Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 79 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej u.g.n.) ustaliło, że strony obowiązuje od dnia 1 stycznia 2011 r. wysokość opłaty rocznej zaoferowana w wypowiedzeniu z dnia 17 listopada 2010 r., w kwocie [...] zł z tytułu udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki ewid. nr [...] o pow. [...] m², związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w W..
Orzeczenie Kolegium zawierało pouczenie o prawie złożenia sprzeciwu, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego oraz informację, że wniesienie sprzeciwu w terminie powoduje utratę mocy obowiązującej niniejszego orzeczenia.
Zgodnie z pouczeniem E. G. wniosła w terminie sprzeciw. Przy piśmie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego [...] w W..
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. E. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] podnosząc, że postępowanie w przedmiocie sprzeciwu od orzeczenia z dnia [...] czerwca 2013 r. nadal toczy się przed Sądem Rejonowym [...] w W., a ona nie chce ponosić negatywnych konsekwencji w płaceniu ustalonej opłaty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej "P.p.s.a.") w takim wypadku sąd skargę odrzuca.
Właściwość sądu administracyjnego określona jest w art. 3 § 2 P.p.s.a. i obejmuje rozpoznawanie skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Skarga do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie została wniesiona na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które – zdaniem Sądu – nie jest żadnym aktem określonym w art. 3 § 2 P.p.s.a.
Problematyka dotycząca opłat za użytkowanie wieczyste, jako postępowanie szczególne, została uregulowana w art. 77-81 u.g.n. Postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej odbywa się w ten sposób, iż przed jej aktualizacją organ powinien na piśmie wypowiedzieć użytkownikowi wieczystemu opłatę dotychczasową. Użytkownik wieczysty może zaś (nie godząc się z zaproponowaną wysokością nowej opłaty) wnieść do samorządowego kolegium odwoławczego, właściwego ze względu na położenie nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja wspomnianej opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jak wynika z art. 78 ust. 3 u.g.n. wniosek ten użytkownik wieczysty składa przeciwko właściwemu organowi. Kolegium zaś po doręczeniu odpisu wniosku organowi wyznacza rozprawę, podczas której powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody.
Jeżeli tak się nie stanie, kolegium wydaje orzeczenie, od którego nie przysługuje odwołanie, bowiem zarówno użytkownik wieczysty, jak i organ mogą zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. wnieść sprzeciw, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego i powoduje, że kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, przy czym wniosek złożony w trybie art. 78 u.g.n. zastępuje pozew, a orzeczenie kolegium traci w ten sposób moc.
Postępowanie o aktualizację (podwyższenie) opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przebiega zatem w dwóch fazach. W pierwszym etapie, postępowanie to jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, w drugim zaś (jeśli do niego dojdzie) - toczy się przed sądem powszechnym, w drodze procesu cywilnego. Pomimo tego, że w postępowaniu przed kolegium, na mocy art. 79 ust. 4 u.g.n., ma zastosowanie (jedynie odpowiednio) część przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ma w całości charakter cywilny. Jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1457/10, Lex nr 1082652) odpowiednie w tym przypadku stosowanie przed kolegium części przepisów k.p.a. nie oznacza bowiem, że sprawa dotycząca opłaty z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną.
W postanowieniu z dnia 6 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt I OSK 1189/12 wskazał, że "wydawane przez kolegium orzeczenie (merytoryczne) nie jest decyzją administracyjną. Znamienne jest bowiem to, że ustawa o gospodarce nieruchomościami, mówiąc o rozstrzygnięciu kolegium posługuje się nie terminem "decyzja" a używa określenia "orzeczenie". Zatem, choć każda decyzja stanowi rodzaj orzeczenia, nie każde jednak orzeczenie jest decyzją administracyjną. Ponadto, gdyby ustawodawca nie widział różnic pomiędzy decyzją a orzeczeniem, wydawanym w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., to nic nie stało na przeszkodzie by rozstrzygnięcie zostało określone właśnie mianem decyzji administracyjnej".
Również w orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się (por. również poglądy i orzecznictwo przytoczone w Komentarzu Gerarda Bieńka i innych do ustawy o gospodarce nieruchomości, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2005 r., str. 317), że wieczyste użytkowanie oraz związane z nim spory o wysokość opłat z tego tytułu i możliwość ich aktualizacji mają charakter cywilnoprawny.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r. (sygn. akt I OPS 12/13, ONSAiWSA z 2014 r. Nr 2, poz. 20), zajął stanowisko, zgodnie z którym w sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.) można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 50 § 1 P.p.s.a oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP. Analiza uzasadnienia uchwały dodatkowo potwierdza słuszność stanowiska o niedopuszczalności skargi w niniejszej sprawie. Z jej uzasadnienia wynika, że właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do dalszego rozpoznania.
Z tego zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyprowadził wniosek, że kwestią, której nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd powszechny jest ewentualna bezczynność kolegium odwoławczego, wskutek której droga sądowa jest tamowana. Wyłącznie w tym zakresie istniałaby więc kompetencja sądu administracyjnego zmierzająca do zdyscyplinowania kolegium odwoławczego do wydania orzeczenia merytorycznego, które tę drogę sądową uczyniłoby dostępną dla strony. Sąd w rozpoznawanej sprawie stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.