Uzasadnienie
Minister Transportu i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., nr [...], w części dotyczącej uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa Nasiennego "[...]" sp. z o. o. w K. nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...] i [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo Nasienne "[...]" w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] ha, położonego w P. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr: [...],[...],[...],[...] i [...] oraz prawa własności budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...].
Wnioskiem z dnia 28 maja 2002 r., uzupełnionym pismem z dnia 13 sierpnia 2002 r., J. S. wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, w części dotyczącej działek nr [...] i [...].
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., w części dotyczącej uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa Nasiennego "[...]" sp. z o. o. w K. nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższa nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa, natomiast J. S., po oddaleniu jej apelacji w sprawie o zasiedzenie tych nieruchomości postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2003 r., sygn. akt [...] Ca [...], nie mając praw rzeczowych do działek nr [...] i nr [...] lub ich części, nie posiada w niniejszej sprawie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 KPA, a tym samym nie ma legitymacji prawnej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, w przedmiotowym zakresie.
Od powyższej decyzji J. S. złożyła do Ministra Infrastruktury wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że Minister zupełnie pominął fakt, iż działki oznaczone nr [...] i [...] w P. nie mogły znajdować się w 1990 r. w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa Nasiennego "[...]", gdyż wówczas nie istniały. Przedmiotowe grunty zostały wydzielone na podstawie bezprawnych działań geodety [...] A. K., a następnie wpisane do ewidencji gruntów na podstawie fałszerstwa dokumentów ewidencyjnych. Ponadto oświadczenie Prezesa [...] Przedsiębiorstwa Nasiennego "[...]" F. W. było poświadczeniem nieprawdy. Zdaniem J. S. Minister Infrastruktury nie wziął pod uwagę faktu, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nakazuje gminom zwrot nieruchomości lub ich części, które nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.
Odnosząc się natomiast do zajętego przez Ministra stanowiska w kwestii praw rzeczowych, skarżąca zarzuciła niezgodność ustaleń ze stanem faktycznym sprawy, ponieważ - zgodnie z dostarczonym już pełnomocnictwem - J. S. działała również w imieniu poprzedniego właściciela J. K. oraz jako posiadacz spornych gruntów od 1998 r. Jest więc stroną, która ma interes prawny w dochodzeniu swoich praw, zachowania swego posiadania, które jak najbardziej zalicza się do praw rzeczowych wykonywanych na spornym gruncie.
Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 157 § 2 KPA wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W rozumieniu art. 28 KPA stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z aktu notarialnego z dnia [...] maja 1998 r. Rep. [...] nr [...] wynika, iż J. S. wraz z mężem nabyła od J. K. wyłącznie działkę nr [...], nie objętą decyzją uwłaszczeniową. Zgodnie zaś z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...] Ns. [...], po oddaleniu apelacji postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2003 r., sygn. akt [...] Ca [...], skarżąca nie uzyskała żadnych praw rzeczowych do działek nr [...] i [...] lub ich części, co oznacza, iż nie posiada legitymacji prawnej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, w przedmiotowym zakresie.
Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby J. S. posiadała pełnomocnictwo J. K. upoważniające do działania w jego imieniu. Gdyby nawet takie pełnomocnictwo zostało udzielone nie dawałoby ono J. S. przymiotu strony w postępowaniu uwłaszczeniowym, ponieważ J. K. w dniu 5 grudnia 1990 r. nie posiadał praw rzeczowych do obszaru stanowiącego działki nr [...] i [...].
W dniu 10 stycznia 2006 r. J. S. i J. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 KPA. W uzasadnieniu podnieśli, że [...] Przedsiębiorstwo Nasienne "[...]" w K. do 2002 r. nie posiadało żadnych dokumentów stwierdzających jakiekolwiek prawa do przedmiotowych nieruchomości.
Natomiast dokonane w dniu 21 stycznia 2002 r. i 25 stycznia 2002 r. wpisy do ewidencji gruntów oparte są na fałszywych dokumentach. Poza tym skarżący wskazali, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. jest nieważna, gdyż oparta została na fałszywych dowodach, w szczególności fałszywym oświadczeniu woli Prezesa Zarządu [...]PN "[...]" F. W., który oświadczył, iż w 1990 r. przedsiębiorstwo to było władającym działkami [...] i [...], w sytuacji, gdy działki te w 1990 r. jeszcze nie istniały, mimo, że istnieją dowody, w tym zeznania świadków oraz wypisy z ewidencji gruntów, iż do 1998 r. władającym nieruchomościami oznaczonymi obecnie nr [...] i [...] był J. K., a od 1998 r. do chwili obecnej władającą przedmiotowymi gruntami jest J. S..
