Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie przepisu art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46, poz. 543 ze zm.) - dalej jako u.g.n. oddaliło wniosek L. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] działając na podstawie przepisu art. 71 ust. 1 i 4, art. 77 ust. 1 i 3, art. 78 u.g.n. wypowiedział L. K. ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2008 r., dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] - na skutek zmiany wartości gruntu. Jedocześnnie organ ustalił z dniem 1 stycznia 2009 r., nową wysokość opłaty rocznej na rzecz ww. z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.
W uzasadnieniu orzeczenia organ wyjaśnił, że aktualizacji opłaty dokonano na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego A. Z. w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 31 października 2008 r., w którym oszacowano wartość ww. nieruchomości na kwotę [...] zł. Ponadto organ pouczył stronę, że od orzeczenia przysługuje jej prawo do złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosku przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi [...] o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona.
L. K. złożyła w dniu 7 kwietnia 2009 r., do Kolegium wniosek od orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że o zmianie opłat za wieczyste użytkowanie dowiedziała się na zebraniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...], które odbyło sie w dniu 28 marca 2009 r. Oświadczyła, że nie otrzymała takiej decyzji. Wyjaśniła również, że od połowy grudnia 2008 r. przebywała w L. u swojej [...] letniej matki i wróciła do W. kilka dni po Nowym Roku. Dodała również, że mieszka sama i poza nią nikt nie odbiera jej przesyłek. Nie otrzymała żadnego zawiadomienia z poczty o nadejściu przedmiotowej przesyłki. Ponadto wyjaśniła, że w grudniu 2008 r., na klatce w jej bloku wymieniono skrzynki pocztowe, co spowodowało utrudnienia przy doręczaniu przesyłek pocztowych.
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oddaliło wniosek L. K. o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 związanej z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...] jest nieuzasadnione.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że L. K. uchybiła 30 dniowemu terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, o którym mowa w przepisie art. 78 u.g.n.
Od orzeczenia Kolegium L. K. wniosła sprzeciw.
W związku z tym akta sprawy zostały przekazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do Sądu Rejonowego [...]. Sąd pismem z dnia 14 października 2010 r., sygn.akt [....] zwrócił się do Kolegium celem rozpoznania wniosku L. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] oddaliło wniosek L. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o wypowiedzeniu wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że wypowiedzienie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego powinno być doręczone użytkownikowi wieczystemu najpóźniej do dnia 31 grudnia danego roku, jeżeli opłata roczna w nowej wysokości ma obowiązywać począwszy od nowego roku kalendarzowego. Równocześnie z wypowiedzeniem przesyła się użytkownikowi wieczystemu ofertę przyjęcia opłaty w nowej wysokości wraz z pouczeniem o możliwości i sposobie zakwestionowania aktualizacji. Przesłanką obowiązywania opłaty rocznej (począwszy od dnia 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego) w wysokości zaktualizowanej jest nie złożenie wniosku kwestionującego aktualizację lub oddalenie wniosku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Tym samym, zaniechanie przez użytkownika wieczystego składania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosku kwestionującego opłatę roczną w nowej wysokości powoduje jednostronną zmianę umowy użytkowania wieczystego nieruchomości przez organ dokonujący aktualizacji. Użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia łącznie z ofertą przyjęcia opłaty rocznej w nowej wysokości złożyć bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ustalenie, że jest ona nieuzasadniona, bądź też że jest uzasadniona, ale w innej wysokości (art. 78 ust. 2 i 3 u.g.n.). Niedotrzymanie tego terminu powoduje odrzucenie wniosku przez kolegium, a jednocześnie nie jest możliwe przywrócenie terminu na złożenie wniosku. Termin 30 dni na złożenie wniosku jest zdaniem Kolegium terminem prawa materialnego (termin zawity), wobec czego złożenie wniosku tylko w tym terminie wywołuje skutki prawne w postaci dalszego prowadzenia postępowania przez kolegium.
