Uzasadnienie
Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie m.in. produkcji rur z tworzyw sztucznych, handlu osprzętem telekomunikacyjnym oraz wykonawstwa sieci wodno-kanalizacyjnych, teletechnicznych itp., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jej trudna sytuacja finansowa została spowodowana niewywiązywaniem się przez jej kontrahentów z zobowiązań. Strona uzyskała nakazy sądowe, jednak okazało się w wyniku postępowań komorniczych, że wielu dłużników jest niewypłacalnych. Dalej spółka podała, że w ostatnich dwóch latach wystąpiła strata bilansowa – za rok 2012 – 3.613.569,19 zł, za 2013 r. – 4.113.125,10 zł. W ubiegłym roku zostały jej wypowiedziane umowy kredytowe, rachunku bankowego oraz umowy leasingu na sprzętu wykorzystywanego do prowadzonej działalności. Wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w których zajęty został majątek, część została zlicytowana.
Na potwierdzenie powyższych okoliczności strona przedłożyła kopie nakazów sądowych, dokumenty dotyczące wypowiedzenia ww. umów, zajęć egzekucyjnych oraz umowy z bankami o zastawie rejestrowym na majątku ruchomym.
Przedłożony został też bilans oraz rachunek zysków i strat za 2013 r., z których wynika, że za 2013 r. przychody netto wyniosły 1.893.057,63 zł i odnotowana została strata o wartości 4.113.125,10 zł. Zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 14.820.417,49 zł, a należności krótkoterminowe 8.770.172,63 zł. Na koniec 2013 r. wartość środków na rachunkach i w kasie wynosiła 7.239,15 zł.
Ponadto na urzędowym formularzu, w oświadczeniu o majątku i dochodach, strona podała, że kapitał zakładowy wynosi 900.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok (2013) 1.617.841,19 zł. Przy czym posiadana nieruchomość oraz środki trwałe zostały obciążone hipoteką i zastawami na rzecz banków.
Powyższe dane uzasadniają żądanie wniosku w części w zakresie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 4.001 zł.
Wyjaśnić trzeba, że spółka w zakresie żądania zakreśliła zwolnienie od kosztów sadowych, następnie sprecyzowała, że chodzi jej o zwolnienie od uiszczenia kwoty ww. wpisu. Przy czym podany zakres żądania jest wiążący dla rozpoznania wniosku. Koszty sądowe obejmują zaś nie tylko wpis od skargi, ale także opłatę kancelaryjną i zwrot wydatków – stosownie do treści art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
W ocenie referendarza, o ile opłacenie wpisu od skargi może być dużym obciążeniem dla spółki w sytuacji w jakiej się obecnie znajduje, o tyle poniesienie pozostałych kosztów, które faktycznie sprowadzają się do ewentualnej opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł i wpisu od skargi kasacyjnej (połowa wpisu od skargi) może już być w zasięgu jej możliwości finansowych.
Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ich treścią, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W świetle przytoczonej wyżej regulacji, ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własnej i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności.
Wobec tego, tak już wyżej to zostało powiedziane, opłacenie wpisu od skargi może być obecnie dużym obciążeniem dla strony. Na trudną sytuację spółki wskazują liczne zajęcia egzekucyjne, obciążenie zastawem i hipoteką posiadanych środków trwałych, znacznie przewyższająca wartość zobowiązań krótkoterminowych nad należnościami krótkoterminowymi, brak możliwości korzystania z rachunku bankowego, objętego zajęciem egzekucyjnym i jednocześnie niewielkie środki w kasie spółki.
Uwzględnione też zostało, że spółka, która działa samodzielnie, to jest bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, mogła nie mieć świadomości, z jakimi kosztami wiązało się wniesienie skargi w niniejszej sprawie. W związku z tym mogła nie być przygotowana na ten wydatek. Jednakże należy też mieć na uwadze, że koszty sądowe są formą daniny publicznej, zaś zobowiązania publicznoprawne należy traktować zawsze priorytetowo wobec zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym. Tym samym strona winna czynić rezerwy na opłacenie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Zwłaszcza, że – pomimo bardzo trudnej sytuacji finansowej nadal prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę, sądząc po wartości przychodów odnotowanej na koniec 2013 r.
W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.