Uzasadnienie
[...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku tego Sądu z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 345/18.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], działka nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał także na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie po tysiąc złotych na rzecz każdego z nich.
W złożonej skardze skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości 56.625,30 zł i przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w kwocie 28.312,65 zł oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Złożyli także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że wyrokiem z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 345/18 Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Ze względu na niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2354/19 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1.000 zł oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wskazali, że pomimo wydanego wyroku organ nie podejmował czynności w sprawie. Wobec tego skarżący wnieśli kolejną skargę w przedmiocie niewykonania wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 855/21 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 4.000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwotach po 2.000 zł.
Skarżący podnieśli, że organ nie wykonał wyroku z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 345/18. Tym samym już od niemal czterech lat dopuszcza się bezczynności, która ma charakter rażącego naruszenia prawa. W związku z powyższym 22 listopada 2022 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania powyżej wskazanego wyroku. Jednakże do chwili składania skargi organ w żaden sposób nie odniósł się do otrzymanego pisma. Ponadto Prezydent nie poinformował skarżących o przyczynach zwłoki w rozpatrzeniu wniosku z 8 listopada 2010 r. oraz nie wyznaczył terminu zakończenia sprawy do czego jest zobowiązany zgodnie z art. 36 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie stanu prawnego nieruchomości oraz sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące do przyznania odszkodowania. Koniecznym było, m.in. skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków, sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi, zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy Warszawy na 1945 r., wystąpienie o dokumenty archiwalne mające na celu określenie daty utraty władania gruntem przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu.
W ocenie organu nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że akta postępowania z prawomocnym wyrokiem (sygn. akt I SA/Wa 855/21) są w dyspozycji organu od 20 lipca 2022 r.
Prezydent wskazał, że koniecznym było wystąpienie do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I, II i III księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości ze wskazaniem właścicieli na 21 listopada 1945 r., tj. na datę wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Zaznaczył, że wystąpił do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] w celu uzupełnienia materiału dowodowego o zawierane umowy dzierżawy powyższej nieruchomości, protokoły, oświadczenia woli, z których wynikałoby od kiedy osoby trzecie dzierżawiły powyższą nieruchomość, a także o decyzję znak GT.VII-II-195/53 wydaną przez Prezydium Rady Narodowej w Warszawie, którą teren przedmiotowej nieruchomości został przekazany Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...]. Organ dodał, że w związku z powadzonym postępowaniem zwrócił się do Centrum Obsługi Podatnika o udzielenie informacji, czy za nieruchomość położoną przy ul. [...] opłacany był podatek oraz w jakich latach i przez kogo. Prezydent nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę.
Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 345/18 zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], działka nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi 22 maja 2019 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 22 sierpnia 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżących organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent, do daty orzekania przez Sąd, nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z powodu niewykonania wyroku z 17 stycznia 2019 r. tutejszy Sąd wyrokami: z 10 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2354/19 i z 31 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/WA 855/21 wymierzył Prezydentowi odpowiednio grzywny w wysokości: 1.000 zł i 4.000 zł stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pomimo powyższych wyroków Prezydent nadal nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1 wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 345/18 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżący po raz kolejny występują z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny oraz biorąc pod uwagę upływ czasu od wydania ostatniego wyroku w przedmiocie niewykonania wyroku, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 17 stycznia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz dwóch wyroków wymierzających grzywny nie została dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 17 stycznia 2019 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony.
Podnoszona w odpowiedzi na skargę konieczność zgromadzenia szeregu materiałów mających na celu określenie stanu prawnego nieruchomości oraz uzupełnienie materiału dowodowego nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu. Zważyć należy, że kwestia zwrócenia się przez organ do Wydziału Gospodarki Nieruchomości i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] oraz konieczność zbadania, czy i przez kogo była nieruchomość dzierżawiona była już podnoszona w odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 855/21. Od wydania wyroku w tamtej sprawie upłynęło półtora roku (i prawie rok od zwrotu akt administracyjnych do organu). Organ powinien w taki sposób zorganizować pracę i zebrać materiał dowodowy, aby wnioski były rozpatrywane na bieżąco. Tak długie procedowanie świadczy o lekceważeniu wyroków Sądu i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać.
Nie sposób bowiem za takowe uznać gromadzenie dokumentacji koniecznej do dokonania oceny materialnoprawnych przesłanek uprawniających do odszkodowania w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest od wielu lat. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 3.000 zł na rzecz każdego z nich tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu wyroku. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadniają rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez jej przyznania wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwoty te stanowią także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną organowi grzywną powinna skłonić organ do rozpoznania sprawy.
Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji).
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.