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez nieskorygowanie błędu organu pierwszej instancji polegającego na niewyłączeniu od rozpoznania sprawy pracownika, który wyraził pogląd o treści rozstrzygnięcia w sprawie przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wyrażając pogląd o powodach opuszczenia przez H. J. byłego terytorium RP Minister Skarbu Państwa zignorował wypracowaną w judykaturze sądów administracyjnych jednolitą wykładnię pojęcia zmuszenia do opuszczenia byłego terytorium Rzeczpospolitej, zgodnie z którą zmuszanie ma charakter szerszy od represjonowania i dotyczy bardzo dużej, a jednocześnie rozmaitej ilości sytuacji. Przymus, pod wpływem którego działali obywatele polscy opuszczający terytorium byłej Rzeczpospolitej, mógł mieć różny charakter np. przymus bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o własne lub najbliższych zdrowie i życie (wyrok WSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1652/06; wyrok WSA z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1103/08; wyrok WSA z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1158/11; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1288/11).
Skarżąca wskazała, że przeprowadzony przez organ pierwszej instancji dowód z przesłuchania strony w pełni potwierdził istnienie tak rozumianego przymusu w przypadku H. J. i jej rodziny. S. K. zeznała m.in., że po zabraniu ziemi do kołchozu H. J. musiała w nim pracować nie dostając prawie żadnego wynagrodzenia, a rodzinie żyło się bardzo ciężko. Stale też istniała obawa wywózki na Syberię, bo matka z powodu [...] ha gruntu była uważana za kułaka, wroga kolektywizacji. Obawa ta była realna, potwierdzona doświadczeniem wywózki innych rodzin w podobnej sytuacji. Niewątpliwie więc w przypadku rodziny H. J. mamy do czynienia zarówno z przymusem ekonomicznym (pozbawieniem materialnych podstaw egzystencji), jak i obawą o zdrowie i życie swoje i najbliższych.
Odnosząc się do poglądu organu odwoławczego dotyczącego braku u H. J. tytułu własności do mienia w momencie opuszczenia byłego terytorium RP skarżąca wskazała, że H. J. została pozbawiona własności nieruchomości rolnej przez władze radzieckie w wyniku kolektywizacji w 1949 r. Przyjmując taki pogląd, Minister Skarbu Państwa powołał się na aktualną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, natomiast pominął odmienne poglądy prawne wyrażone w nowszych wyrokach sądów administracyjnych, np. wyroku NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 662/11 i w wyroku WSA z dnia 28 listopada 2O11 r., sygn. akt I SA/Wa 1158/11. Grunty H. J. w 1949 r. rzeczywiście wcielono do kołchozu. Oznaczało to jednak pozbawienie własności raczej w sensie ekonomicznym, niż formalnym. Przywłaszczenie prywatnej własności przez reżim komunistyczny w wyniku kolektywizacji lub nacjonalizacji było nielegalne w świetle standardów prawa międzynarodowego i ówcześnie obowiązującego prawa polskiego.
W takiej opresyjnej sytuacji prawnej obywatele polscy znaleźli się właśnie na skutek zmian granic Państwa Polskiego w wyniku wojny. Nie można przyjąć, aby pozbawienie własności nielegalnym aktem pociągało za sobą ocenę, że repatriant w chwili opuszczania ZSSR nie był już właścicielem ziemi i nie należy mu się z tego tytułu żadna rekompensata. Ponadto, jak trafnie zauważył WSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 917/10, brak jest podstaw prawnych do uznania za prawidłowe stanowiska, zgodnie z którym warunkiem sine qua non przyznania prawa do rekompensaty jest fakt bycia właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w momencie opuszczania byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie w wyroku z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 662/11 NSA przyjął, że przepisy ustawy nie zawierają wymogu, aby w momencie opuszczania byłego terytorium RP osoba, która w związku z wojną terytorium to opuszczała, była właścicielem nieruchomości.