W ocenie J. S. i J. K. Minister wydał decyzję bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ponieważ w jednym miejscu przyznaje, iż działka nr [...] nie została wywłaszczona, po czym w innym miejscu zaprzecza sam sobie stwierdzając, iż działki te były jednak częścią wywłaszczonych gruntów. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody [...] jest nieważna przede wszystkim dlatego, że została podjęta z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 KPA, ponieważ Wojewoda podejmował dwukrotnie decyzje w tej samej sprawie, tj. w sprawie wywłaszczenia, które zostało dokonane w 1965 r., oraz wywłaszczenia dokonanego po 2000 r. na cele inne niż katalog celów publicznych, który został określony w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podnieśli również, że uwłaszczenie zostało dokonane z naruszeniem zasady pierwszeństwa prawa poprzednich właścicieli do zwrotu nieruchomości, które stały się zbędne na cel wywłaszczenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do aktów, które zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności lub wznowieniem postępowania albo naruszeniem przepisów, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 tej ustawy).
Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga J. S. nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. została wydana przez właściwy organ, we właściwym trybie i w oparciu o prawidłową podstawę prawną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał i omówił motywy swego rozstrzygnięcia.
Za trafne należało uznać zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymował się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym decyzją, której oceny się domaga, co wynika z art. 157 § 2 KPA. Stroną postępowania uwłaszczeniowego, toczącego się na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), prócz państwowej osoby prawnej legitymującej się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa i Skarbu Państwa, może być również podmiot, który wykaże, że to jemu, a nie osobie prawnej, która domaga się uwłaszczenia, przysługuje prawo do gruntu, bądź osoba, która podważa uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa do gruntu obciążonego prawem zarządu, a także osoba legitymująca się prawem rzeczowym do części nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu. (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1750/98, LEX nr 48620; wyrok NSA z 19 grudnia 2003 r., sygn. akt I SA 2521/02, Legalis).
Z akt sprawy oraz twierdzeń J. S. podnoszonych na rozprawie wynika, iż J. S. w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej i w dniu wydania decyzji odmawiających wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie legitymowała się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. Nie przysługiwało jej również konkurencyjne w stosunku do prawa użytkowania wieczystego nabytego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o nabycie przedmiotowego gruntu. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej Kw nr [...] Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2002 r. wynika, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym [...] Przedsiębiorstwo Nasienne "[...]" sp. z o. o. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż przedmiotowym gruntem faktycznie włada J. S., przeciwko której użytkownik wieczysty wniósł powództwo o wydanie nieruchomości, co potwierdza pismo Sądu Rejonowego w P. z dnia 4 stycznia 2007 r. (k-167 akt).
J. S. jako posiadacz samoistny działek nr [...] i [...] miała więc w postępowaniu nadzorczym jedynie interes faktyczny wynikający z faktu władania tymi nieruchomościami bez tytułu prawnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w piśmie z dnia 7 grudnia 2006 r. (k-154) jej interes prawny do bycia stroną w postępowaniu nadzwyczajnym nie mógł opierać się na prawie własności wskazanych wyżej działek nabytym w wyniku zasiedzenia, ponieważ bezspornym jest, iż jej wniosek w tym przedmiocie został oddalony (prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...] Ns. [...]).
Minister Transportu i Budownictwa prawidłowo więc uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. nie mogło być wszczęte na wniosek J. S..
Skarga J. K. podlegała natomiast oddaleniu z tej przyczyny, iż skarżący nie miał interesu prawnego we wniesieniu skargi, o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W chwili złożenia przez J. S. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej jak i później skarżący nie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do działek nr [...] i [...] oraz nie był stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. Z akt sprawy wynika, że J.K. - mimo, że w wypisie z ewidencji gruntów z dnia [...] stycznia 2002 r. figuruje jako użytkownik działek nr [...] i [...] - nie posiadał prawa rzeczowego do tychże nieruchomości (oświadczenie J.S. złożone do protokołu rozprawy). J. K. - jako poprzedni właściciel wywłaszczonych nieruchomości - nie zgłaszał również roszczenia o ich zwrot, co potwierdza pismo Starosty Powiatowego w P. z dnia 8 lutego 2002 r. oraz złożone na rozprawie oświadczenie J. S. - pełnomocnika J. K.. Nie przysługują mu również inne roszczenia, ponieważ przedmiotowe nieruchomości nie są zabudowane.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 i art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.