Uzasadnienie
B. D. (zwany dalej skarżącym) w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2 000,00 zł od złożonej przez siebie skargi wskazanej w osnowie niniejszego postanowienia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2007 r. organ kontroli skarbowej wszczął postępowanie kontrolne, które nie zostało jeszcze zakończone. Organy podatkowe w dniu 27 marca 2008 r. zabezpieczyły na wszystkich rachunkach bankowych przyszłe zobowiązania podatkowe. W wyniku tych działań A "wypowiedział umowę franszyzy" i zażądał zapłaty 432 277,30 zł za niezapłacone faktury za dostarczone paliwo i łącznie 600 000,00 zł z tytułu kary umownej.
Ponadto bank A wypowiedział umowę kredytu i wystawił weksel do wykupu na kwotę 500 000,00 zł. Obroty firmy skarżącego spadły w 2008 r., co spowodowało, że zmuszony został do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i jedynym źródłem utrzymania są dzierżawy nieruchomości, z których przychody również zostały zabezpieczone. Poza tym wszczęto postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania bieżących należności podatkowych.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną i trzema córkami (ur. w 1989, 1991 i 2004 r.). Posiada on mieszkanie w S. o powierzchni 50 m2 oraz działkę ze stacją paliw w M. (0,41 ha). Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro.
Jako jedyne źródło dochodu skarżący wskazał dzierżawę, z której uzyskuje dochód w wysokości 2 000,00 zł miesięcznie.
Wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), skarżący nadesłał: zeznanie podatkowe za 2009 r., dokumenty do celów podatkowych ze wykazanym przychodem za grudzień 2010 r. oraz do końca tego roku, pismo do urzędu skarbowego o omyłkowym wypełnieniu PIT-36L, gdy korzystał z opodatkowania stawką 19%, zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu wierzytelności, umowy dzierżawy stacji paliw w L. oraz samochodu ciężarowego DAF, wyrok Sądu Rejonowego w S. w Wydziale Karnym, a także oświadczenia wnioskodawcy i jego żony.
Jak wynika z przedstawionej dokumentacji, w 2009 r. skarżący uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 92 939,48 zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) – 32 945,96 zł. W grudniu 2010 r. jego przychód wyniósł 1 000,00 zł, a za cały 2010 r. – 14 000,00 zł. Poniósł przy tym stratę w wysokości 13 685,60 zł. Umowa dotycząca stacji paliw została zawarta do 5 maja 2013 r., przy czym czynsz miesięczny ustalony został na 500,00 zł. Na kwotę w takiej samej wysokości ustalono czynsz za dzierżawę samochodu ciężarowego, zaś umowę zawarto do 31 grudnia 2010 r. Zgodnie z pismami komornika, obie wierzytelności zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym – czynsz z dzierżawy stacji paliw – od lutego 2010 r., natomiast z dzierżawy samochodu – od czerwca 2010 r. Przedłożonym wyrokiem Sądu Rejonowego wnioskodawca został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa uporczywego niewpłacania podatku VAT.
Skarżący oświadczył ponadto, że wszystkie rachunki bankowe, osobiste i firmowe, zostały zajęte przez urząd skarbowy i nie ma do nich dostępu. Żona skarżącego oświadczyła, że pozostaje na utrzymaniu męża i nie dysponuje jakimikolwiek rachunkami bankowymi. Skarżący podał, że jego rodzina wydatkuje na utrzymanie 1 000,00 zł, z tego 500,00 zł na energię, ogrzewanie, usługi wodno-kanalizacyjne i 500,00 zł na żywność, środki higieny na wszystkich członków rodziny.
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011 r. (doręczonym w dniu 24 stycznia 2011 r.) referendarz w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W dniu 31 stycznia 2011 r. skarżący złożył sprzeciw i wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzył okoliczności wskazywane we wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.).
Jak wynika z treści złożonych wniosków skarżący wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów.
W ocenie Sądu zaprezentowane przez skarżącego okoliczności i przedłożone dokumenty budzą wątpliwości co do ich wiarygodności.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że w 2008 r. obroty prowadzonej działalności gospodarczej znacząco spadły i skarżący zaprzestał jej prowadzenia. Tymczasem z zeznania podatkowego za 2009 r. wynika, że uzyskiwał on znaczące przychody. Co prawda w 2010 r. podany przychód był już wielokrotnie niższy, jednak wysokość zadeklarowanych we wniosku dochodów (2 000,00 zł miesięcznie z tytułu dzierżawy) bardzo różni się kwoty wynikającej z załączonych dokumentów, z których wynika, że łączny dochód z tytułu dzierżawy wynosi 1 000,00 zł, a ponadto – jak wynika z dokumentacji dołączonej do wniosku – owe wierzytelności w całości zajęte zostały przez komornika sądowego na poczet zaległości egzekwowanych na rzecz wierzycieli cywilnoprawnych. Mając to na uwadze nie sposób stwierdzić z czego w istocie utrzymuje się rodzina skarżącego, jakie posiada dodatkowe dochody i w jakiej wysokości.
W oświadczeniu zawierającym zestawienie wydatków skarżący wskazał, że 500,00 zł miesięcznie wydaje na opłaty stałe jak energia, ogrzewanie i usługi wodnokanalizacyjne. Pozostałą kwotę również w wysokości 500,00 zł miesięcznie skarżący rozdysponowuje na żywność i środki higieny. Skarżący nie wspomina jednak o innych kosztach utrzymania np. leki, czy też koszty związane z nauką małoletniej córki.
Do nadesłanej dokumentacji nie załączono odpisów wskazywanych zajęć administracyjnego organu egzekucyjnego, ewentualnego odpisu protokołu o stanie majątkowym (który z pewnością zostałby sporządzony przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego w razie bezskutecznej egzekucji zaległości podatkowych), jak i informacji o wysokości zabezpieczonych na rachunkach bankowych środków. Brak też informacji nt. wniosku o wyłączenie spod zabezpieczenia kwot na uregulowanie chociażby wpisu od skargi.
Wszystko to w ocenie Sądu powoduje, że okoliczności przedstawione we wniosku budzą poważne wątpliwości, co do ich rzetelności, a tym samym uniemożliwiają dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego i jej wpływu na możliwość uregulowania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.