Skarżąca wskazała też, że decyzja organu pierwszej instancji została podpisana przez pracownika organu administracji, co do którego istniały wątpliwości, co do jego bezstronności w rozumieniu przepisu art. 24 § 3 Kpa Niedopuszczalne jest bowiem wyrażanie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, przed jego zakończeniem, opinii o tym, jaka zapadnie w sprawie decyzja. Tymczasem w piśmie do strony z dnia 29 września 2011 r. podpisanym przez tego samego pracownika, wyrażono pogląd, że w niniejszej sprawie może być wydana jedynie decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Odmowa wyłączenia od udziału w postępowaniu tegoż pracownika powinna być skorygowana w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem organ odwoławczy wyraził pogląd, że nie doszło do naruszenia prawa procesowego, bo rzeczywiście w sprawie powinna zapaść decyzja odmowna. Powyższy pogląd jest wyrazem niezrozumienia roli organu rozstrzygającego w sprawiedliwym procesie administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ podtrzymał prezentowane dotychczas stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Sąd podzielił zarzut skargi dotyczący tego, że w niniejszej sprawie nastąpiło kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.
Trafne jest stanowisko S. K., że w niniejszej sprawie wystąpiła podstawa do wyłączenia pracownika organu pierwszej instancji S. K. Zastępcy Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. w oparciu o przepis art. 24 § 3 Kpa, od udziału w postępowaniu o potwierdzenie S. K. prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez H. J. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...]. Wbrew temu co twierdzi Minister Skarbu Państwa pismo z dnia 29 września 2011 r. przesłane do pełnomocnika skarżącej nie zawiera jedynie informacji odnośnie istniejącego orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego wykazania się przez właściciela prawem własności w momencie opuszczania byłego terytorium RP. Faktem jest, że pracownik organu pierwszej instancji powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, co do konieczności zbadania przez organ, czy pozostawiona nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium RP.
Uszło jednak uwadze Ministra, że pracownik organu w piśmie tym dokonał ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. Pracownik organu stwierdził, że z zaświadczenia wydanego przez Kołchoz [...] wynika, że na skutek kolektywizacji H. J. zabrano ziemię o pow. [...] ha. Pracownik organu ustalił też, że H. J. opuszczając w 1957 r. byłe terytorium RP nie była właścicielką gruntów rolnych położonych w miejscowości [...], ponieważ prawa tego pozbawiły ją władze radzieckie wcielając gospodarstwo do kołchozu. Pracownik organu dokonał także subsumpcji ustalonego stanu faktycznego w sprawie pod określoną normę prawną i stwierdził, że w takiej sytuacji nie został spełniony wymóg z art. 2 ustawy. W piśmie tym pracownik organu przesądził, że w niniejszej sprawie może zostać wydana jedynie decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Zdaniem Sądu, zaprezentowana w powyższym piśmie wypowiedź pracownika organu wykroczyła zatem poza obiektywną informację o istniejących poglądach judykatury na kwestię legitymowania się przez osobę pozostawiającą nieruchomość prawem własności w chwili opuszczenia byłego terytorium RP.
Rację należało przyznać skarżącej, że ujawnienie przez pracownika organu w piśmie z dnia 29 września 2011 r. negatywnego dla strony stanowiska w imieniu organu pierwszej instancji, co do niespełnienia przez S. K. jednej z materialnych przesłanek przyznania prawa do rekompensaty dostatecznie uprawdapadabniało istnienie uzasadnionych wątpliwości, co do bezstronności S. K. Zastępcy Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. Wbrew temu co stwierdził Minister, w niniejszym postępowaniu administracyjnym, po złożeniu przez pełnomocnika skarżącej pisma z dnia 23 grudnia 2011 r. zwracającego uwagę na wątpliwości co do bezstronności pracownika, przełożony pracownika winien wyłączyć go od udziału w postępowaniu poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 24 § 3 w zw. z art. 123 Kpa.
Wobec tego, że S. K. Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. ponad rok po sporządzeniu pisma z dnia 29 września 2011 r. wydał w sprawie negatywną dla strony decyzję w imieniu Wojewody [...], gdzie zaprezentowane we wcześniejszym piśmie stanowisko zostało ponowione, należało stwierdzić naruszenie przez Wojewodę [...] prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.
Zdaniem Sądu, skoro S. K. Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. miał przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej wyrobiony pogląd, co do braku podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty spowodowany brakiem tytułu własności H. J. do pozostawianej w 1957 r. nieruchomości, to mogło to mieć wpływ na jego ocenę przesłanki "zmuszenia do opuszczenia przez H. J. byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.", o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy. Nie można bowiem wykluczyć tego, że pracownik, który przed wydaniem decyzji ujawnił stronie zamiar wydania decyzji odmownej powołując się na nieziszczenie się jednej z przesłanek, a następnie zapoznał się z pismem strony wytykającym mu brak obiektywizmu, dokona takiej interpretacji przepisu odnoszącego się do innej przesłanki na tle konkretnego stanu faktycznego sprawy, aby niejako wzmocnić powody nieuwzględnienia wniosku strony o przyznanie prawa do rekompensaty.