Od powyższego orzeczenia L. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w jej ocenie aktulizacja opłaty jest nieuzasadniona.
Nadto jej zdaniem Kolegium niewłaściwie orzekło o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, gdyż najpierw powinno rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wyżej opisanego wniosku. Dodała również, że Kolegium wyznaczyło termin rozprawy, na którą stawiła się i na której rozpoznano wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, poprzez jego oddalenie. (orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 4 lutego 2010 r.). Zdaniem skarżącej ropoznanie powyższego wniosku było równoznacze z przywróceniem terminu do jego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...] października 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, którym przedmiotowy wniosek oddalono. Zgodnie z treścią przepisu art. 79 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio min. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej jako k.p.a. o terminach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 78 ust. 2 i 3 u.g.n. użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia łącznie z ofertą przyjęcia opłaty rocznej w nowej wysokości, złożyć bezpośrednio do SKO wniosek o ustalenie, że opłata roczna w nowej wysokości jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości. Z uwagi na przywołanie przez ustawodawcę w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisów k.p.a. min. w sprawie terminów, stwierdzić należy, że termin wskazany w art. 78 u.g.n. nie jest terminem prawa materialnego i jako taki może zostać przywrócony w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w k.p.a. Wskazać przy tym należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie art. 78 u.g.n. należało rozstrzygnąć przed merytorycznym oddaleniem wniosku w zakresie wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej.
Istotą więc zaskarżonego orzeczenia powinno być rozstrzygnięcie czy zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. do przywrócenia wnioskowanego terminu, które to przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie by termin mógł zostać przywrócony. Organ w ogóle nie przystąpił do badania tych przesłanek, a wobec faktu przystąpienia przez organ do merytorycznego rozstrzygania można co najwyżej domniemywać, że wniosek o przywrócenie terminu został rozstrzygnięty pozytywnie, co jednak nie wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie faktyczne i prawne powinno natomiast wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ, załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swoich interesów jedynie w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji, a uzasadnienie odzwierciedla tok rozumowania organu. W szczególności uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Zawarte w orzeczeniu rozstrzygnięcie powinno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje jako regułę obowiązek uzasadnienia każdej decyzji. Bezzasadne odstąpienie od uzasadnienia decyzji (tu orzeczenia) oraz nieprzestrzeganie reguł wypływających z art. 107 § 3 k.p.a. stanowią naruszenie przepisów procesowych skutkujące uchyleniem decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w komparycji zaskarżonego orzeczenia wskazuje, że rozpoznaje wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku od wypowiedzenia wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego z dnia 5 grudnia 2008 r., w sentencji wniosek ten na podstawie art. 79 ust.3 u.g.n. oddala, natomiast w uzasadnieniu nie odnosi się w ogóle do argumentów dotyczących przywrócenia terminu – wadliwie przy tym przyjmując, że termin ma charakter zawity, a nadto wskazuje jedynie na okoliczności związane z merytorycznym rozstrzygnięciem wniosku od wypowiedzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. oddalając wniosek o przywrócenie terminu w uzasadnieniu podaje, że jest on nieprzywracalny i tym samym wniosek od wypowiedzenia winien zostać odrzucony, co przeczy rzeczywistemu rozstrzygnięciu z [...] lutego 2010 r., którym tenże organ na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. wniosek oddala.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie SKO naruszyło przepis postępowania – art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie może przy tym umknąć uwadze organu, że pomimo, że w sądzie powszechnym toczy się sprawa z powództwa skarżącej przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezydenta [...], to tenże Sąd zwrócił akta do SKO celem rozpoznania przedmiotowego wniosku (o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości). Rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu – tak negatywne jak i pozytywne będzie wszakże miało znaczenie dla dalszego toku sprawy cywilnej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniesie się do uwag poczynionych w zakresie rodzaju terminu wskazanego w art.78 u.g.n i rozstrzygnie wniosek skarżącej w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy k.p.a., w szczególności przepis art. 58 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.ps.a. w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.