Uzasadnienie
W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą, A. L. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni podała, że lipcu bieżącego roku ukończyła 3 letnie studia w L. na które wzięła pożyczkę w wysokości [...]. Pożyczkę tą będzie musiała zacząć spłacać po podjęciu pracy. Dodała, że obecnie jest w trakcie poszukiwania pracy i dlatego nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych.
Z uwagi na konieczność doprecyzowania oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu referendarz sądowy wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. zwrócił się do A. L. o przedłożenie, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, dokumentów potwierdzających, iż skarżąca zaciągnęła pożyczkę w wykazanej wysokości wraz z dokumentami potwierdzającymi zasady oraz warunki spłaty zobowiązania (w tym jego harmonogram). Skarżąca została również zobowiązana do złożenia oświadczenia czy w okresie w którym przebywała w W. pracowała oraz do podania w jakiej wysokości wypłacane jej były zarobki, jak również do podania od kiedy przebywa w P. Zobowiązano ją również do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 16 sierpnia 2010 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął 23 sierpnia 2010 r. W wyznaczonym terminie adresatka nie nadesłała wymienionych wyżej oświadczeń i dokumentów.
Rozpatrując złożony przez A. L. wniosek na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach.
Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez A. L. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek należy uwzględnić. Stwierdzenie to jest konsekwencją niewykonania przez wnioskodawczynię wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów.
Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na wnioskodawczyni.
Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej A. L. – a który to warunek jest niezbędny dla rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych - na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.
U Z A S A D N I E N I E
W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą, J. L. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni podała, że os stycznia tego roku jest bezrobotna. Wróciła do P. w maju i poszukuje pracy. Jest zarejestrowana w urzędzie pracy w O.
Z uwagi na konieczność doprecyzowania oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu referendarz sądowy wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2010 r. zwrócił się do J. L. o przedłożenie oświadczenia czy w okresie w którym przebywała w W. (proszono o dokładne podanie czasu pobytu) pracowała oraz do podania w jakiej wysokości były jej wypłacane zarobki, jak również do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych wnioskodawczyni z okresu ostatnich trzech miesięcy.
Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 16 sierpnia 2010 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął w dniu 23 sierpnia 2010 r. W wyznaczonym terminie adresatka nie nadesłała wymienionych wyżej oświadczeń i dokumentów.
Rozpatrując złożony przez J. L. wniosek na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach.
Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J. L. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jego wniosek należy uwzględnić. Stwierdzenie to jest m. in. konsekwencją niewykonania przez wnioskodawczynię wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów.
Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na wnioskodawczyni.
Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej J. L. – a który to warunek jest niezbędny dla rozpoznania wniosku - na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.