Nie można pominąć bowiem tego, że przesłanka wymieniona w art. 1 ust. 2 ustawy jest przesłanką o charakterze ewidentnie ocennym, w zakresie tego, czy w sprawie miało miejsce zmuszenie właściciela do opuszczenia nieruchomości oraz tego, czy okoliczności temu towarzyszące miały związek z wojną rozpoczętą w 1939 r. i czy był to związek bezpośredni, czy tylko pośredni.
Wobec tego, że Minister Skarbu Państwa wadliwie uznał, że w sprawie nie było podstaw do wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu administracyjnym i że w związku z tym nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 Kpa, obligująca organ odwoławczy do zastosowania przepisu art. 138 § 2 Kpa, to Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, z uwagi na mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 138 § 1pkt 1 Kpa, oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...], z uwagi na wydanie tej decyzji w warunkach kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 3 Kpa.
Sąd postanowił uchylić także postanowienie Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] odmawiające wyłączenia od udziału w postępowaniu S. K. Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O., ponieważ jest to niezbędne do załatwienia wniosku S. K. zawartego w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. o wyłączenie wskazanego wyżej pracownika organu.
Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie wystąpiły negatywne przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 146 § 1 i 2 Kpa, uniemożliwiające uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Nie budzi wątpliwości to, że decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 października 2012 r., a zatem nie upłynął termin 5 lat, o którym mowa w art. 146 § 1 Kpa.
Sąd uznał też, że nie wystąpiła przeszkoda do uchylenia decyzji, o której mowa w art. 146 § 2 Kpa. Na obecnym etapie postępowania Sąd nie może stwierdzić, czy gdyby w sprawie orzekał w imieniu organu pracownik mający bezstronny stosunek do sprawy, to w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Trzeba mieć na uwadze, to że kwestia dotycząca tego, czy właściciel pozostawionego mienia musi być właścicielem nieruchomości na moment opuszczenia byłego terytorium RP jest niejednolicie oceniana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1649/10 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1331/11, a z drugiej strony przeciwne stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 662/11 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 442/12).
Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., sygn. akt I OSK 1853/12 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił składowi siedmiu sędziów tego Sądu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne: czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wynikające z art. 2 ustawy przysługuje w sytuacji, gdy przed opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości z przyczyn, o których mowa w art. 1 powyższej ustawy, nieruchomość została włączona do kołchozu lub podlegała nacjonalizacji z innych przyczyn? Wobec istniejących w orzecznictwie sądowym rozbieżności, jeżeli chodzi o opisane wyżej zagadnienie, nie można wykluczyć tego, że pracownicy organu pełniący funkcje kierownicze mający uprawnienie do wydawania decyzji w imieniu organu w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą różnić się w tym zakresie w poglądach.
Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania uzasadniało uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zwłaszcza, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wskazane uchybienie w procedowaniu jakiego dopuścił się Wojewoda [...], a które zaakceptował Minister Skarbu Państwa czyniło przedwczesnym dokonanie przez Sąd oceny merytorycznych zarzutów skargi. Sąd administracyjny ma bowiem obowiązek umożliwić organom, aby te wydały w sprawie decyzje po przeprowadzeniu w sprawie postępowania w zgodzie z zasadą obiektywizmu, która ma swe źródło w przepisie art. 8 Kpa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną przy rozpoznaniu wniosku S. K. z dnia 23 grudnia 2011 r. o wyłączenie S. K. Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. od udziału w postępowaniu prowadzonym w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez H. J. w miejscowości [...]. Bezpośredni przełożony pracownika podlegającego wyłączeniu wyda w oparciu o przepisy art. 24 § 3 i art. 26 § 1 w zw. z art. 123 Kpa postanowienie, w którym - oprócz rozstrzygnięcia o wyłączeniu S. K. Zastępcy Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego w O. - rozstrzygnie także o wyznaczeniu nowego podległego mu pracownika do prowadzenia tej sprawy, którego nie dotyczą powody wyłączenia wskazane w art. 24 Kpa.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z lit. c, art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącej S. K. Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).